ആത്മാവിന്റെ വിലാപാ​ഗ്നി

മൗലാനാ ജലാലുദ്ദീൻ റൂമി(റ):

മസ്നവി ശരീഫ് പരിഭാഷയും വ്യാഖ്യാനവും:
സൈനുദ്ദീൻ മന്ദലാംകുന്ന്

ഉറവിടം തേടുന്ന പ്രണയാതുരമായ പുല്ലാങ്കുഴൽ നാദം: ഭാ​ഗം 4

ലോകത്തിന്റെ കോലാഹലങ്ങൾക്ക് അദൃശ്യമായി, ഉള്ളിൽ ദിവ്യപ്രണയത്തിന്റെ തീയായി കത്തിയെരിയുന്ന ഒരു ആത്മാവിന്റെ പ്രണയാതുരമായ ആത്മവിലാപം.

ഓടക്കുഴലിന്റെ സംഗീതം കേട്ട് എല്ലാവരും സന്തോഷിക്കുകയും അതിനെ തങ്ങളുടെ കൂട്ടുകാരനായി കരുതുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ, ആ സംഗീതത്തിന്റെ പിന്നിലെ യഥാർത്ഥ വിലാപത്തെയോ അതിന്റെ ആന്തരാർത്ഥത്തെയോ തിരിച്ചറിയാൻ ആരും ശ്രമിക്കുന്നില്ല. ആളുകൾ ബാഹ്യസൗന്ദര്യത്തിൽ മാത്രമേ ആകൃഷ്ടരാകുന്നുള്ളൂ. ഈ വിലാപഗീതത്തിൽത്തന്നെയാണ് എല്ലാ രഹസ്യങ്ങളും മറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഭൗതികലോകത്തെ കാണാനും കേൾക്കാനും മാത്രമുള്ള നമ്മുടെ കണ്ണുകൾക്കും കാതുകൾക്കും ആത്മീയമായ ആ മൂടുപടം (Veil) ഭേദിക്കാൻ കഴിയില്ല.

മസ്നവി ശരീഫിലെ തുടർന്നുള്ള വരികളും ഉറവിടത്തിൽ നിന്നുള്ള വേർപാടിന്റെ വേദന പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നതു തന്നെയാണ്.
അഞ്ച് മുതൽ എട്ട് വരെയുള്ള വരികളിൽ വിരഹത്തിന്റെയും പ്രണയത്തിന്റെയും ആത്മീയ രഹസ്യങ്ങളാണ് നുരഞ്ഞു തുളുമ്പുന്നത്.

من به هر جمعیتی نالان شدم
جفت بد حالان و خوش حالان شدم
In every company I uttered my grieving cry;
I consorted with the unhappy and with them that rejoice.
“എല്ലാ കൂട്ടായ്മകളിലും (ജനക്കൂട്ടത്തിലും) ഞാൻ എന്റെ വിലാപശബ്ദം ഉയർത്തി;
ദുഃഖിതരായവരോടും സന്തോഷിക്കുന്നവരോടും ഞാൻ ഒരുപോലെ കൂട്ടുകൂടി (ഇടപഴകി). (എന്നാൽ ആർക്കും എന്റെ ഉള്ളിലെ രഹസ്യം കണ്ടെത്താനായില്ല)”

ഓരോരുത്തരും അവരവരുടെ ധാരണകൾക്കനുസരിച്ച് എന്റെ കൂട്ടുകാരോ പ്രണയിതാക്കളോ ആയി മാറി. എന്നാൽ എന്റെ ഹൃദയത്തിന്റെ അ​ഗാധതകളിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ആ യഥാർത്ഥ രഹസ്യങ്ങൾ അന്വേഷിക്കാൻ ആരും മുതിർന്നില്ല.
ജനക്കൂട്ടത്തിന് നടുവിലും മനുഷ്യൻ ആത്മീയമായി തനിച്ചാണ്. ഭൗതികമായി നല്ലവരോടും ചീത്ത സ്വഭാവക്കാരോടും ഒരുപോലെ ഇടപഴകി ജീവിക്കുമ്പോഴും, ഉള്ളിലെ യഥാർത്ഥ വിരഹദുഃഖം മനസ്സിലാക്കാൻ ആർക്കും സാധിക്കുന്നില്ല. അഥവാ ഓടക്കുഴലിന്റെ സംഗീതം കേട്ട് എല്ലാവരും സന്തോഷിക്കുകയും അതിനെ തങ്ങളുടെ കൂട്ടുകാരനായി കരുതുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ, ആ സംഗീതത്തിന്റെ പിന്നിലെ യഥാർത്ഥ വിലാപത്തെയോ അതിന്റെ ആന്തരാർത്ഥത്തെയോ തിരിച്ചറിയാൻ ആരും ശ്രമിക്കുന്നില്ല. ആളുകൾ ബാഹ്യസൗന്ദര്യത്തിൽ മാത്രമേ ആകൃഷ്ടരാകുന്നുള്ളൂ. ഈ വിലാപഗീതത്തിൽത്തന്നെയാണ് എല്ലാ രഹസ്യങ്ങളും മറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഭൗതികലോകത്തെ കാണാനും കേൾക്കാനും മാത്രമുള്ള നമ്മുടെ കണ്ണുകൾക്കും കാതുകൾക്കും ആത്മീയമായ ആ മൂടുപടം (Veil) ഭേദിക്കാൻ കഴിയില്ല. മനുഷ്യശരീരവും ആത്മാവും പരസ്പരം പിണഞ്ഞുകിടക്കുന്ന ഒന്നാണ്. ശരീരം നമുക്ക് കാണാം. എന്നാൽ ശരീരത്തിന് ജീവൻ നൽകുന്ന ആത്മാവിന്റെ യഥാർത്ഥ സത്തയെ ദർശിക്കാൻ ഭൗതികമായ ഈ കണ്ണുകൾക്ക് അനുവാദമില്ല, അല്ലെങ്കിൽ അതിന് കഴിയില്ല.

സ്വൂഫി ഭാവത്തിൽ പറഞ്ഞാൽ, ഈ ലൗകിക ലോകത്ത് ആത്മാവ് അനുഭവിക്കുന്ന പരമമായ ഏകാന്തതയാണിത്. മനുഷ്യർ നമ്മെ പുറമെ കാണുന്നു, നമ്മുടെ വാക്കുകൾ കേൾക്കുന്നു. സന്തോഷത്തിലും സങ്കടത്തിലും അവർ പങ്കുചേരുന്നുണ്ടാകാം. എന്നാൽ, ആത്മാവ് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ ഉറവിടമായ ആ ദിവ്യസൗന്ദര്യത്തിൽ (അല്ലാഹുവിൽ) നിന്ന് വേർപെട്ടുപോയതിന്റെ വിരഹവേദന മനസ്സിലാക്കാൻ ഭൗതിക കണ്ണുകൾക്ക് കഴിയില്ല. ഓരോ മനുഷ്യനും സ്വന്തം താല്പര്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് മാത്രമാണ് മറ്റുള്ളവരെ നോക്കിക്കാണുന്നത്; ആത്മാവിന്റെ ആഴങ്ങളിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലാൻ അവർക്കാവില്ല.
മസ്നവിയുടെ ഏറ്റവും മികച്ച ആധുനിക ഇംഗ്ലീഷ് വിവർത്തനവും വ്യാഖ്യാനവും നിർവ്വഹിച്ച പണ്ഡിതനാണ് ജാവേദ് മുജദ്ദിദി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിരീക്ഷണത്തിൽ റൂമി(റ) യുടെ ഈ വരികൾ സത്യാന്വേഷിയായ മനുഷ്യന്റെ “ആത്മീയമായ ഒറ്റപ്പെടലിന്റെയും (Spiritual Alienation) ആശയവിനിമയത്തിന്റെ പരിമിതികളുടെയും” നേർചിത്രമാണ്. മുജദ്ദിദി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത്, പുല്ലാങ്കുഴലിന്റെ പാട്ട് കേട്ട് സന്തോഷിക്കുന്നവരും കരയുന്നവരും അതിന്റെ “ബാഹ്യമായ സൗന്ദര്യത്തിൽ” മാത്രമാണ് ലയിക്കുന്നത് എന്നാണ്. മനുഷ്യർ അവരുടെ ലൗകിക ദുഃഖങ്ങളോ സന്തോഷങ്ങളോ ആണ് ആ പാട്ടിലേക്ക് ആവാഹിക്കുന്നത്. എന്നാൽ പുല്ലാങ്കുഴൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ കരയുന്നത് അതിന്റെ ആത്മീയ വേരുകൾ നഷ്ടപ്പെട്ടതിനാലാണ്.
മൗലാനാ അശ്റഫലി ഥാനവി(റ) പറയുന്നു: “എല്ലാവരും അവരവരുടെ ധാരണയ്ക്കനുസരിച്ച് എന്റെ കൂട്ടുകാരനായി” എന്നതിന്റെ വിവക്ഷ ലൗകിക മനുഷ്യർ സ്വൂഫികളുടെ ബാഹ്യമായ വാക്കുകളെ (ഖാൽ) സ്വന്തം ബുദ്ധികൊണ്ട് അളക്കുന്നു. എന്നാൽ സ്വൂഫിയുടെ ആത്മീയ അവസ്ഥയെ (ഹാൽ) അനുഭവിക്കാൻ അവർക്ക് കഴിയുന്നില്ല. റൂമി(റ) പറയുന്ന ‘രഹസ്യം’ (സിർറ്) എന്നത് അല്ലാഹുവിനോടുള്ള ബന്ധമാണ്. ഇത് വാക്കുകളിലൂടെ കൈമാറാൻ കഴിയുന്ന ഒന്നല്ല. അഥവാ സിർറെന്നാൽ അത് മനുഷ്യന്റെ ഒരു ആന്തരീക തഅയ്യുനു കൂടിയാണ്.”
മൗലവി (Mevlevi) സ്വൂഫി സിൽസിലയിലെ ഏറ്റവും പ്രമുഖനായ ക്ലാസ്സിക്കൽ വ്യാഖ്യാതാവാണ് ഇസ്മായിൽ അൻഖാരവി (മരണം: 1631). സുന്നി പശ്ചാത്തലത്തിലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ‘ശർഹേ മസ്നവി’ (Sharh-e Masnavi) ഈ രംഗത്തെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രമാണമാണ്. അൻഖാരവിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഇവിടെ പുല്ലാങ്കുഴൽ എന്ന് പറയുന്നത് ‘ഇൻസാനുൽ കാമിൽ’ അഥവാ പൂർണ്ണ മനുഷ്യനെയാണ് (പ്രവാചകന്മാരും ഔലിയാക്കളും). അവർ ലൗകിക സമൂഹത്തിൽ ജീവിക്കുമ്പോഴും അവരുടെ യഥാർത്ഥ അസ്തിത്വം അല്ലാഹുവിലാണ്. സമൂഹം അവരെ ബാഹ്യമായി ബഹുമാനിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും അവരുടെ ആത്മീയ പദവി (മഖാം) മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല.
‘അസ്റാറുൽ ഗയ്ബ്’ (Asrar al-Ghaib) എന്ന പേരിൽ മസ്നവിക്ക് പ്രശസ്തമായ വ്യാഖ്യാനം എഴുതിയ നക്ഷബന്ദി സ്വൂഫി പണ്ഡിതനാണ് ഖാജാ അയൂബ്. അദ്ദേഹം പറയുന്നത്; റൂമി(റ) യുടെ വിലാപം കേവലം വ്യക്തിപരമല്ല, മറിച്ച് ആദം നബി മുതൽ മനുഷ്യരാശി മുഴുവൻ അനുഭവിക്കുന്ന വിരഹ വേദനയാണെന്നാണ്. ശരീരം ജീവിക്കുന്നത് ആത്മാവ് ഉള്ളതുകൊണ്ടാണ്. എന്നാൽ ആത്മാവിനെ കാണാൻ കഴിയില്ല. അതുപോലെ പ്രപഞ്ചം നിലനിൽക്കുന്നത് അല്ലാഹുവിനെ കൊണ്ടാണ്. എന്നാൽ പ്രപഞ്ചത്തിന് അല്ലാഹുവിനെ ബാഹ്യമായി കാണാൻ കഴിയില്ല. ഈ വരികളിലെ തത്വം ഇതാണെന്ന് അദ്ദേഹം സമർത്ഥിക്കുന്നു.

എന്റെ ഈ വിലാപം എന്റെ ഉള്ളിലെ രഹസ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒട്ടും അകലെയല്ല, പക്ഷേ കണ്ണിനും കാതിനും ആ വെളിച്ചം കാണാനുള്ള ശേഷിയില്ല.
എന്റെ ഉള്ളിലെ രഹസ്യം തന്നെയാണ് ഈ വിലാപമായി പുറത്തുവരുന്നത്. അത് ഒളിച്ചിരിക്കുന്ന ഒന്നല്ല. പക്ഷേ, ഭൗതികമായ കണ്ണിനും കാതിനും ആ ദിവ്യപ്രകാശത്തെ ദർശിക്കാനോ ആത്മീയ നാദത്തെ ശ്രവിക്കാനോ ഉള്ള ഉൾക്കാഴ്ചയില്ല.

هر کسی از ظن خود شد یار من
از درون من نجست اسرار من
Every one became my friend from his own opinion;
none sought out my secrets from within me.
“ഓരോരുത്തരും അവരുടെ സ്വന്തം ധാരണകൾക്കും (തോന്നലുകൾക്കും) അനുസരിച്ചാണ് എന്റെ കൂട്ടുകാരനായത്; എന്നാൽ ആരും തന്നെ എന്റെ ഉള്ളിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെന്ന് എന്റെ രഹസ്യങ്ങൾ അന്വേഷിച്ചറിഞ്ഞില്ല.”

ആത്മാവിന്റെ ഉള്ളിലെ യഥാർത്ഥ വേദന അല്ലാഹുവിൽ നിന്നുള്ള വേർപാടാണ്. ജനങ്ങൾ പുല്ലാങ്കുഴലിന്റെ സംഗീതം കേൾക്കുമ്പോൾ അവരവരുടെ മാനസികാവസ്ഥയ്ക്ക് അനുസരിച്ച് (ചിലർ സന്തോഷത്തോടെ, ചിലർ ദുഃഖത്തോടെ) അതിനെ വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നു. എന്നാൽ ആ സംഗീതത്തിന് പിന്നിലെ യഥാർത്ഥ ‘രഹസ്യം’—അതായത് അല്ലാഹുവിനോടുള്ള അടങ്ങാത്ത പ്രണയവും വിരഹവും—ആരും മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നില്ല.
ഈ വരികൾക്ക് വളരെ സാധാരണമായ ഒരു വ്യാഖ്യാനം ഇങ്ങനെയും പറയാം:
ഈ ലോകത്തിൽ മനുഷ്യർ നമ്മളോട് അടുക്കുന്നത് പലപ്പോഴും അവരുടെ താല്പര്യങ്ങൾക്കോ, അല്ലെങ്കിൽ അവർ നമ്മെക്കുറിച്ച് മനസ്സിൽ വിചാരിച്ചിരിക്കുന്ന ധാരണകൾക്കോ (Perceptions) അനുസരിച്ചാണ്. നമ്മുടെ ബാഹ്യരൂപമോ വാക്കുകളോ കണ്ട് അവർ നമ്മെ വിലയിരുത്തുന്നു. എന്നാൽ നമ്മുടെ ആത്മാവിന്റെ യഥാർത്ഥ ആഴങ്ങളിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെന്ന്, നാം യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ വളരെ കുറച്ചുപേർക്കേ സാധിക്കാറുള്ളൂ.
എന്റെ ഈ വിലാപം എന്റെ ഉള്ളിലെ രഹസ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒട്ടും അകലെയല്ല, പക്ഷേ കണ്ണിനും കാതിനും ആ വെളിച്ചം കാണാനുള്ള ശേഷിയില്ല.
എന്റെ ഉള്ളിലെ രഹസ്യം തന്നെയാണ് ഈ വിലാപമായി പുറത്തുവരുന്നത്. അത് ഒളിച്ചിരിക്കുന്ന ഒന്നല്ല. പക്ഷേ, ഭൗതികമായ കണ്ണിനും കാതിനും ആ ദിവ്യപ്രകാശത്തെ ദർശിക്കാനോ ആത്മീയ നാദത്തെ ശ്രവിക്കാനോ ഉള്ള ഉൾക്കാഴ്ചയില്ല.
എല്ലാവരും അവരവരുടെ ധാരണയ്ക്കനുസരിച്ച് എന്റെ കൂട്ടുകാരനായി” എന്നതിന് അശ്റഫലി ഥാനവി(റ) നൽകുന്ന വിശദീകരണം ഇതാണ്: ലൗകിക മനുഷ്യർ സ്വൂഫികളുടെ ബാഹ്യമായ വാക്കുകളെ (ഖാൽ) സ്വന്തം ബുദ്ധികൊണ്ട് അളക്കുന്നു. എന്നാൽ സ്വൂഫിയുടെ ആത്മീയ അവസ്ഥയെ (ഹാൽ) അനുഭവിക്കാൻ അവർക്ക് കഴിയുന്നില്ല. റൂമി(റ) പറയുന്ന ‘രഹസ്യം’ (സിർ) എന്നത് അല്ലാഹുവിനോടുള്ള ബന്ധമാണ്. ഇത് വാക്കുകളിലൂടെ കൈമാറാൻ കഴിയുന്ന ഒന്നല്ല.

سر من از ناله من دور نیست
لیک چشم و گوش را آن نور نیست
My secret is not far from my complaint,
but ear and eye lack the light.
“എന്റെ രഹസ്യം എന്റെ ഈ വിലാപത്തിൽ (വേണുഗാനത്തിൽ) നിന്ന് ഒട്ടും അകലെയല്ല;
പക്ഷേ, അത് തിരിച്ചറിയാനുള്ള ആ ‘വെളിച്ചം’ (ആത്മീയ ദൃഷ്ടി) മനുഷ്യന്റെ കണ്ണുകൾക്കോ കാതുകൾക്കോ ഇല്ല.”

പുല്ലാങ്കുഴൽ (അല്ലെങ്കിൽ ആത്മാവ്) പാടുന്ന പാട്ടിൽ തന്നെയുണ്ട് അതിന്റെ വിരഹവേദനയുടെ രഹസ്യം. അത് എവിടെയോ ഒളിച്ചുവെച്ചിരിക്കുകയല്ല, മറിച്ച് ആ വിലാപത്തിൽ തന്നെ അത് പ്രകടമാണ്. ഭൗതികമായ കണ്ണിനും കാതിനും ആ വെളിച്ചം തിരിച്ചറിയാനുള്ള ശേഷിയില്ല.
കണ്ണിനും കാതിനും ആത്മാവിന്റെ പ്രകാശം ഗ്രഹിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് റൂമി(റ) പറയുമ്പോൾ, മനുഷ്യന്റെ ഭൗതിക ജ്ഞാനശാസ്ത്രത്തിന്റെ (Epistemology) പരിമിതിയെയാണ് അവിടെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നത് എന്നാണ് ജാവേദ് മുജദ്ദിദി വിശദീകരിക്കുന്നത്. ആത്മാവ് ശരീരത്തോട് അത്രമേൽ അടുത്താണെങ്കിലും, ഭൗതിക ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ കൊണ്ട് അതിനെ അളക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നത് കൊണ്ടാണ് മനുഷ്യൻ പരാജയപ്പെടുന്നത്.
ബാഹ്യമായ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ കൊണ്ട് ആത്മാവിന്റെ രഹസ്യങ്ങൾ തൊട്ടറിയാനാകില്ലെന്ന് റൂമി(റ) ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ഈ വരികളെ അൻഖാരവി തസ്വവ്വുഫിലെ ‘തജല്ലി’ (Divine Manifestation) എന്ന ആശയവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. അല്ലാഹുവിന്റെ പ്രകാശം പ്രപഞ്ചത്തിൽ പ്രകടമാണ്, എന്നാൽ മനുഷ്യൻ ഭൗതിക ആഗ്രഹങ്ങളുടെ കറുത്ത മൂടുപടം (ഹിജാബ്) അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നത് കൊണ്ട് അവന് ആ പ്രകാശം കാണാൻ കഴിയുന്നില്ല. പ്രമുഖ നഖ്ശബന്ദി സ്വൂഫിയായ ഖ്വാജാ അയ്യൂബ് പർസ(റ) ഇതിനെ ഇങ്ങനെ വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നു: ശരീരം ജീവിക്കുന്നത് ആത്മാവ് ഉള്ളതുകൊണ്ടാണ്. എന്നാൽ ആത്മാവിനെ കാണാൻ കഴിയില്ല. അതുപോലെ പ്രപഞ്ചം നിലനിൽക്കുന്നത് അല്ലാഹുവിന്റെ അസ്തിത്വം കൊണ്ടാണ്. എന്നാൽ പ്രപഞ്ചത്തിൽ അല്ലാഹുവിനെ ബാഹ്യമായി കാണാൻ കഴിയില്ല.

تن ز جان و جان ز تن مستور نیست
لیک کس را دید جان دستور نیست
Body is not veiled from soul, or soul from body,
yet none is permitted to see the soul.
ശരീരം ആത്മാവിൽ നിന്നോ, ആത്മാവ് ശരീരത്തിൽ നിന്നോ മറയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല (അവ അത്രമേൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു);
എന്നിരുന്നാലും, ആത്മാവിനെ നേരിട്ട് ദർശിക്കാൻ ഒരൊറ്റ മനുഷ്യനും അനുവാദമില്ല (അതിനുള്ള ശേഷിയില്ല).

ശരീരവും ആത്മാവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ മുൻനിർത്തി മനുഷ്യന്റെ ആത്മീയ പരിമിതികളെക്കുറിച്ച് റൂമി(റ) സംസാരിക്കുന്ന വരികളാണിത്:
മനുഷ്യശരീരവും ആത്മാവും പരസ്പരം ഒളിച്ചുവെക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഒന്നല്ല. ആത്മാവില്ലെങ്കിൽ ശരീരമില്ല, ശരീരമില്ലെങ്കിൽ ആത്മാവിന് ഈ ഭൗതിക ലോകത്ത് നിലനിൽപ്പുമില്ല. അവ അത്രമേൽ പരസ്പരം ലയിച്ചുചേർന്നതാണ്. മനുഷ്യന്റെ ജീവനും ചലനവും തന്നെ ആത്മാവിന്റെ സാന്നിധ്യമാണ്.
ശരീരത്തിൽ ജീവനുണ്ട് എന്ന് നമുക്കറിയാം, പക്ഷേ ആ ജീവനെ അല്ലെങ്കിൽ ആത്മാവിനെ സ്വന്തം കണ്ണുകൊണ്ട് കാണാൻ ആർക്കെങ്കിലും സാധിക്കുമോ? ഇല്ല. അതുപോലെ തന്നെയാണ് ഈ പ്രപഞ്ചവും അല്ലാഹുവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം. ഇലാഹി ചൈതന്യം പ്രപഞ്ചത്തിലെ എല്ലാ അണുവിലുമുണ്ട്, പ്രപഞ്ചം അല്ലാഹുവിൽ നിന്ന് ഒളിക്കപ്പെട്ടിട്ടുമില്ല. പക്ഷേ, നമ്മുടെ ഭൗതികമായ കാഴ്ചയ്ക്ക് ആ പരമസത്യത്തെ നേരിട്ട് ദർശിക്കാനുള്ള അനുവാദമോ (Permission) പ്രാപ്തിയോ ഇല്ല.
ആത്മാവിനെ ദർശിക്കാൻ ആർക്കും അനുവാദമില്ല. ശരീരവും ആത്മാവും പരസ്പരം അത്രമേൽ ചേർന്നുനിൽക്കുന്നവയാണ്. അവ പരസ്പരം ഒളിച്ചുവെക്കപ്പെട്ടിട്ടുമില്ല. എന്നിട്ടും, മനുഷ്യന് തന്റെ സ്വന്തം ആത്മാവിനെപ്പോലും നഗ്നനേത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് കാണാൻ കഴിയില്ല. കാരണം അത് അതീന്ദ്രിയമായ ഒരു രഹസ്യമാണ്. നമ്മുടെ ഉണ്മയുടെ ഏറ്റവും അടുത്ത യാഥാർത്ഥ്യമാണ് ആത്മാവ്. ശരീരത്തിന് ജീവൻ നൽകുന്നത് ആത്മാവാണെങ്കിലും അതിനെ ആർക്കും തൊട്ടറിയാനോ കാണാനോ കഴിയില്ല. ഈ പ്രപഞ്ചവും അല്ലാഹുവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധവും ഇതുപോലെയാണ്. അല്ലാഹുവിലേക്ക്‌ മറകളൊന്നുമില്ല, എങ്കിലും ഭൗതിക ലോകത്തിന് അവനെ പൂർണ്ണമായി ദർശിക്കാനാകില്ല. ഈ പരമമായ സത്യത്തെ തിരിച്ചറിയുന്നതാണ് സ്വൂഫി പാത.
ചുരുക്കത്തിൽ, നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ തന്നെയുള്ള ആത്മാവിനെപ്പോലും ബാഹ്യമായ കണ്ണുകൾ കൊണ്ട് കാണാൻ നമുക്ക് സാധിക്കാത്തതുപോലെ, പ്രപഞ്ചത്തിൽ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ഇലാഹി സാന്നിധ്യത്തെയും സാധാരണ ബുദ്ധികൊണ്ടോ കാഴ്ച്ചകൊണ്ടോ തിരിച്ചറിയാൻ മനുഷ്യന് കഴിയില്ല; അതിന് ആത്മീയമായ ഉണർവ്വും ഉൾക്കാഴ്ചയും തന്നെ വേണം എന്ന് റൂമി(റ) സമർത്ഥിക്കുന്നു.

പുല്ലാങ്കുഴലിലൂടെ ഒഴുകുന്നത് വെറുമൊരു വായുവല്ല, മറിച്ച് പ്രണയത്തിന്റെ ആളിക്കത്തുന്ന തീയാണ്. ഈ പ്രണയാഗ്നി ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷിക്കാത്ത മനുഷ്യൻ വെറുമൊരു ജഡമാണ്, അവൻ ജീവന്റെ പച്ചപ്പ് നശിച്ചവനാണ്.
ഇതാണ് ഈ വരികളിലെ ഏറ്റവും തീക്ഷ്ണമായ ഭാഗം. ഒരു സ്വൂഫിയെ സംബന്ധിച്ച് പ്രണയമില്ലാത്ത ഹൃദയം മൃതമാണ്. പുല്ലാങ്കുഴൽ (ആത്മാവ്) പാടുന്നത് അല്ലാഹുവിനോടുള്ള അടങ്ങാത്ത പ്രണയത്തിന്റെ തീയിലാണ്. ആ ദിവ്യപ്രേമത്തിന്റെ തീപ്പൊരി ആരുടെ ഹൃദയത്തിലാണോ ഇല്ലാത്തത്, അവൻ ജീവിച്ചിരിക്കെത്തന്നെ മരിച്ചവന് തുല്യനാണ്. ഹൃദയത്തിൽ ഈ പ്രണയാഗ്നി ജ്വലിക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ മനുഷ്യൻ യഥാർത്ഥ ആത്മീയ ഉണർവിലേക്ക് എത്തുകയുള്ളൂ.

آتش است این بانگ نای و نیست باد
هر که این آتش ندارد نیست باد
This noise of the reed is fire, it is not wind:
whoever has not this fire, may he be nothing!
പുല്ലാങ്കുഴലിൽ നിന്ന് പുറപ്പെടുന്ന ഈ നാദം വെറുമൊരു കാറ്റല്ല, അത് (ദിവ്യപ്രണയത്തിന്റെ) അ​ഗ്നിയാണ്. ഈ അഗ്നി ആരുടെയുള്ളിൽ ഇല്ലയോ അവൻ ഇല്ലാതായിത്തീരട്ടെ (അഥവാ അവൻ ജീവനില്ലാത്തവനാണ്).

റൂമി(റ) ഇവിടെ ‘ബാദ്’ (കാറ്റ്/വായു), ‘ആതശ്’ (തീ/അഗ്നി) എന്നീ രണ്ട് പ്രകൃതിശക്തികളെ ഉപമിച്ച് വലിയൊരു ആത്മീയ രഹസ്യം വെളിപ്പെടുത്തുകയാണ്:
പുല്ലാങ്കുഴലിലൂടെ കാറ്റ് കടന്നുപോകുമ്പോഴാണ് ശബ്ദമുണ്ടാകുന്നത്. എന്നാൽ റൂമി(റ) പറയുന്നു, നിങ്ങൾ കേൾക്കുന്നത് വെറുമൊരു വായുപ്രവാഹമല്ല; അത് അല്ലാഹുവിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട ആത്മാവിന്റെ ഉള്ളിൽ കത്തിയെരിയുന്ന ‘ദിവ്യപ്രണയത്തിന്റെ തീപ്പൊരി’ (Fire of Divine Love) ആണ്. ആ പ്രണയത്തിന്റെ ചൂടാണ് സംഗീതമായി പുറത്തുവരുന്നത്.
രണ്ടാമത്തെ വരിയിൽ റൂമി(റ) ഒരു ശാപവാക്ക് പോലെയാണ് ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത് എങ്കിലും, അതിന്റെ ആന്തരാർത്ഥം വളരെ വലുതാണ്. ഉള്ളിൽ ഈ ദിവ്യപ്രണയത്തിന്റെ തീയില്ലാത്ത മനുഷ്യൻ ജീവിച്ചിരുന്നിട്ടും കാര്യമില്ല, അവൻ ആത്മീയമായി മരിച്ചവനാണ് (ഇല്ലാതായവനാണ്).

പുല്ലാങ്കുഴലിലൂടെ ഒഴുകുന്നത് വെറുമൊരു വായുവല്ല, മറിച്ച് പ്രണയത്തിന്റെ ആളിക്കത്തുന്ന തീയാണ്. ഈ പ്രണയാഗ്നി ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷിക്കാത്ത മനുഷ്യൻ വെറുമൊരു ജഡമാണ്, അവൻ ജീവന്റെ പച്ചപ്പ് നശിച്ചവനാണ്.
ഇതാണ് ഈ വരികളിലെ ഏറ്റവും തീക്ഷ്ണമായ ഭാഗം. ഒരു സ്വൂഫിയെ സംബന്ധിച്ച് പ്രണയമില്ലാത്ത ഹൃദയം മൃതമാണ്. പുല്ലാങ്കുഴൽ (ആത്മാവ്) പാടുന്നത് അല്ലാഹുവിനോടുള്ള അടങ്ങാത്ത പ്രണയത്തിന്റെ തീയിലാണ്. ആ ദിവ്യപ്രേമത്തിന്റെ തീപ്പൊരി ആരുടെ ഹൃദയത്തിലാണോ ഇല്ലാത്തത്, അവൻ ജീവിച്ചിരിക്കെത്തന്നെ മരിച്ചവന് തുല്യനാണ്. ഹൃദയത്തിൽ ഈ പ്രണയാഗ്നി ജ്വലിക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ മനുഷ്യൻ യഥാർത്ഥ ആത്മീയ ഉണർവിലേക്ക് എത്തുകയുള്ളൂ.
പുല്ലാങ്കുഴലിൽ നിന്ന് ഉയരുന്ന നാദം കേവലം കാറ്റല്ല, അത് ഉള്ളിലെ പ്രണയാഗ്നിയുടെ വെളിച്ചമാണ്. ആത്മീയമായ ഉൾക്കണ്ണ് (ബസ്വീറത്ത്) തുറക്കപ്പെടാത്തവർക്ക് അത് വെറുമൊരു ശബ്ദം മാത്രമായിരിക്കും. യഥാർത്ഥത്തിൽ രഹസ്യം പരസ്യമായിത്തന്നെ നിൽക്കുകയാണ്, പക്ഷേ അത് ഗ്രഹിക്കാൻ ഹൃദയത്തിന്റെ കണ്ണ് തുറക്കേണ്ടതുണ്ട്.
‘അഗ്നി’യെ അശ്റഫലി ഥാനവി(റ) വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് ‘ഇശ്ഖേ ഹഖീഖി’ (യഥാർത്ഥ പ്രണയം) എന്നാണ്. തുടർന്ന് ഥാനവി(റ) അതിങ്ങനെ വിശദീകരിക്കുന്നു: പുല്ലാങ്കുഴലിലൂടെ വരുന്നത് വെറും ശ്വാസവായുവല്ല, മറിച്ച് മുർശിദിന്റെ (ആത്മീയ ഗുരുവിന്റെ) ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് ശ്വാസത്തിലൂടെ പുറത്തുവരുന്ന പ്രണയാഗ്നിയാണ്. ഈ അഗ്നി ബാധിക്കുന്നതോടെ മനുഷ്യന്റെ അഹംഭാവം (നാസ്തികമായ ഞാൻ എന്ന ഭാവം) കരിഞ്ഞുപോകുന്നു (Fana). ഈ അഗ്നി ഏൽക്കാത്തവൻ ലൗകികതയിൽ കുടുങ്ങി നശിച്ചുപോകും.
“ഈ തീയില്ലാത്തവൻ നശിക്കട്ടെ” എന്ന വരിയെ മുജദ്ദിദി വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നത് ശാപ വാക്കുകളായല്ല, മറിച്ച് അതൊരു ആത്മീയ യാഥാർത്ഥ്യമാണ് (Spiritual Fact). ദിവ്യപ്രണയത്തിന്റെ ഈ തീ ഹൃദയത്തിൽ ജ്വലിക്കാത്ത മനുഷ്യൻ ബാഹ്യമായി ജീവിക്കുന്നു എന്ന് തോന്നാമെങ്കിലും ആത്മീയമായി ഒരു ശവത്തിന് തുല്യനാണ്.
പേർഷ്യൻ കവിതയിലെ മനോഹരമായ ഒരു വാഗ്ധോരണിയാണ് ഈ വരിയിലുള്ളത്. ആദ്യ വരിയിലെ ‘നീസ്ത് ബാദ്’ എന്നാൽ “അത് കാറ്റല്ല” (Is not wind) എന്നും, രണ്ടാം വരിയിലെ ‘നീസ്ത് ബാദ്’ എന്നാൽ “ഇല്ലാതായിക്കൊള്ളട്ടെ” (May he cease to exist) എന്നുമാണ് അർത്ഥം. ഒരേ വാക്ക് രണ്ട് അർത്ഥത്തിൽ റൂമി(റ) ഇവിടെ വിസ്മയകരമായി ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഈ പ്രമുഖ വ്യാഖ്യാതാക്കളുടെ നിരീക്ഷണങ്ങൾ കോർത്തിണക്കുമ്പോൾ നമുക്ക് ലഭിക്കുന്ന വലിയൊരു സ്വൂഫി തത്ത്വമുണ്ട്:
“മനുഷ്യൻ ഈ ഭൂമിയിൽ ഒരു പരദേശിയാണ്. അവന്റെ യഥാർത്ഥ ദേശം ദിവ്യസാമീപ്യത്തിന്റെ ലോകമാണ്. പുല്ലാങ്കുഴൽ പാടുമ്പോൾ സംഗീതജ്ഞർ അതിലെ രാഗം ആസ്വദിക്കുന്നു; എന്നാൽ പുല്ലാങ്കുഴൽ അതിന്റെ കാടിനെ ഓർത്ത് കരയുകയാണ്. ഇതുപോലെ, നാം സ്വൂഫികളുടെ വാക്കുകളിൽ കവിതയും സാഹിത്യവും തിരയുമ്പോൾ, അവർ ഇലാഹിൽ നിന്നുള്ള വിരഹത്തിന്റെ തീയിലാണ് വെന്തുരുകുന്നത്. ആ തീ നമ്മുടെ ഹൃദയത്തിലും പടരുമ്പോൾ മാത്രമേ നാം യഥാർത്ഥത്തിൽ ജീവിക്കുകയുള്ളൂ.”
ഈ വരികളിലൂടെ റൂമി(റ) നമ്മെ പ്രണയത്തിന്റെ ആത്മീയ ലോകത്തേക്ക് ക്ഷണിക്കുകയാണ്. ഭൗതികമായ കാഴ്ചകൾക്കപ്പുറം, ഹൃദയം കൊണ്ട് അല്ലാഹുവിനെ പ്രണയിക്കാനും, ആ വിരഹത്തിന്റെ അഗ്നിയിൽ വെന്തുരുകി സ്വന്തം അസ്തിത്വം തന്നെ ഇല്ലാതാക്കി (ഫനാഅ് ആയി) പരമസത്യത്തിൽ ലയിക്കാനും ഈ സ്വൂഫി വ്യാഖ്യാനം നമ്മോട് ആവശ്യപ്പെടുന്നു.

തുടരും…

പ്രധാന റഫറൻസുകൾ (References):

1. Mojaddedi, Jawid (Trans. & Ed.), The Masnavi: Book One, Oxford University Press, 2004. (Introduction and Commentary notes on verses 5-15).
2. Thanwi, Ashraf Ali, Kelid-e-Masnavi (Urdu Translation and Commentary of Rumi’s Masnavi), Vol. 1, Deoband.
3. Ankaravi, Ismail Rusuhi, Sharh-e Masnavi (The Great Mevlevi Commentary), Translated into Persian/Urdu options, Istanbul editions.
4. Khwaja Ayoub Parsa, Asrar al-Ghaib (Sharh-e Masnavi), Persian Classical Text.