പശ്ചിമേഷ്യൻ സമാധാനം: ആയുധമുനയിലെ നയതന്ത്രം ലക്ഷ്യം കാണുമോ?

ദർവേശ്

പശ്ചിമേഷ്യ വീണ്ടും ഒരു വലിയ സംഘർഷത്തിന്റെ വക്കിലെത്തി നിൽക്കുകയാണ്. ഇറാൻ മുന്നോട്ടുവെച്ച സമാധാന നിർദ്ദേശങ്ങളെ “തികച്ചും അസ്വീകാര്യം” എന്ന് പറഞ്ഞ് തള്ളിക്കളഞ്ഞ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന്റെ നിലപാടും, ഇറാനിലെ ആണവ കേന്ദ്രങ്ങൾ നേരിട്ട് ആക്രമിക്കുമെന്ന ഇസ്രായേൽ പ്രധാനമന്ത്രി നെതന്യാഹുവിന്റെ ഭീഷണിയും ലോകസമാധാനത്തിന് കനത്ത വെല്ലുവിളിയാണ് ഉയർത്തുന്നത്.

പശ്ചിമേഷ്യ വീണ്ടും ഒരു വലിയ സംഘർഷത്തിന്റെ വക്കിലെത്തി നിൽക്കുകയാണ്. ഇറാൻ മുന്നോട്ടുവെച്ച സമാധാന നിർദ്ദേശങ്ങളെ “തികച്ചും അസ്വീകാര്യം” എന്ന് പറഞ്ഞ് തള്ളിക്കളഞ്ഞ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന്റെ നിലപാടും, ഇറാനിലെ ആണവ കേന്ദ്രങ്ങൾ നേരിട്ട് ആക്രമിക്കുമെന്ന ഇസ്രായേൽ പ്രധാനമന്ത്രി നെതന്യാഹുവിന്റെ ഭീഷണിയും ലോകസമാധാനത്തിന് കനത്ത വെല്ലുവിളിയാണ് ഉയർത്തുന്നത്. സമാധാനത്തിനായുള്ള വാതിലുകൾ തുറന്നിടേണ്ട നയതന്ത്ര ചർച്ചകൾ പലപ്പോഴും ആയുധമുനയിലെ ബലപരീക്ഷണമായി മാറുന്നത് അങ്ങേയറ്റം ദൗർഭാഗ്യകരമാണ്.
മേഖലയിലെ യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കാനായി ഇറാൻ മുന്നോട്ടുവെച്ച നിർദ്ദേശം തികച്ചും ന്യായമാണെന്നും, എന്നാൽ ഇസ്രായേൽ ഭരണകൂടം രൂപപ്പെടുത്തിയ ‘അനാവശ്യമായ ആവശ്യങ്ങളിൽ’ അമേരിക്ക ഇപ്പോഴും ഉറച്ചുനിൽക്കുകയാണെന്നും ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയ വക്താവ് ഇസ്മായിൽ ബഗായ് പ്രസ്താവിച്ചു. തിങ്കളാഴ്ച നടന്ന പ്രതിവാര വാർത്താ സമ്മേളനത്തിൽ സംസാരിക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഇറാൻ്റെ നിർദ്ദേശത്തോടുള്ള യുഎസ് ഭരണകൂടത്തിൻ്റെ പ്രതികരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങൾക്ക് അദ്ദേഹം മറുപടി നൽകി.
“ഞങ്ങൾ ആനുകൂല്യങ്ങളൊന്നും ആവശ്യപ്പെട്ടില്ല. ഇറാൻ്റെ നിയമപരമായ അവകാശങ്ങൾ മാത്രമാണ് ഞങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെട്ടത്,”

പ്രശ്നത്തിന്റെ മർമ്മം: അവകാശങ്ങളും ആവശ്യങ്ങളും

ഈ പ്രതിസന്ധിയുടെ മർമ്മം പരിശോധിച്ചാൽ, സമാധാനത്തിന് ഇറാൻ മുന്നോട്ടുവെക്കുന്ന ആവശ്യങ്ങൾ തികച്ചും ന്യായമാണെന്ന് കാണാം. തങ്ങളുടെ രാജ്യത്തിന് മേലുള്ള അന്യായമായ സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങൾ നീക്കുക, തടഞ്ഞുവെച്ച ആസ്തികൾ വിട്ടുനൽകുക, ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ സുരക്ഷിത ഗതാഗതം ഉറപ്പാക്കുക എന്നിവയാണ് ഇറാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നത്. ഒരു പരമാധികാര രാഷ്ട്രം എന്ന നിലയിൽ അവരുടെ ഈ ആവശ്യങ്ങളെ “അനാവശ്യം” എന്ന് വിളിക്കുന്നത് നയതന്ത്രപരമായ ദാർഷ്ട്യമാണ്.
മറുഭാഗത്ത്, അമേരിക്കയുടെ 14 ഇന നിർദ്ദേശങ്ങൾ പരിശോധിച്ചാൽ അവ ഇറാനെ ഒരു പരമാധികാര രാഷ്ട്രമായല്ല, മറിച്ച് കീഴടങ്ങേണ്ട ഒരു ശക്തിയായാണ് പരിഗണിക്കുന്നത് എന്ന് മനസ്സിലാക്കാം. അമേരിക്കയുടെ സമാധാന പദ്ധതിയോട് ഇറാന്റെ പ്രതികരണം അനുകൂലമല്ലാതിരുന്നത് അതുകൊണ്ട് തന്നെയാണ്. കഴിഞ്ഞ ആഴ്ച അമേരിക്ക അവതരിപ്പിച്ച പദ്ധതിയിൽ ഇറാന്റെ ആണവ പദ്ധതിയെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾക്കായി ഒരു ചട്ടക്കൂട് നിശ്ചയിച്ചിരുന്നു. ഇതിൽ പ്രധാനമായും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്; 20 വർഷത്തേക്ക് ഇറാന്റെ യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണത്തിന് നിരോധനം.
ഇറാൻ്റെ പക്കലുള്ള ഉയർന്ന സമ്പുഷ്ട യുറേനിയം (HEU) ശേഖരം വിദേശത്തേക്ക് (മിക്കവാറും യുഎസിലേക്ക്) മാറ്റുക. ഇറാനിലെ ആണവ കേന്ദ്രങ്ങൾ പൊളിച്ചുനീക്കുക തുടങ്ങിയ നിർദ്ദേശങ്ങളാണ്. എന്നാൽ, ഇതിനു മറുപടിയായി ഇറാൻ മുന്നോട്ടുവെച്ച നിർദ്ദേശങ്ങളിൽ നിരോധന കാലാവധി കുറയ്ക്കണമെന്നും, ആണവ കേന്ദ്രങ്ങൾ പൊളിച്ചുനീക്കാൻ കഴിയില്ലെന്നും വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഇതിനോടാണ് ട്രംപ് രൂക്ഷമായി പ്രതികരിച്ചത്. “ഇറാന്റെ പ്രതിനിധികൾ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നവരുടെ മറുപടി ഞാൻ വായിച്ചു. എനിക്കത് ഇഷ്ടപ്പെട്ടില്ല – തികച്ചും അസ്വീകാര്യം,” ട്രംപ് പറഞ്ഞു. 20 വർഷത്തേക്ക് ആണവ സമ്പുഷ്ടീകരണം തടയുക, ആണവ കേന്ദ്രങ്ങൾ പൊളിച്ചുനീക്കുക തുടങ്ങിയ വ്യവസ്ഥകൾ ഇറാൻ്റെ ശാസ്ത്രീയവും സാങ്കേതികവുമായ പുരോഗതിയെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നവയാണ്.

അമേരിക്കൻ നയവും ഇസ്രായേൽ സ്വാധീനവും

അമേരിക്കൻ വിദേശനയം പലപ്പോഴും ഇസ്രായേലിന്റെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാനായി രൂപപ്പെടുത്തിയതാണ് എന്ന ഇറാന്റെ ആരോപണത്തെ ശരിവെക്കുന്നതാണ് ട്രംപിന്റെയും നെതന്യാഹുവിന്റെയും പ്രതികരണങ്ങൾ. വെടിനിർത്തൽ നിലനിൽക്കുമ്പോഴും “യുദ്ധം അവസാനിച്ചിട്ടില്ല” എന്ന നെതന്യാഹുവിന്റെ പ്രസ്താവന സമാധാന ശ്രമങ്ങളെ അസ്ഥിരപ്പെടുത്താനേ സഹായിക്കൂ.
“ഞങ്ങൾ ലക്ഷ്യം വെച്ച സ്ഥലങ്ങളിൽ 70 ശതമാനവും തകർത്തു കഴിഞ്ഞു” എന്ന ട്രംപിന്റെ അവകാശവാദം വെളിപ്പെടുത്തുന്നത് സമാധാനമല്ല, മറിച്ച് സൈനിക മേൽക്കോയ്മയാണ് അമേരിക്കയുടെ ലക്ഷ്യമെന്നാണ്. ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ ഗതാഗതം തടയുന്നതും സമാന്തരമായി നാവിക കപ്പലുകൾ വിന്യസിക്കുന്നതും ആഗോള സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ തന്നെ തകർക്കുന്ന അപകടകരമായ കളിയായി യുദ്ധത്തെ മാറ്റുകയാണ്.

പരിഹാരത്തിലേക്കുള്ള വഴി

ഈ പ്രതിസന്ധിക്ക് പരിഹാരം കണ്ടെത്താൻ സൈനിക നടപടികളല്ല, മറിച്ച് സുതാര്യമായ നയതന്ത്രമാണ് ആവശ്യം.
ഒരു പരമാധികാര രാഷ്ട്രമാണ് ഇറാൻ എന്ന് പരി​ഗണിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ചർച്ചകൾക്ക് മാത്രമേ പ്രസക്തിയുള്ളൂ: ഇറാനെ ഒരു ‘പ്രതിയായോ’ ‘കീഴടങ്ങേണ്ട ശക്തിയായോ’ കാണുന്നതിന് പകരം, തുല്യ അധികാരമുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രമായി പരിഗണിച്ചുകൊണ്ട് ചർച്ചകൾ നടത്തണം.
അമേരിക്ക ഏകപക്ഷീയമായി പിന്മാറിയ ആണവ കരാറിന് സമാനമായ വിശ്വസനീയമായ ഒരുടമ്പടി പുനഃസ്ഥാപിക്കണം. ഉപരോധങ്ങൾ ഘട്ടം ഘട്ടമായി നീക്കം ചെയ്യുന്നത് ഇറാന്റെ സഹകരണം ഉറപ്പാക്കാൻ സഹായിക്കും.
ഇസ്രായേൽ ഉൾപ്പെടെയുള്ള രാജ്യങ്ങളുടെ സുരക്ഷാ ആശങ്കകൾ ചർച്ച ചെയ്യുമ്പോൾ തന്നെ, ഇറാന്റെ പ്രതിരോധ അവകാശങ്ങളെയും മാനിക്കണം. അമേരിക്കയുടെ ഏകപക്ഷീയമായ നിലപാടുകൾക്ക് വിരുദ്ധമായി ചൈനയെയും റഷ്യയെയും പോലുള്ള ശക്തികളെ മധ്യസ്ഥതയ്ക്ക് കൂടുതൽ ഫലപ്രദമായി ഉപയോഗിക്കണം. ഇത്തരം പരിഹാരമാർ​ഗങ്ങളാണ് സമാധാന ചർച്ചകളെ ശരിയായ ദിശയിലേക്ക് നയിക്കുക.

യുദ്ധം ആർക്കും ഗുണകരമല്ല. അത് നാശത്തിന്റെ വിത്തുകൾ മാത്രമേ പാകൂ. അമേരിക്ക തങ്ങളുടെ ദാർഷ്ട്യം വെടിഞ്ഞ്, ഇറാൻ്റെ ന്യായമായ ആവശ്യങ്ങളെ മാനിച്ചുകൊണ്ട് ചർച്ചയ്ക്ക് തയ്യാറായാൽ മാത്രമേ പശ്ചിമേഷ്യയിൽ ശാശ്വതമായ സമാധാനം പുലരുകയുള്ളൂ. ആഗോള സമാധാനത്തിന് വേണ്ടത് ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള അടിച്ചമർത്തലല്ല, മറിച്ച് പരസ്പര ബഹുമാനത്തോടെയുള്ള സഹവർത്തിത്വമാണ്.