ഹൃദയ ശുദ്ധീകരണം

സൈനുദ്ദീൻ മന്ദലാംകുന്ന്.

തസ്കിയ്യത്തുന്നഫ്സ് അഥവാ അഹം ശുദ്ധീകരണം: 3

ഹൃദയ ശുദ്ധീകരണം എന്നതുകൊണ്ട് ഐഹികമായ ചിന്തകൾ, വിഷമങ്ങൾ, ഭൗതികവ്യാമോഹങ്ങൾ, സമ്പത്തിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആകുലതകൾ, പ്രയോജനരഹിതമായ കാര്യങ്ങൾ എന്നിവയിൽ നിന്ന് ഹൃദയമാകുന്ന കണ്ണാടിയെ കഴുകി വെടിപ്പാക്കുക എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്.

ഹൃദയ ശുദ്ധീകരണം എന്നതുകൊണ്ട് ഐഹികമായ ചിന്തകൾ, വിഷമങ്ങൾ, ഭൗതികവ്യാമോഹങ്ങൾ, സമ്പത്തിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആകുലതകൾ, പ്രയോജനരഹിതമായ കാര്യങ്ങൾ എന്നിവയിൽ നിന്ന് ഹൃദയമാകുന്ന കണ്ണാടിയെ കഴുകി വെടിപ്പാക്കുക എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്.

ഖൽബ് എന്നാൽ എന്താണ്?

ഹൃദയത്തിന് രണ്ട് അവസ്ഥകളുണ്ട്. അതിൽ ആദ്യത്തേത് ഭൗതിക ഹൃദയം (മാംസപിണ്ഡം) ആണ്. ഖൽബ് എന്ന വാക്കുകൊണ്ട് പ്രഥമമായി വിവക്ഷിക്കുന്നത് നെഞ്ചിന്റെ ഇടതുഭാഗത്തായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന, കോൺ ആകൃതിയിലുള്ള (صنوبری – Pinecone shaped) ഒരു മാംസപിണ്ഡമാണ്. ഇതിനുള്ളിൽ ഒരു അറയുണ്ട്. ആ അറയ്ക്കുള്ളിൽ രക്തം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇതാണ് ജീവന്റെ (റൂഹിന്റെ) ഉറവിടമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ ഇവിടെ നമ്മൾ ചർച്ച ചെയ്യുന്നത് ഈ ഹൃദയത്തെക്കുറിച്ചല്ല. അത് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ (ഡോക്ടർമാരുടെ) പഠനവിഷയമാണ്. ഇങ്ങനെയുള്ള ഒരു ഹൃദയം മൃഗങ്ങൾക്കുമുണ്ട്, മരിച്ചുപോയ ഒരു മനുഷ്യന്റെ ശരീരത്തിലും ഇതുണ്ടാകും.
ഖൽബിന്റെ രണ്ടാമത്തെ അർത്ഥമാണ് ആത്മീയ ഹൃദയം (ലത്വീഫയെ റബ്ബാനി) എന്നത്: ഈ അർത്ഥത്തിൽ, ഹൃദയം എന്നത് അതിസൂക്ഷ്മവും ദിവ്യവുമായ ഒരു ആത്മീയ യാഥാർത്ഥ്യമാണ് (ലത്വീഫയെ റബ്ബാനി). ഈ ആത്മീയ സൂക്ഷ്മതയ്ക്ക് ഭൗതിക ഹൃദയവുമായി ഒരു ആഴമേറിയ ബന്ധമുണ്ട്. ഈ ആത്മീയ സത്തയാണ് മനുഷ്യന്റെ യഥാർത്ഥ യാഥാർത്ഥ്യം. ​ഗ്രാഹ്യത (തിരിച്ചറിവ്), അറിവ് (ഇൽമ്), ജ്ഞാനം (ഇർഫാൻ) എന്നിവയൊക്കെ ഉണ്ടാകുന്നത് ഇതിനാണ്. ഈ സത്തയോടാണ് അല്ലാഹുവിന്റെ എല്ലാ അഭിസംബോധനകളും കൽപനകളും ഉള്ളത്; ശിക്ഷയ്ക്കും ശാസനയ്ക്കും വിധേയമാകുന്നതും ഇതുതന്നെയാണ്. ഭൗതികമായ മാംസപിണ്ഡവുമായി ഇതിനുള്ള ബന്ധം ഒരു വസ്തുവിന് അതിന്റെ ഗുണത്തോടുള്ള ബന്ധം പോലെയും, ശരീരത്തിന് അതിന്റെ ആകൃതിയോടുള്ള ബന്ധം പോലെയുമാണ്.

ആത്മീയ യാത്രയും ഹൃദയത്തിന്റെ അവസ്ഥയും

ഒരു ഉപകരണം അത് പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്ന ആളുമായി എങ്ങനെ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവോ, അതുപോലെയാണ് ഈ ബന്ധം. ഈ ആത്മീയ ഹൃദയത്തെയാണ് “അല്ലാഹുവിന്റെ അർശ്” (عرش الله) എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ആത്മീയ ശാസ്ത്രത്തിൽ (സുലൂക്) ഈ ഹൃദയത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുക എന്നതാണ് പ്രധാന ലക്ഷ്യം.
ഹൃദയ ശുദ്ധീകരണത്തിനായി, ആത്മീയ ഗുരുക്കന്മാർ (ശൈഖുമാർ) അല്ലാഹുവിന്റെ ഒരു പ്രകൃതിനിയമം എപ്പോഴും ഓർക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു:
“പരമാധികാരിയായ അല്ലാഹുവിന്റെ അഗാധമായ ജ്ഞാനം അനുസരിച്ച്, ഒരു മനുഷ്യൻ എത്രത്തോളം ഭൗതികമായ താല്പര്യങ്ങളിലും ലൗകിക കാര്യങ്ങളിലും മുഴുകിയിരിക്കുന്നുവോ, അത്രത്തോളം അവൻ ആത്മീയമായ വേദനകൾ, ആകുലതകൾ, ഹൃദയത്തിന്റെ അസ്വസ്ഥതകൾ, അശ്രദ്ധ എന്നിവയിൽ അകപ്പെട്ടുപോകും.”

മനുഷ്യൻ ഭൗതിക ശരീരത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്നതിലും ബാഹ്യമായ അലങ്കാരങ്ങളിലും എത്രത്തോളം മുഴുകുന്നുവോ, അത്രത്തോളം അവന്റെ ഹൃദയത്തിന്റെ അവസ്ഥ വഷളാകുകയും ആത്മീയ ശക്തികൾക്ക് ദൗർബല്യം സംഭവിക്കുകയും ചെയ്യും. അതോടെ ഹൃദയത്തിന്റെ തെളിച്ചവും പ്രകാശവും കുറയുകയും ഇരുളും മലിനതയും വർദ്ധിക്കുകയും ചെയ്യും. അതുകൊണ്ടാണ് نفس کشی (ഇച്ഛകളെ നിയന്ത്രിക്കൽ), റിയാളത്ത് (ആത്മീയ പരിശീലനം), മുജാഹദ (ആത്മസമരം) എന്നിവ സുലൂകിന്റെ (ആത്മീയ യാത്രയുടെ) പ്രധാന നിബന്ധനകളായി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. അല്ലാഹുവല്ലാത്ത മറ്റെല്ലാറ്റിനെയും വെടിയുക (ترك ما سوئی) എന്നത് ഈ മാർഗ്ഗത്തിലെ അനിവാര്യതയാണ്.

യഥാർത്ഥ വസ്തുത എന്തെന്നാൽ, അജ്ഞനായ മനുഷ്യൻ തന്റെ യഥാർത്ഥ സത്തയെക്കുറിച്ച് ബോധവാനല്ല. അവൻ ഈ മാംസത്തെയും ചർമ്മത്തെയും മാത്രമാണ് സ്വന്തം അസ്തിത്വമായി കാണുന്നത്. തന്റെ ഹൃദയത്തിന്റെ വിശാലതയെയും ആത്മീയതയെയും അവൻ വിസ്മരിക്കുന്നു. ശരീരത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്നതിലും, മനസ്സിന്റെ താല്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിലും, ഭൗതികമായ സുഖങ്ങൾ തുടർച്ചയായി അനുഭവിക്കുന്നതിലും അവൻ മുഴുകിയിരിക്കുന്നു. പരലോകത്തേക്കുള്ള സമ്പാദ്യമാക്കേണ്ട വിലപ്പെട്ട ഈ ജീവിതത്തെ, താൽക്കാലികമായ ദുനിയാവിന് വേണ്ടി അവൻ നശിപ്പിച്ചു കളയുന്നു. പരലോകത്തിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യത്തെക്കുറിച്ച് അവൻ തികച്ചും അശ്രദ്ധനാണ്. ഇതിന്റെ ഫലമായി അവൻ സ്വന്തം മനസ്സിന്റെ അടിമയായി മാറുകയും, ആ ആഗ്രഹങ്ങൾ ഒടുവിൽ അവനെ നാശത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത്തരം അജ്ഞരെക്കുറിച്ചാണ് വിശുദ്ധ ഖുർആൻ പറയുന്നത്:
“നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം ആത്മാക്കളെത്തന്നെ നാശത്തിലാക്കി, നിങ്ങൾ (തിന്മകൾക്ക്) കാത്തുനിന്നു, നിങ്ങൾ സംശയിച്ചു, നിങ്ങളുടെ വ്യാമോഹങ്ങൾ നിങ്ങളെ വഞ്ചിച്ചു—അങ്ങനെ അല്ലാഹുവിന്റെ കൽപന (മരണം) വന്നെത്തി. ആ വഞ്ചകൻ (പിശാച്) അല്ലാഹുവിന്റെ കാര്യത്തിൽ നിങ്ങളെ വഞ്ചിച്ചുകളഞ്ഞു.”(സൂറത്തുൽ ഹദീദ്: 14)
ചില വ്യാഖ്യാതാക്കൾ (മുഫസ്സിറുകൾ) ഈ സൂക്തത്തെ വിശദീകരിച്ചത് ഇങ്ങനെയാണ്: നിങ്ങൾ ലൗകിക സുഖങ്ങളിലും ആസ്വാദനങ്ങളിലും വീണുപോയി, പശ്ചാത്തപിക്കാൻ മടിച്ച് സമയം നീട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി, മരണത്തിന്റെ സമയം വരെ സംശയങ്ങളിൽ കഴിഞ്ഞുകൂടി. അതുകൊണ്ടാണ് പരലോകത്ത് വിശ്വസിക്കുകയും എന്നാൽ ഈ വഞ്ചനയുടെ ലോകത്തിന് (ദുനിയാവിന്) വേണ്ടി മാത്രം ഓടിനടക്കുകയും ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യനെ ഓർത്ത് പ്രവാചകൻ ﷺ അത്ഭുതം പ്രകടിപ്പിച്ചത്. പ്രവാചകൻ ﷺ പറഞ്ഞു:
“ശാശ്വതമായ പരലോകത്തിൽ വിശ്വസിക്കുകയും, എന്നാൽ നശിച്ചുപോകുന്ന ഈ വഞ്ചനയുടെ ലോകത്തിന് വേണ്ടി മാത്രം കഠിനാധ്വാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നവന്റെ കാര്യം അങ്ങേയറ്റം അത്ഭുതം തന്നെ!”
ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് ഭൗതികലോകത്തോടുള്ള അമിതമായ സ്നേഹം നീക്കം ചെയ്യാത്തിടത്തോളം ഹൃദയ ശുദ്ധീകരണം സാധ്യമല്ല.
ദുനിയാവ് അതിന്റെ അസ്തിത്വത്തിൽ മോശമായ ഒന്നല്ല, കാരണം അത് “പരലോകത്തേക്കുള്ള കൃഷിയിടമാണ്” (مزرعہ آخرت). ലക്ഷ്യം നേടാനുള്ള ഒരു ഉപാധിയാണത്. എന്നാൽ അതിനോടുള്ള അമിതമായ ആസക്തിയും പ്രേമവുമാണ് വെറുക്കപ്പെട്ടത്.
“ദുനിയാവിനോടുള്ള സ്നേഹമാണ് എല്ലാ തെറ്റുകളുടെയും ഉത്ഭവം” (حب الدنيا راس كل خطيئة) എന്ന തിരുനബി(സ) യുടെ വചനത്തിന്റെ അർത്ഥവും ഇതുതന്നെയാണ്. ദുനിയാവിന് മനുഷ്യനെ ആത്മീയതയുടെ അത്യുന്നതങ്ങളിൽ (അഅ്ലാ ഇല്ലിയ്യീൻ) എത്തിക്കാനും കഴിയും, അല്ലെങ്കിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്ന അവസ്ഥയിലേക്ക് (അസ്ഫലുസ്സാഫിലീൻ) തള്ളിയിടാനും കഴിയും. ഒരു മനുഷ്യൻ ദുനിയാവിനെ ദീനിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലെ ഒരു ഉപകരണമായി കാണുകയും, കേവലം ശാരീരിക സുഖങ്ങളിൽ മാത്രം തന്റെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ അവൻ രക്ഷപ്പെടുന്നു.
(ബൈഹഖി ശുവബുൽ ഈമാനിൽ ഹുദൈഫ(റ) യിൽ നിന്ന് ഉദ്ധരിച്ച ഹദീസ്)

ഭൗതികമായ സുഖങ്ങളിൽ മാത്രം മുഴുകുന്നവർക്കുള്ള താക്കീതുകൾ മനസ്സിലാക്കുകയും, തങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച ഉപജീവനത്തിൽ നിന്ന് അല്ലാഹുവിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിൽ ചിലവഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവർ ബാഹ്യരൂപത്തിൽ ഈ ദുനിയാവിൽ ജീവിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും, ഹൃദയബന്ധം കൊണ്ട് അവർ പരലോകത്തെ ഉന്നത സമൂഹത്തോടൊപ്പമാണ് (മലാഉൽ അഅ്ലാ) ജീവിക്കുന്നത്.
അങ്ങനെയുള്ളവർ ജീവിക്കുന്നത് അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടിയാണ്, സ്വന്തം ഇച്ഛകൾക്ക് വേണ്ടിയല്ല. ദുനിയാവ് അവർക്ക് നേരായ മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ സഞ്ചരിക്കാനുള്ള ഒരു വഴി മാത്രമാണ്.

ആരിഫുകളുടെ വിരക്തി

ഭൗതികമായ സുഖങ്ങളിൽ മാത്രം മുഴുകുന്നവർക്കുള്ള താക്കീതുകൾ മനസ്സിലാക്കുകയും, തങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച ഉപജീവനത്തിൽ നിന്ന് അല്ലാഹുവിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിൽ ചിലവഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവർ ബാഹ്യരൂപത്തിൽ ഈ ദുനിയാവിൽ ജീവിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും, ഹൃദയബന്ധം കൊണ്ട് അവർ പരലോകത്തെ ഉന്നത സമൂഹത്തോടൊപ്പമാണ് (മലാഉൽ അഅ്ലാ) ജീവിക്കുന്നത്.
അങ്ങനെയുള്ളവർ ജീവിക്കുന്നത് അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടിയാണ്, സ്വന്തം ഇച്ഛകൾക്ക് വേണ്ടിയല്ല. ദുനിയാവ് അവർക്ക് നേരായ മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ സഞ്ചരിക്കാനുള്ള ഒരു വഴി മാത്രമാണ്.
ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഇമാം ഗസ്സാലി (റ) പ്രസ്താവിക്കുന്നു:
“ഔദാര്യം കാണിക്കാനോ അല്ലെങ്കിൽ പരലോകം ആഗ്രഹിക്കാനോ അല്ലാതെ മറ്റേതെങ്കിലും കാരണത്താൽ ദുനിയാവ് ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനെ ‘സാഹിദ്’ (വിരക്തൻ) എന്ന് വിളിക്കാനാകില്ല. ഇനി പരലോകത്തിന് വേണ്ടി ദുനിയാവിനെ വിൽക്കുക (ഉപേക്ഷിക്കുക) എന്നത് പോലും ആത്മീയ ജ്ഞാനികളുടെ അടുക്കൽ ദുർബലമായ വിരക്തിയാണ് (സുഹ്ദ്). യഥാർത്ഥ ആരിഫ് (ദിവ്യജ്ഞാനി) എന്നാൽ, അവൻ ദുനിയാവിനെ കണ്ണിൽ നിന്ന് മറയ്ക്കുന്നത് പോലെ പരലോകത്തെയും തന്റെ കാഴ്ചയിൽ നിന്ന് മാറ്റിവെക്കുന്നവനാണ്. അല്ലാഹുവല്ലാതെ മറ്റൊന്നും അവന്റെ ലക്ഷ്യമോ ആഗ്രഹമോ ആയിരിക്കില്ല.”

അല്ലാഹുവല്ലാത്ത മറ്റെല്ലാ വസ്തുക്കളും അവന്റെ കണ്ണിൽ നിസ്സാരമായിത്തീരും. ഇതാണ് ജ്ഞാനികളുടെ യഥാർത്ഥ വിരക്തി (زہد عارفاں). ചിലപ്പോൾ ഈ ആരിഫ് സമ്പത്തിൽ നിന്ന് ഓടിയൊളിക്കുന്നവനാകില്ല, മറിച്ച് അവൻ സമ്പത്ത് സമ്പാദിക്കുകയും അത് അർഹമായ സ്ഥാനങ്ങളിൽ ചിലവഴിക്കുകയും പാവപ്പെട്ടവർക്ക് നൽകുകയും ചെയ്യും. (ഭരണാധികാരിയായിരിക്കുമ്പോൾ) ഭൂമിയിലെ മുഴുവൻ സമ്പത്തും കൈവശമുണ്ടായിരുന്നിട്ടും ഹൃദയം അതിൽ നിന്ന് തികച്ചും മുക്തമായിരുന്ന ഹസ്രത്ത് ഉമർ (റ) ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്. അതുപോലെ ഒരൊറ്റ ദിവസം കൊണ്ട് ഒരു ലക്ഷം ദിർഹം ദാനം ചെയ്യുകയും എന്നാൽ സ്വന്തം ആവശ്യത്തിന് ഒരു കഷ്ണം ഇറച്ചി വാങ്ങാൻ പോലും ഒരു പൈസ മാറ്റിവെക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്ത ഹസ്രത്ത് ആയിഷ (റ) യുടെ ചരിത്രവും ഇതുതന്നെയാണ് കാണിക്കുന്നത്.
ചിലപ്പോൾ ഒരു ആരിഫിന്റെ കയ്യിൽ ഒരു ലക്ഷം ദിർഹം ഉണ്ടായിരുന്നാലും അവൻ വലിയ ‘സാഹിദ്’ (വിരക്തൻ) ആയിരിക്കാം. എന്നാൽ മറ്റൊരുവന്റെ കയ്യിൽ ഒരു പൈസ പോലും ഇല്ലെങ്കിലും അവൻ ‘സാഹിദ്’ ആകണമെന്നില്ല.
അതുകൊണ്ട്, ഏറ്റവും പൂർണ്ണമായ അവസ്ഥ (കമാൽ) എന്നത് ഹൃദയം ദുനിയാവിനോട് ഒട്ടിനിൽക്കാതിരിക്കുക എന്നതാണ്; അതോടൊപ്പം അതിനെ തേടി നടക്കാതിരിക്കുകയും അതിൽ നിന്ന് ഭയന്ന് ഓടാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുക. കാരണം, അത്തരം ഒരു ഹൃദയം ദുനിയാവിനെ സ്നേഹിക്കുന്നുമില്ല, അതിനെ ശത്രുവായി കാണുന്നുമില്ല. ഒരാൾ ഒരു വസ്തുവിനെ ശത്രുവായി കരുതിയാൽ പോലും അവൻ അതിനെക്കുറിച്ച് എപ്പോഴും ചിന്തിക്കാൻ നിർബന്ധിതനാകുമല്ലോ (അതുപോലും ഹൃദയത്തെ അല്ലാഹുവിൽ നിന്ന് തിരിച്ചുവിടും).

തുടുരും