അൽ ഇഖ്ദുദ്ദമീൻ: ഇന്ത്യയും ആദ്യകാല ഇസ് ലാമും: ഭാഗം: 2
ഖാളി അത്ഹർ മുബാറക് പുരി
സ്വതന്ത്രപരിഭാഷ: ദർവേശ് അൻവാരി
സിന്ധ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആദ്യകാല ഇന്ത്യൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ ഇസ് ലാമിക സാന്നിധ്യം അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന ഗവേഷണ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ സ്വതന്ത്രപരിഭാഷ തുടരുന്നു.
കിഴക്കൻ ഇസ്ലാമിക മേഖലയിലെ ഭരണകേന്ദ്രം: ഇറാഖിന്റെ പങ്ക്
ഉമർ ബിൻ ഖത്താബ്(റ) വിന്റെ ഭരണകാലത്തിന്റെ ആരംഭം മുതൽക്കേ പേർഷ്യ(ഇറാൻ), ഇന്ത്യ എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കുള്ള ഇസ്ലാമിക മുന്നേറ്റങ്ങളുടെയും സാംസ്കാരിക പ്രസരണത്തിന്റെയും പ്രധാന തന്ത്രപ്രധാന കേന്ദ്രമായി നിലകൊണ്ടത് ബഹ്റൈൻ പ്രദേശമായിരുന്നു. പിന്നീട് ഹിജ്റ 14-ൽ ബസ്ര (ഇറാഖ്), കൂഫ (ഇറാഖ്) എന്നീ രണ്ട് നഗരങ്ങൾ സ്ഥാപിതമായതോടെ, കിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളുടെ ഭരണപരവും സൈനികവുമായ കേന്ദ്രമായി ഇറാഖ് മാറി. പേർഷ്യ, ഖുറാസാൻ (ഇറാൻ, അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ, മധ്യേഷ്യയുടെ ഭാഗങ്ങൾ), സിജിസ്താൻ (സീസ്താൻ – ഇറാൻ/അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ അതിർത്തി), കിർമാൻ (തെക്കുകിഴക്കൻ ഇറാൻ), സിന്ധ് (പാകിസ്ഥാൻ), ഇന്ത്യ ഉൾപ്പെടെയുള്ള മുഴുവൻ കിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളുടെയും ഭരണപരമായ ഏകോപനം ഇറാഖിന് കീഴിലായിരുന്നു.
ഇറാഖിന്റെ ഭരണസൗകര്യത്തിനായി പ്രദേശങ്ങളെ പ്രധാനമായും രണ്ടായി തരംതിരിച്ചിരുന്നു:
ബസ്രയുടെ ഭരണപരിധി:
അഹ്വാസ് (ഖൂസിസ്താൻ/ഇറാൻ), ദസ്ത് മേശാൻ (ദക്ഷിണ ഇറാഖ്), പേർഷ്യ എന്നിവയോടൊപ്പം ഇന്ത്യയെയും ബസ്റ ഗവർണറുടെ അധീനതയിലാണ് ചേർത്തത്.
കൂഫയുടെ ഭരണപരിധി:
അൽ-സാബ്, ഹൽവാൻ (ഇറാഖ്-ഇറാൻ അതിർത്തി) മുതൽ ഖാദിസിയ്യ വരെയുള്ള സൈനിക താവളങ്ങളും, അതിലൂടെ ചൈന, സിന്ധ്, ഇന്ത്യ, ഹിരീ (ഹെറാത്ത്/അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ), ഖുറാസാൻ, ദൈലം (ഉത്തര ഇറാൻ), ജിബാൽ പ്രദേശം (പടിഞ്ഞാറൻ ഇറാൻ) മുഴുവനും കൂഫയുടെ സൈനിക-ഭരണ മേൽനോട്ടത്തിലായിരുന്നു. അബൂ മൂസൽ അശ്അരി (റ) വിജയം വരിച്ച അസ്ബഹാനും (ഇസ്ഫഹാൻ/ഇറാൻ) ഇതിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു.
ചരിത്രകാരനായ അസ്അയി ‘ഉയൂനുൽ അഖ്ബാർ വൽ മആരിഫ്’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ വ്യക്തമാക്കുന്നതുപോലെ, ഖിലാഫത്ത് ചുമതലപ്പെടുത്തിയ ഇറാഖിലെ അമീറുമാർക്കാണ് ഈ കിഴക്കൻ ദേശങ്ങളിലെ ഭരണം, ഗവർണർമാരുടെ നിയമനം, സൈനിക നീക്കങ്ങൾ, സുരക്ഷ, നികുതി പിരിവ് (ജുബായതുൽ അംവാൽ) എന്നിവയുടെ മുഴുവൻ ചുമതലയുമുണ്ടായിരുന്നത്. ബസ്രയിലെ അമീറാണ് ഇന്ത്യയിലേക്ക് ഗവർണർമാരെയും സൈന്യത്തെയും അയച്ചിരുന്നത്.
ചരിത്രഗ്രന്ഥങ്ങളിലെ ഇറാഖ്-ഇന്ത്യൻ പടയോട്ട ബന്ധങ്ങൾ
ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള ആഗമനങ്ങളും പടയോട്ടങ്ങളും ഇറാഖ് വിജയങ്ങളുടെ (ഫുതൂഹാത്തുൽ ഇറാഖ്) ഭാഗമായാണ് ആദ്യകാല ചരിത്രത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടത്. അതിനാൽ പ്രമുഖ ചരിത്രകാരന്മാർ ഇറാഖിന്റെ ചരിത്രത്തോടൊപ്പം തന്നെയാണ് ഇന്ത്യയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങളും പരാമർശിച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ പിൽക്കാലത്ത് ചില ഗവേഷകർ ഇന്ത്യയുടെ ഇസ്ലാമിക ആഗമന ചരിത്രം മാത്രം വേർതിരിച്ച് പ്രത്യേക ഗ്രന്ഥങ്ങളാക്കി മാറ്റുകയുണ്ടായി.
രണ്ടാം ഖലീഫ ഉമർ ബിൻ ഖത്താബ് (റ) വിന്റെ കാലഘട്ടം മുതൽ അബ്ബാസി ഖലീഫ അൽ-മാമൂന്റെ കാലഘട്ടം വരെ ഇന്ത്യ ഇസ്ലാമിക ഖിലാഫത്തിന്റെ ഭാഗമായും ബസ്റ-ഇറാഖ് ഗവർണർമാരുടെ ഭരണത്തിൻ കീഴിലുമായിരുന്നു നിലകൊണ്ടത്. എന്നാൽ ഹിജ്റ 205-ൽ ബിശ്ര് ബിൻ ദാവൂദ് ബിൻ യസീദ് ബിൻ ഹാതിം അൽ-മുഹല്ലബ് സിന്ധിലെ ഗവർണറായിരിക്കെ, കേന്ദ്ര ഖിലാഫത്തിലേക്ക് വർഷം തോറും അയച്ചിരുന്ന ഇരുപത് ലക്ഷം ദിർഹം അയക്കുന്നത് നിർത്തലാക്കുകയും, അവിടുത്തെ ഭരണം സ്വതന്ത്രമായി പ്രാദേശിക പ്രഭുക്കന്മാരുടെ (മുതഗല്ലിബീൻ) കീഴിലാവുകയും ചെയ്തു.
ചരിത്രപരമായ പ്രധാന ഘട്ടങ്ങൾ (Phases of Expansion)
ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യകാല ഇസ്ലാമിക ആഗമനത്തെ പ്രധാനമായും താഴെ പറയുന്ന കാലഘട്ടങ്ങളായി തിരിച്ചറിയാം:
ഖുലഫാഉർ റാശിദുകളുടെ കാലഘട്ടം:
പ്രമുഖ ചരിത്രകാരൻ ഇബ്നു കഥീർ ഉദ്ധരിക്കുന്നത് പ്രകാരം, മുഹമ്മദ് ബിൻ ഖാസിമിന്റെ സിന്ധ് വിജയത്തിന് വളരെ മുൻപ് തന്നെ ഉമർ (റ), ഉസ്മാൻ (റ) എന്നിവരുടെ ഭരണകാലത്ത് സ്വഹാബികൾ ഈ പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് കടന്നുവരികയും ഇന്ത്യയുടെ അതിർത്തികളിൽ പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ശാം (സിറിയ, ഫലസ്തീൻ, ലെബനൻ), ഈജിപ്ത്, ഇറാഖ്, യമൻ, മാവറാഅന്നഹർ (ട്രാൻസോക്സിയാന/മധ്യേഷ്യ), മഗ്രിബ് (വടക്കേ ആഫ്രിക്ക) തുടങ്ങിയ വലിയ പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് ധർമ്മപ്രചാരണം വ്യാപിച്ച അതേ കാലയളവിൽ തന്നെയായിരുന്നു ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള ആഗമനങ്ങളും.
ഉമവിയ്യ ഭരണവും പ്രഥമ മുന്നേറ്റങ്ങളും (ഹിജ്റ 40–60):
സ്വഹാബികളുടെ കാലത്തിനു ശേഷമുള്ള വലിയ മുന്നേറ്റങ്ങൾ നടന്നത് അമീർ മുആവിയ ബിൻ അബീ സുഫ്യാന്റെ (റ) ഭരണകാലത്താണ്. അബ്ദുല്ലാഹി ബിൻ ആമിർ ബിൻ കുറൈസ്, സിയാദ് ബിൻ അബീ സുഫ്യാൻ, ഉബൈദുള്ള ബിൻ സിയാദ്, അബ്ബാദ് ബിൻ സിയാദ് എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഏഴോളം പടയോട്ടങ്ങളും ദൗത്യങ്ങളും ഈ കാലയളവിൽ നടന്നു.
ഉമവിയ്യ സുവർണ്ണ കാലഘട്ടവും സിന്ധ് വിജയവും (ഹിജ്റ 86–125):
അബ്ദുൽ മലിക് ബിൻ മർവാന്റെ മകൻ അൽ-വലീദിന്റെ കാലത്ത് (ഹിജ്റ 86-96), ഇറാഖ് ഗവർണർ അൽ-ഹജ്ജാജ് ബിൻ യൂസുഫ് അൽ-ഥഖഫിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം മുഹമ്മദ് ബിൻ അൽ-ഖാസിം അൽ-ഥഖഫിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സിന്ധ് മേഖല പൂർണ്ണമായി വിജയത്തിലെത്തി. ഇബ്നു കഥീർ രേഖപ്പെടുത്തിയത് പ്രകാരം ഹിജ്റ 93-ലാണ് സിന്ധ് വിജയം പൂർണ്ണമാകുന്നത്. തുടർന്ന് ഹിശാം ബിൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ-അമവിയുടെ കാലത്ത് (ഹിജ്റ 105-125), സിന്ധ് ഗവർണറായ അൽ-ജുനൈദ് ബിൻ അബ്ദിറഹ്മാൻ അൽ-മുർരിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ മുസ്ലിങ്ങൾ ഇന്ത്യയുടെ കൂടുതൽ ആന്തരിക ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
അബ്ബാസിയ്യ കാലഘട്ടം: അബ്ബാസി ഖലീഫ അൽ-മാമൂന്റെയും അൽ-മഹ്ദിയുടെയും (ഹിജ്റ 158-169) കാലത്ത് അബ്ദുൽ മലിക് ബിൻ ശിഹാബ് അൽ-മിസ്മഇയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വലിയ സംഘങ്ങൾ ഇന്ത്യയിലേക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. പിൽക്കാല അബ്ബാസി ഭരണാധികാരികൾ പുതിയ അതിർത്തികൾ കീഴടക്കുന്നതിനേക്കാൾ രാജ്യത്തിനകത്തെ സുരക്ഷയും തന്ത്രപ്രധാന അതിർത്തികളുടെ സംരക്ഷണവുമാണ് ലക്ഷ്യമിട്ടത്.
ഇസ്ലാമിക ചൈതന്യവും ആത്മീയ അടിത്തറയും
ഉമവിയ്യ കാലഘട്ടത്തിൽ പടിഞ്ഞാറ് പാരിസ് (ഫ്രാൻസ്) വരെയും, കിഴക്ക് ചൈനയുടെ അതിർത്തികൾ വരെയും, വടക്ക് കുസ്തന്തീനിയ്യ (കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ/ഇസ്തംബുൾ) കവാടങ്ങൾ വരെയും, തെക്ക് ആഫ്രിക്കൻ മരുഭൂമികൾ വരെയും ഇസ്ലാമിക സന്ദേശമെത്തി. താരീഖ് ബിൻ സിയാദ് അറ്റ്ലാന്റിക് സമുദ്രത്തിലേക്ക് കുതിരയെ ഇറക്കി നിർത്തി “ഈ കടലിനപ്പുറം ആളുകളുണ്ടെന്ന് എനിക്കറിയാമായിരുന്നെങ്കിൽ ഞാൻ അവരുടെ അടുത്തേക്കും കടന്നുചെല്ലുമായിരുന്നു” എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച ആവേശമാണ് ഈ ആഗമനങ്ങൾക്കു പിന്നിൽ പ്രവർത്തിച്ചത്.
തങ്ങളുടെ ഭരണത്തിലും സൈനിക നീക്കങ്ങളിലും ഇസ്ലാമിക ലാളിത്യവും ചൈതന്യവും അവർ കാത്തുസൂക്ഷിച്ചു. ഇബ്നു കഥീർ ഉദ്ധരിക്കുന്നു: “അവരുടെ സൈന്യങ്ങളിൽ സ്വാലിഹീങ്ങളായ ആളുകളും, ഔലിയാക്കളും, പണ്ഡിതന്മാരും, താബിഈങ്ങളിലെ പ്രമുഖരും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. സത്യസന്ധമായ സന്ദേശം എത്തിക്കുക എന്നതായിരുന്നു അവരുടെ പ്രാഥമിക ലക്ഷ്യം”.
അബുൽ ഹസൻ അൽ-ഹസനി തന്റെ ഗ്രന്ഥത്തിൽ കുറിക്കുന്നത് പോലെ, ഹിജ്റ രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ ഈ മേഖലകളിൽ അറിവും ആത്മീയതയും സുരക്ഷിതത്വവും സമ്പൂർണ്ണമായി വികസിക്കുകയും മഗ്രിബ് (വടക്കേ ആഫ്രിക്ക), അന്ദലുസ് (സ്പെയിൻ), ചൈന, ഇന്ത്യ, ഹബ്ശ (എത്യോപ്യ) വരെയുള്ള വിശാല ഭൂവിഭാഗങ്ങളിൽ ചരിത്രപരമായ വിജ്ഞാന വിനിമയം സാധ്യമാവുകയും ചെയ്തു.
ഇന്ത്യയിലെത്തിയ സ്വഹാബികളും താബിഉകളും: വർഗ്ഗീകരണ ശാസ്ത്രവും (Methodology) മാനദണ്ഡങ്ങളും
ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലേക്ക് കടന്നുവന്ന ആദ്യകാല വ്യക്തിത്വങ്ങളിൽ പ്രവാചകാനുചരന്മാരായ സ്വഹാബികളും അവരുടെ തൊട്ടടുത്ത തലമുറയായ താബിഉകളും മുഖദ്റമൂങ്ങളും (പ്രവാചകത്വ കാലത്ത് ജീവിക്കുകയും എന്നാൽ നേരിട്ട് കാണാതെ പിന്നീട് ഇസ്ലാം സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തവർ) ഉൾപ്പെടുന്നു. ഹദീഥ്-രിജാൽ ശാസ്ത്രത്തിലെ തബഖാത് (തലമുറകളുടെ തരംതിരിവ്) മാനദണ്ഡങ്ങൾ പ്രകാരമാണ് ഇവരെ ചരിത്രകാരന്മാർ തരംതിരിക്കുന്നത്.
വരവിനെ വിലയിരുത്തുന്നതിനുള്ള മാനദണ്ഡങ്ങൾ (ഇബ്നു ഹജർ അൽ-അസ്ഖലാനി)
ഹാഫിള് ഇബ്നു ഹജർ അൽ-അസ്ഖലാനി(റ) തന്റെ ‘അൽ-ഇസ്വാബ ഫീ തമ്യീസിസ് സ്വഹാബ’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ ആമുഖത്തിൽ, ഇസ്ലാമിക വിജയങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്ത സ്വഹാബികളെ തിരിച്ചറിയാൻ 3 മാനദണ്ഡങ്ങൾ നൽകുന്നു:
പടയോട്ട പങ്കാളിത്തവും കാലപരിധിയും:
മഗാസികളിലോ റിദ്ദത്തിന്റെ യുദ്ധങ്ങളിലോ പരാമർശിക്കപ്പെടുകയും ഹിജ്റ 110-ന് മുൻപ് മരണപ്പെടുകയും ചെയ്തവർ. പ്രവാചകൻ (സ) അരുളിയതായി അബൂ സഈദ് അൽ-ഖുദ്രി (റ) നിവേദനം ചെയ്ത ഹദീഥ് പ്രകാരം, പ്രവാചകനെ കണ്ടവരും, പ്രവാചകന്റെ കൂടെയുള്ളവരെ കണ്ടവരും പങ്കെടുക്കുന്ന സൈന്യങ്ങൾക്ക് വിജയം ലഭിക്കും. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ റാശിദീൻ ഖലീഫമാരുടെ കാലം മുതൽ ഉമവിയ്യാക്കളുടെ കാലം വരെ (ഹിജ്റ 110-ന് മുൻപ്) ഇന്ത്യയിൽ എത്തിയവർ സ്വഹാബി-താബിഈ ഗണത്തിൽ പെടുന്നു. (ഹിജ്റ 110-ന് ശേഷം ജീവിച്ചിരുന്ന സ്വഹാബികൾ ആരും തന്നെ ലോകത്ത് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല).
പ്രായത്തിന്റെ മാനദണ്ഡം: അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ ഔഫ്(റ) വിൽ നിന്നുള്ള ഹദീഥ് പ്രകാരം, ഇന്ത്യയിൽ എത്തിയ പലരും പ്രവാചകത്വ കാലത്ത് ജനിച്ച ചെറിയ പ്രായക്കാരായ സ്വഹാബികളോ (അസ്വാഗിറുസ്സ്വഹാബ) അവരുടെ മക്കളോ ആയിരുന്നു.
വിടവാങ്ങൽ ഹജ്ജിലെ പങ്കാളിത്തം:
ഹിജ്റ 11-ൽ മക്കയിലും ത്വായിഫിലും ജീവിക്കുകയും ഹജ്ജതുൽ വിദാഇൽ പങ്കെടുക്കുകയും ചെയ്ത എല്ലാവരും സ്വഹാബികളാണ്. ഈ വിഭാഗത്തിൽ പെട്ട നിരവധി വ്യക്തികൾ ഇന്ത്യയിലെ പടയോട്ടങ്ങളിലും പ്രബോധനങ്ങളിലും പങ്കാളികളായിട്ടുണ്ട്.
പ്രവാചകർ (സ) തങ്ങളുടെ വേർപാടിന്റെ സമയത്ത് ഏകദേശം 1,40,000-ത്തോളം സ്വഹാബികളുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് അബൂ സുർഅത്ത് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. ഇവർ ഇസ്ലാമിന്റെ സന്ദേശവുമായി ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് ചിതറിപ്പോയി. പ്രവാചകൻ (സ) തൻ്റെ ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന നാളുകളിൽ പ്രസ്താവിച്ചതുപോലെ: “ഈ രാത്രിയിൽ നിന്ന് നൂറ് വർഷം പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ ഇന്ന് ഭൂമുഖത്തുള്ള ആരും തന്നെ ബാക്കിയുണ്ടാവില്ല”.
സ്വഹാബികളുടെ ലോകവ്യാപനവും അവസാനത്തെ സ്വഹാബിയും
പ്രവാചകർ (സ) തങ്ങളുടെ വേർപാടിന്റെ സമയത്ത് ഏകദേശം 1,40,000-ത്തോളം സ്വഹാബികളുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് അബൂ സുർഅത്ത് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. ഇവർ ഇസ്ലാമിന്റെ സന്ദേശവുമായി ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് ചിതറിപ്പോയി. പ്രവാചകൻ (സ) തൻ്റെ ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന നാളുകളിൽ പ്രസ്താവിച്ചതുപോലെ: “ഈ രാത്രിയിൽ നിന്ന് നൂറ് വർഷം പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ ഇന്ന് ഭൂമുഖത്തുള്ള ആരും തന്നെ ബാക്കിയുണ്ടാവില്ല”.
വിവിധ ദേശങ്ങളിൽ അവസാനമായി മരണപ്പെട്ട പ്രമുഖ സ്വഹാബികൾ:
മക്ക: ആമിർ ബിൻ വാഥില അബൂ ത്വുഫൈൽ (റ) (പൊതുവായി ലോകത്ത് അവസാനമായി മരണപ്പെട്ട സ്വഹാബി)
മദീന: ജാബിർ ബിൻ അബ്ദില്ല(റ)
ബസ്ര (ഇറാഖ്): അനസ് ബിൻ മാലിക് (റ)
കൂഫ (ഇറാഖ്): അബ്ദുല്ലാഹി ബിൻ അബീ ഔഫാ (റ)
ശാം (ദമാസ്കസ്/സിറിയ): അബ്ദുല്ലാഹി ബിൻ ബുസ്ര് (റ), വാഥില ബിൻ അൽ-അസ്ഖഅ് (റ)
ഈജിപ്ത്: അബ്ദുല്ലാഹി ബിൻ അൽ-ഹാരിഥ് (റ)
ആഫ്രിക്ക: റുവൈഫിഇ ബിൻ ഥാബിത് (റ)
സംക്ഷേപം
ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലേക്ക്, സവിശേഷമായി ഇന്ത്യയുടെ തീരദേശങ്ങളിലേക്ക് ആഗമനം ചെയ്ത സ്വഹാബികളെയും താബിഉകളെയും കുറിച്ചുള്ള ചരിത്രപരമായ തെളിവുകളെയും അഭിപ്രായ വ്യത്യാസങ്ങളെയും സൂക്ഷ്മമായി പരിശോധിച്ച് ക്രോഡീകരിക്കുകയാണ് ഈ പഠനഗ്രന്ഥത്തിന്റെ പ്രാഥമിക ലക്ഷ്യം.
ഇബ്നുൽ അഥീർ തന്റെ ഗ്രന്ഥത്തിൽ വ്യക്തമാക്കുന്നത് പോലെ: “ചരിത്ര ഗവേഷകരും പണ്ഡിതന്മാരും ഉദ്ധരിച്ച എല്ലാ റിപ്പോർട്ടുകളും വിശകലനം ചെയ്യുകയും, അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളെ മൂടിവെക്കാതെ അവയിൽ ഏറ്റവും ശരിയായതും ശക്തവുമായ തെളിവുകളെ കൂട്ടിയിണക്കി സത്യം കണ്ടെത്തുകയുമാണ് വേണ്ടത്”. മുൻകാല ചരിത്രകാരന്മാരുടെ ഈ രീതിശാസ്ത്രം അവലംബിച്ചാണ് അൽ-ഇഖ്ദുദ്ദമീൻ എന്ന ഈ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ വരും അധ്യായങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്.
ഈ ലേഖന ഭാഗത്ത് പരാമർശിച്ചിട്ടുള്ള ചരിത്ര സംഭവങ്ങൾ, വ്യക്തിത്വങ്ങൾ, ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ വിഭജനങ്ങൾ, ഹദീഥ്-രിജാൽ ശാസ്ത്ര മാനദണ്ഡങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കാധാരമായ ആദ്യകാല പ്രഥമ സ്രോതസ്സുകളിൽ (Primary Sources) നിന്നുള്ള റഫറൻസുകൾ താഴെ നൽകുന്നു:
അടിക്കുറിപ്പുകളും റഫറൻസുകളും (Footnotes & References)
- ഇറാഖിന്റെ ഭരണപരമായ കേന്ദ്രസ്ഥാനം, ബസ്ര-കൂഫ നഗരങ്ങളുടെ സ്ഥാപനം (ഹിജ്റ 14):
അൽ-ബലാദുരി, ഫുതൂഹുൽ ബുൽദാൻ (തഹ്ഖീഖ്: അബ്ദുള്ള അൽ-അന്നീസ അൽ-ത്വബ്ബാഹ്), ദാറുൽ കുതുബിൽ ഇൽമിയ്യ, ബെയ്റൂട്ട്, 1987, പേജ് 338-345.
അൽ-ത്വബരി, താരീഖുൽ ഉമമി വൽ മുലൂക് (താരീഖുത്ത്വബരി), ദാറുൽ ഫിക്ർ, ബെയ്റൂട്ട്, വോള്യം 4, പേജ് 41-45. - ബസ്ര, കൂഫ എന്നിവയുടെ കീഴിലുള്ള കിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളുടെ വിഭജനം, ഭരണം, നികുതി പിരിവ്:
അൽ-ജഹ്ശി യാരി, അൽ-വുസറാഅ് വൽ കുത്താബ്, ദാറുൽ ഫിക്ർ, ബെയ്റൂട്ട്, പേജ് 24-28.
അൽ-അസ്അയി, ഉയൂനുൽ അഖ്ബാർ വൽ മആരിഫ്* (ഇറാഖിലെ അമീറുമാരുടെ ഭരണ പരിധികൾ). - സിന്ധിലെ ഗവർണർ ബിശ്ര് ബിൻ ദാവൂദ് അൽ-മുഹല്ലബിയും കേന്ദ്ര ഖിലാഫത്തിൽ നിന്നുള്ള വേർപിരിയലും (ഹിജ്റ 205):
അൽ-യഅ്ഖൂബി, താരീഖുൽ യഅ്ഖൂബി, ദാറു സ്വാദിർ, ബെയ്റൂട്ട്, വോള്യം 2, പേജ് 458.
ഇബ്നുൽ അഥീർ, *അൽ-കാമിൽ ഫിത്ത്വാരീഖ്, ദാറുൽ കിതാബ് അൽ-അറബി, ബെയ്റൂട്ട്, 1997, വോള്യം 5, പേജ് 452. - ഉമർ (റ), ഉസ്മാൻ (റ) എന്നിവരുടെ കാലത്തെ ആദ്യകാല ഇന്ത്യൻ അതിർത്തി മുന്നേറ്റങ്ങൾ:
ഇബ്നു കഥീർ, അൽ-ബിദായ വന്നൊഹായ, ദാറു ഹജ്ർ, ഗീസ, 1997, വോള്യം 9, പേജ് 620-625.
അൽ-ബലാദുരി, ഫുതൂഹുൽ ബുൽദാൻ (ബാബു ഫുതൂഹിസ്സിന്ധ്), പേജ് 420. - ഉമവിയ്യ കാലഘട്ടത്തിലെ മുന്നേറ്റങ്ങളും (ഹിജ്റ 40–60) സിന്ധ് വിജയവും (ഹിജ്റ 93):
ഇബ്നു കഥീർ, അൽ-ബിദായ വന്നൊഹായ, വോള്യം 9, പേജ് 134-138 (മുഹമ്മദ് ബിൻ ഖാസിം അൽ-ഥഖഫിയുടെ വിജയം).
അൽ-ത്വബരി, *താരീഖുത്ത്വബരി, വോള്യം 6, പേജ് 468-472. - അബ്ബാസിയ്യ ഭരണകാലത്തെ സൈനിക നീക്കങ്ങളും ഭരണപരമായ സ്ഥിരതയും:
അൽ-ത്വബരി, താരീഖുത്ത്വബരി, വോള്യം 8, പേജ് 115-120 (അൽ-മഹ്ദിയുടെയും അൽ-മാമൂന്റെയും കാലഘട്ടം). - സ്വാലിഹീങ്ങളുടെയും താബിഉകളുടെയും സാന്നിധ്യവും ഇസ്ലാമിക സന്ദേശ പ്രചാരണവും:
ഇബ്നു കഥീർ, അൽ-ബിദായ വന്നൊഹായ, വോള്യം 9, പേജ് 136.
അബുൽ ഹസൻ അൽ-ഹസനി അന്നുദ്വി, *മാ ദാ ഖസിറൽ ആലമു ബിൻഹിത്വാത്വിൽ മുസ്ലിമീൻ, മക്തബത്തുൽ ഈമാൻ, മൻസൂറ, പേജ് 112. - സ്വഹാബികളെ തിരിച്ചറിയുന്നതിനുള്ള മാനദണ്ഡങ്ങൾ (ഇബ്നു ഹജർ അൽ-അസ്ഖലാനി):
ഹാഫിള് ഇബ്നു ഹജർ അൽ-അസ്ഖലാനി, അൽ-ഇസ്വാബ ഫീ തമ്യീസിസ് സ്വഹാബ, ദാറുൽ കുതുബിൽ ഇൽമിയ്യ, ബെയ്റൂട്ട്, 1995, മഖദ്ദിമ (ആമുഖ ഭാഗം), വോള്യം 1, പേജ് 7-18. - യുദ്ധങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നവർക്ക് വിജയം ലഭിക്കുമെന്ന പ്രവാചക വചനം (അബൂ സഈദ് അൽ-ഖുദ്രി നിവേദനം ചെയ്തത്):
സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി, കിതാബുൽ ജിഹാദ് വസ്സൈർ, ഹദീഥ് നമ്പർ: 2897.
സ്വഹീഹ് മുസ്ലിം, കിതാബു ഫദാഇലിസ്സ്വഹാബ, ഹദീഥ് നമ്പർ: 2532. - അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ ഔഫ്(റ) നിവേദനം ചെയ്ത ഹദീഥും അസ്വാഗിറുസ്സ്വഹാബയുടെ പ്രായപരിധിയും:
ഇബ്നു ഹജർ അൽ-അസ്ഖലാനി, അൽ-ഇസ്വാബ ഫീ തമ്യീസിസ് സ്വഹാബ, വോള്യം 1, പേജ് 12. - വിടവാങ്ങൽ ഹജ്ജിൽ പങ്കെടുത്തവരുടെ സ്വഹാബിത്വം:
ഇബ്നു അബ്ദിൽ ബർറ്, അൽ-ഇസ്തീആബ് ഫീ മഅ്രിഫതിൽ അസ്വ്ഹാബ്, ദാറുൽ ജീൽ, ബെയ്റൂട്ട്, 1992, ആമുഖം, വോള്യം 1, പേജ് 23. - സ്വഹാബികളുടെ എണ്ണവും (1,40,000) ലോകവ്യാപനവും:
അബൂ സുർഅ അർ-റാസി, അൽ-ഇഅ്തിബാർ, (അൽ-ഖത്വീബ് അൽ-ബഗ്ദാദിയുടെ അൽ-കിഫായ ഫീ ഇൽമിർ റിവായ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ ഉദ്ധരിച്ചത്, ദാറുൽ കുതുബിൽ ഇൽമിയ്യ, ബെയ്റൂട്ട്, പേജ് 51). - നൂറു വർഷത്തിനുള്ളിൽ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരുടെ വിടവാങ്ങൽ പ്രവാചക വചനം:
സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി, കിതാബുൽ ഇൽമ്, ഹദീഥ് നമ്പർ: 116.
സ്വഹീഹ് മുസ്ലിം, കിതാബു ഫദാഇലിസ്സ്വഹാബ, ഹദീഥ് നമ്പർ: 2537. - വിവിധ ദേശങ്ങളിൽ അവസാനമായി മരണപ്പെട്ട സ്വഹാബികൾ:
ഇബ്നു അസ്വ്വ്ലാഹ്, മുഖദ്ദിമത്തു ഇബ്നിസ്സ്വലാഹ് ഫീ ഉലൂമിൽ ഹദീഥ്, ദാറുൽ ഫിക്ർ, ബെയ്റൂട്ട്, 1986, പേജ് 300-302.
അൽ-ഹാകിം അന്നുസാബൂരി, മഅ്രിഫതു ഉലൂമിൽ ഹദീഥ്, ദാറുൽ കുതുബിൽ ഇൽമിയ്യ, ബെയ്റൂട്ട്, പേജ് 23-25. - ചരിത്ര വിശകലനത്തിലെ രീതിശാസ്ത്രം (Methodology):
ഇബ്നുൽ അഥീർ, അൽ-കാമിൽ ഫിത്ത്വാരീഖ്, ദാറുൽ കിതാബ് അൽ-അറബി, ബെയ്റൂട്ട്, 1997, ആമുഖ ഭാഗം, വോള്യം 1, പേജ് 8-10.
തുടരും…
