ഹോർമൂസ് പ്രതിസന്ധി: അമേരിക്കൻ ആധിപത്യത്തിന്റെ അസ്തമയമോ?

ദർവേശ്

ആഗോള ഊർജ്ജ വിതരണത്തിന്റെ സിരയായ ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് ഇന്ന് കേവലം ഒരു സമുദ്രപാതയല്ല, മറിച്ച് തകരുന്ന അമേരിക്കൻ ആധിപത്യത്തിന്റെയും ഉദിച്ചുയരുന്ന പ്രാദേശിക ശക്തികളുടെയും പരീക്ഷണശാലയാണ്.

ആഗോള ഊർജ്ജ വിതരണത്തിന്റെ സിരയായ ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് ഇന്ന് കേവലം ഒരു സമുദ്രപാതയല്ല, മറിച്ച് തകരുന്ന അമേരിക്കൻ ആധിപത്യത്തിന്റെയും ഉദിച്ചുയരുന്ന പ്രാദേശിക ശക്തികളുടെയും പരീക്ഷണശാലയാണ്. ദശകങ്ങളായി ഈ മേഖലയിൽ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടാത്ത അധികാരം കൈയാളിയിരുന്ന വാഷിംഗ്ടൺ, ഇന്ന് സമയത്തിന്റെ തടവറയിൽ പെട്ടിരിക്കുകയാണ് എന്ന വസ്തുതയാണ് സമകാലീന സംഭവവികാസങ്ങൾ അടിവരയിടുന്നത്.

തീരുമാനമെടുക്കാനാവാത്ത നയതന്ത്രം

അമേരിക്കയുടെ നിലവിലെ പ്രതിസന്ധി അതിന്റെ നയങ്ങളിലെ വ്യക്തതയില്ലായ്മയാണ്. പൂർണ്ണമായ ഒരു യുദ്ധത്തിലേക്ക് നീങ്ങാനോ, അതല്ലെങ്കിൽ മേഖലയിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായി പിൻവാങ്ങാനോ കഴിയാത്ത ‘അർദ്ധ-യുദ്ധ’ (Semi-suspension) അവസ്ഥയിലാണ് വാഷിംഗ്ടൺ. വ്യോമാക്രമണങ്ങൾ പരാജയപ്പെട്ട ഇടത്ത് ഉപരോധങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തിയും, ഉപരോധങ്ങൾ ഫലിക്കാത്ത ഇടത്ത് സൈനിക കപ്പലുകൾ വിന്യസിച്ചും അമേരിക്ക തങ്ങളുടെ ആശയക്കുഴപ്പം വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഈ തന്ത്രപരമായ അസ്ഥിരത അമേരിക്കയുടെ പ്രതിരോധശേഷിയെ (Deterrence) ദുർബലപ്പെടുത്തുകയാണ്.

ആയുധമായി മാറുന്ന ‘സമയം’ (Time as a Weapon)

ഈ സംഘർഷത്തിൽ ഏറ്റവും നിർണ്ണായകമായ ഘടകം ‘സമയമാണ്’. അമേരിക്കയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം സമയം ഒരു ശത്രുവാണ്. കാരണം, എത്രത്തോളം സംഘർഷം നീണ്ടുപോകുന്നുവോ അത്രത്തോളം അമേരിക്കൻ പരാജയം ലോകത്തിന് മുന്നിൽ വെളിവാക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ഇറാന്റെ കാര്യത്തിൽ ഇത് നേരെ തിരിച്ചാണ്. ദശകങ്ങളായി ഉപരോധങ്ങളെ അതിജീവിച്ചു ശീലിച്ച ഇറാന്, സംഘർഷം നീണ്ടുനിൽക്കുന്നത് തങ്ങളുടെ തന്ത്രപരമായ വിജയമായാണ് കാണുന്നത്. അമേരിക്കയുടെ ‘മാക്സിമം പ്രഷർ’ (Maximum Pressure) തന്ത്രങ്ങളെ അതിജീവിക്കാനുള്ള ശേഷി തങ്ങൾക്കുണ്ടെന്ന് തെളിയിക്കാൻ ഇതിലൂടെ ഇറാന് സാധിക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ അമേരിക്കയുടെ പ്രതിച്ഛായയാണ് തകരുന്നത്. സഖ്യകക്ഷികളാകട്ടെ അത്യധികമായ ആശങ്കയിലുമാണ്. ഹോർമുസിലെ സംഭവവികാസങ്ങൾ അമേരിക്കയുടെ ആഗോള പ്രതിച്ഛായയെ സാരമായി ബാധിച്ചിരിക്കുന്നു:
ലോകപോലീസ് ചമഞ്ഞിരുന്ന അമേരിക്കക്ക് തങ്ങൾ ലോകത്തിലെ പല രാഷ്ട്രങ്ങൾക്കും നൽകിയിരുന്ന സുരക്ഷാ​ഗ്യാരണ്ടി നടപ്പിലാക്കാൻ ഇന്ന് സാധിക്കുന്നില്ല. സമുദ്രപാതകളുടെ സുരക്ഷയും സ്വതന്ത്ര വ്യാപാരവും ഉറപ്പാക്കാൻ പണ്ട് അമേരിക്കയ്ക്ക് കഴിഞ്ഞിരുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ന് ആ ആധിപത്യം ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുകയാണ്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ സഖ്യകക്ഷികൾ അമേരിക്കയോട് അകലുകയാണ്.
സംഘർഷം നീണ്ടുപോകുന്നത് ആഗോള ഊർജ്ജ വിപണിയെ ബാധിക്കുന്നത് സഖ്യകക്ഷികളെ ചിന്തിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. പല രാജ്യങ്ങളും ഇനി അമേരിക്കയുടെ പക്ഷം പിടിക്കുന്നതിന് പകരം സ്വന്തം നിലയ്ക്ക് ചർച്ചകൾക്കും വിട്ടുവീഴ്ചകൾക്കും തയ്യാറാകുന്നു.

സൈനിക സാന്നിധ്യം: അനിവാര്യതയോ പ്രഹസനമോ?

കടലിടുക്കിൽ അമേരിക്ക നടത്തുന്ന സൈനിക വിന്യാസങ്ങൾ ഒരു ‘പ്രദർശനം’ മാത്രമായി മാറുകയാണ്. ശത്രുവിനെ തുരത്തുക എന്നതിനേക്കാൾ, തങ്ങളുടെ പ്രതാപം നഷ്ടപ്പെട്ടില്ല എന്ന് ലോകത്തെ ബോധിപ്പിക്കാനാണ് വാഷിംഗ്ടൺ ഇന്ന് ശ്രമിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഈ ‘സൈനിക പ്രകടനങ്ങൾ’ ഇറാന്റെ തന്ത്രങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ അപ്രസക്തമാകുന്ന കാഴ്ചയാണ് കാണുന്നത്. ഇതെല്ലാം ട്രംപിന്റെ തികച്ചും വിവേകശൂന്യമായ സ്ട്രാറ്റജികളുടെ അനന്തരഫലം മാത്രമാണ്. അമേരിക്ക ഭരിച്ച മറ്റേതൊരു ഭരണാധികാരിയും ഇതുപോലെ വിവേകശൂന്യമായി പെരുമാറുകയോ ആ​ഗോള സമൂഹത്തിന് മുന്നിൽ ഇത്രയും വിലകെട്ടവനായി മാറുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ല.

ചുരുക്കത്തിൽ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിൽ ഇപ്പോൾ നടക്കുന്നത് വെറുമൊരു കപ്പൽ തർക്കമല്ല, മറിച്ച് വരാനിരിക്കുന്ന പുതിയ ലോകക്രമത്തിന്റെ രൂപീകരണമാണ്. പശ്ചിമേഷ്യയിൽ അമേരിക്കയുടെ നിഴൽ പണ്ട് വീണിരുന്നതുപോലെ ഇന്ന് വീഴുന്നില്ല. ഈ അന്യായ യുദ്ധത്തിൽ ആരാണ് ജയിക്കുക എന്നത് സൈനിക ശേഷിയേക്കാൾ ഉപരിയായി, ആർക്കാണ് കൂടുതൽ കാലം പിടിച്ചുനിൽക്കാൻ കഴിയുക എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും. നിലവിലെ സൂചനകൾ പ്രകാരം, സമയം വാഷിംഗ്ടണിന്റെ കൈകളിൽ നിന്ന് ചോർന്നുപോയിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.