സൈനുദ്ദീൻ മന്ദലാംകുന്ന്.
നവചരിത്രവാദം: പാഠത്തിന്റെ ചരിത്രപരത, ചരിത്രത്തിന്റെ പാഠപരത: 4
സാഹിത്യത്തെയും ചരിത്രത്തെയും കേവലം വസ്തുതകളുടെയോ ഭാവനയുടെയോ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മാത്രം വേർതിരിച്ചു കണ്ടിരുന്ന പരമ്പരാഗത രീതികളെ തിരുത്തിക്കുറിച്ച ചിന്താധാരയാണ് നവചരിത്രവാദം (New Historicism). സാഹിത്യകൃതികൾ അവ രൂപംകൊണ്ട കാലഘട്ടത്തിലെ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ വ്യവസ്ഥകളോടും അധികാരഘടനകളോടും എങ്ങനെ സംവദിക്കുന്നു എന്ന് അന്വേഷിക്കുന്ന ഈ ചിന്താധാരയ്ക്ക് ശക്തമായ അടിത്തറ പാകിയ മറ്റൊരു പ്രമുഖ സാഹിത്യവിമർശകനും ചരിത്രകാരനുമാണ് സ്റ്റീഫൻ ഓർഗൽ (Stephen Orgel).
സാഹിത്യത്തെയും ചരിത്രത്തെയും കേവലം വസ്തുതകളുടെയോ ഭാവനയുടെയോ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മാത്രം വേർതിരിച്ചു കണ്ടിരുന്ന പരമ്പരാഗത രീതികളെ തിരുത്തിക്കുറിച്ച ചിന്താധാരയാണ് നവചരിത്രവാദം (New Historicism). സാഹിത്യകൃതികൾ അവ രൂപംകൊണ്ട കാലഘട്ടത്തിലെ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ വ്യവസ്ഥകളോടും അധികാരഘടനകളോടും എങ്ങനെ സംവദിക്കുന്നു എന്ന് അന്വേഷിക്കുന്ന ഈ ചിന്താധാരയ്ക്ക് ശക്തമായ അടിത്തറ പാകിയ മറ്റൊരു പ്രമുഖ സാഹിത്യവിമർശകനും ചരിത്രകാരനുമാണ് സ്റ്റീഫൻ ഓർഗൽ (Stephen Orgel).
ഷേക്സ്പീരിയൻ നാടകങ്ങളെയും നവോത്ഥാന കാലഘട്ടത്തിലെ (Renaissance) ഇംഗ്ലീഷ് നാടകവേദിയെയും കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠനങ്ങൾ നവചരിത്രവാദത്തിന്റെ ഏറ്റവും മികച്ച പ്രായോഗിക മാതൃകകളാണ്.
വ്യക്തിപ്രഭാവത്തിൽ നിന്ന് കൂട്ടായ്മയിലേക്ക് (The Illusion of the Lone Genius)
പരമ്പരാഗത വിമർശകർ വില്യം ഷേക്സ്പിയറെ കാലാതീതനായ, ചരിത്രത്തിന് അതീതമായി ജീവിച്ച ഒരു ‘സ്വതന്ത്ര ജീനിയസ്’ (Independent Genius) ആയിട്ടാണ് പലപ്പോഴും ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. എന്നാൽ ഓർഗൽ ഈ സങ്കൽപ്പത്തെ ശക്തമായി എതിർത്തു.
ഷേക്സ്പിയറുടെ നാടകങ്ങൾ ഒരു വ്യക്തിയുടെ മാത്രം ഭാവനയിൽ നിന്ന് ഉണ്ടായതല്ല, മറിച്ച് നടന്മാർ, നാടകക്കമ്പനി ഉടമകൾ, സെൻസർ ബോർഡുകൾ, പ്രേക്ഷകർ എന്നിവരടങ്ങുന്ന ഒരു വലിയ കൂട്ടായ്മയുടെ (Collaborative Network) ഉൽപ്പന്നമാണെന്ന് അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. സഹകരണത്തിന്റെ നാടകവേദി എന്ന നിലയിൽ അദ്ദേഹം ഷേക്സ്പിയറുടെ നാടക പ്രവർത്തനത്തെ പരിഗണിച്ചു.
അക്കാലത്ത് നാടകപ്രതികൾ നിരന്തരം തിരുത്തലുകൾക്ക് വിധേയമായിരുന്നു. സ്റ്റേജിലെ പരിമിതികളും പ്രേക്ഷകരുടെ പ്രതികരണങ്ങളും അനുസരിച്ച് പാഠങ്ങളിൽ മാറ്റം വരുത്തിയിരുന്നു. അതിനാൽ, ‘അന്തിമമായ അല്ലെങ്കിൽ ആധികാരികമായ ഒരു ഷേക്സ്പീരിയൻ പാഠം’ എന്നത് ഒരു മിഥ്യ മാത്രമാണെന്ന് ഓർഗൽ ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചു. മാറ്റങ്ങൾക്ക് വിധേയമായ പാഠങ്ങൾ എന്ന ആശയം മുന്നോട്ടു വെച്ചതിലൂടെ ഏക പാഠം എന്ന പാരമ്പര്യ വീക്ഷണത്തെ അദ്ദേഹം നിരാകരിച്ചു.
നാടകവേദിയും അധികാര രാഷ്ട്രീയവും (Theater and Politics)
എലിസബത്തൻ, ജാക്കോബിയൻ കാലഘട്ടങ്ങളിലെ നാടകവേദി കേവലം വിനോദോപാധി ആയിരുന്നില്ല, മറിച്ച് അത് അന്നത്തെ കൊട്ടാര രാഷ്ട്രീയവുമായും അധികാര വ്യവസ്ഥയുമായും ദൃഢമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്ന ഒന്നാണെന്ന് ഓർഗൽ സ്ഥാപിച്ചു. അക്കാലത്തെ രാജകീയ മാസ്കുകളെയും (Court Masques) നാടകങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠനങ്ങൾ ശ്രദ്ധേയമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിഖ്യാതമായ ആശയങ്ങളും വിശകലനങ്ങളും പ്രധാനമായും കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത് “നാടകം ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനമായും, രാഷ്ട്രീയം ഒരു നാടകീയ പ്രകടനമായും” എങ്ങനെ വർത്തിച്ചു എന്നതിലാണ്.
ഭരണാധികാരികൾ തങ്ങളുടെ അധികാരം ജനങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ സ്ഥാപിച്ചെടുക്കാനും, അതിന് നിയമസാധുത നൽകാനും നാടകവേദിയെ ഒരു മാധ്യമമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അധികാരത്തിന്റെ പ്രദർശനമാണ് നാടക വേദികളിലൂടെ അവർ പ്രകടമാക്കിയത്.
ഇതേ നാടകവേദി തന്നെ ഭരണകൂടത്തിനെതിരെയുള്ള നിഗൂഢമായ വിമർശനങ്ങളും സബ്വേർഷനുകളും (Subversions) ഒളിപ്പിച്ചുവെക്കാനുള്ള ഇടമായും പ്രവർത്തിച്ചു. അധികാരം നിലനിർത്താനും അതേസമയം അതിനെ ചോദ്യം ചെയ്യാനും നാടകവേദി എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടു എന്ന് ഓർഗൽ ചരിത്രരേഖകൾ സഹിതം വിശദീകരിച്ചു. അധികാരത്തിന്റെ ഇടം ആണ് നാടകം എന്നതോടൊപ്പം അതിനെ പ്രതിരോധത്തിന്റെ ഇടമായും അദ്ദേഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.
ഓർഗലിന്റെ ‘The Illusion of Power: Political Theater in the English Renaissance’ തുടങ്ങിയ കൃതികളെ മുൻനിർത്തി ഈ ആശയം സാമാന്യമായൊന്ന് പരിചയപ്പെടാം.
അനിവാര്യമായ പരസ്പരബന്ധം (The Inseparable Link)
നവചരിത്രവാദത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന സ്വഭാവം തന്നെ ഒരു സാഹിത്യകൃതിയെ അതിന്റെ കാലഘട്ടത്തിലെ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ പശ്ചാത്തലത്തിൽ നിന്ന് വേറിട്ട് കാണാൻ കഴിയില്ല എന്നതാണ്. ഓർഗൽ ഇതിനെ നാടകവേദിയിലേക്ക് പ്രയോഗിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിരീക്ഷണത്തിൽ;
നാടകം വെറുമൊരു വിനോദോപാധിയല്ല: മറിച്ച്, അത് അന്നത്തെ ഭരണകൂട അധികാരത്തിന്റെ (State Power) പ്രകടനവേദിയാകുന്നു.
രാഷ്ട്രീയം ഒരു തീയേറ്ററാണ്: എലിസബത്ത് ഒന്നാമൻ രാജ്ഞിയുടെയും ജെയിംസ് ഒന്നാമൻ രാജാവിന്റെയും കൊട്ടാരങ്ങളും ഭരണരീതികളും ജനങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത് വൻ പ്രകടനങ്ങളായാണ് (Spectacle). കിരീടധാരണം, രാജകീയ യാത്രകൾ, കൊട്ടാരത്തിലെ വിരുന്നുകൾ എന്നിവയെല്ലാം ജനങ്ങളിൽ ഭയവും ബഹുമാനവും ഉളവാക്കാൻ വേണ്ടി കൃത്യമായി തിരക്കഥയെഴുതി സംവിധാനം ചെയ്ത ‘നാടകങ്ങൾ’ ആയിരുന്നു.
ഓർഗലിന്റെ പഠനങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്ന് ‘കോർട്ട് മാസ്കുകളെ’ (Court Masques) കുറിച്ചുള്ളതാണ്. നവോത്ഥാന കാലത്ത് കൊട്ടാരങ്ങളിൽ രാജാവിനും പ്രഭുക്കന്മാർക്കും വേണ്ടി മാത്രം അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ദൃശ്യ-സംഗീത നാടകങ്ങളായിരുന്നു ഇവ. ഈ നാടകങ്ങളിൽ പ്രകൃതിയിലെ അരാജകത്വത്തെയും വന്യതയെയും രാജാവ് തന്റെ സാന്നിധ്യം കൊണ്ട് ശാന്തമാക്കുന്നതായി ചിത്രീകരിച്ചു. അതായത്, ക്രമസമാധാനത്തിന്റെ ഏക ഉറവിടം രാജാവാണെന്ന് വരുത്തിത്തീർക്കുകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം. പലപ്പോഴും രാജാവോ രാജ്ഞിയോ തന്നെ ഈ മാസ്കുകളിൽ ദൈവങ്ങളുടെയോ ഇതിഹാസ കഥാപാത്രങ്ങളുടെയോ വേഷമണിഞ്ഞ് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇവിടെ നാടകീയമായ മായക്കാഴ്ചയും (Illusion) യഥാർത്ഥ രാഷ്ട്രീയ അധികാരവും (Political Reality) തമ്മിലുള്ള അതിർവരമ്പുകൾ ഇല്ലാതാകുന്നു.
രണാധികാരികൾ നാടകത്തെ തങ്ങളുടെ അധികാരം ഉറപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചപ്പോൾ തന്നെ, ലണ്ടനിലെ പൊതു നാടകവേദികൾ (Public Theaters – ഉദാഹരണത്തിന് ഷേക്സ്പിയറുടെ ഗ്ലോബ് തീയേറ്റർ) ഇതിനെതിരെയുള്ള പ്രതിരോധത്തിന്റെയോ വിമർശനത്തിന്റെയോ ഇടങ്ങളായും മാറി. മാസ്കുകൾ രാജാവിനെ പുകഴ്ത്തിയപ്പോൾ, പൊതു തിയേറ്ററുകളിലെ നാടകങ്ങൾ (ഉദാഹരണത്തിന് മാക്ബെത്ത്, റിച്ചാർഡ് രണ്ടാമൻ) രാജഹത്യ, അധികാരമോഹം, ഭരണാധികാരികളുടെ പതനം എന്നിവ ചർച്ച ചെയ്തു.
തീയേറ്ററുകൾക്ക് മേൽ കർശനമായ രാഷ്ട്രീയ നിയന്ത്രണങ്ങളും (Master of the Revels വഴിയുള്ള സെൻസർഷിപ്പ്) ഉണ്ടായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ നേരിട്ടുള്ള രാഷ്ട്രീയ വിമർശനങ്ങൾക്ക് പകരം രൂപകങ്ങളിലൂടെയും (Metaphors) ചരിത്രകഥകളിലൂടെയും സമകാലിക രാഷ്ട്രീയത്തെ നാടകകൃത്തുക്കൾ വിചാരണ ചെയ്തു.
ഓർഗലിന്റെ ഈ ആശയം വഴി നവചരിത്രവാദം മുന്നോട്ട് വെക്കുന്ന ചില പ്രധാന നിരീക്ഷണങ്ങൾ ഇവയാണ്:
ചരിത്രവും നാടകവും സമമാണ്: ചരിത്രരേഖകൾ പോലെ തന്നെ പ്രധാനപ്പെട്ട രാഷ്ട്രീയ രേഖകളാണ് നാടകങ്ങളും.
പ്രത്യയശാസ്ത്ര നിർമ്മിതി (Ideology): അധികാരം നിലനിർത്താൻ പ്രത്യയശാസ്ത്രങ്ങൾ എങ്ങനെ ദൃശ്യരൂപങ്ങളായി മാറുന്നു എന്ന് ഓർഗൽ കാണിച്ചുതരുന്നു. “രാജാവ് ദൈവത്തിന്റെ പ്രതിപുരുഷനാണ്” എന്ന ആശയം ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കാൻ ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ മാധ്യമം നാടകമായിരുന്നു.
സ്റ്റീഫൻ ഓർഗലിന്റെ ‘Theater and Politics’ എന്ന ആശയം വ്യക്തമാക്കുന്നത് കൊട്ടാരമായാലും പൊതുവേദിയായാലും നവോത്ഥാന കാലത്തെ നാടകങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിന്നും, രാഷ്ട്രീയം നാടകീയതയിൽ നിന്നും മുക്തമായിരുന്നില്ല എന്നാണ്. അധികാരം എന്നത് കേവലം നിയമങ്ങളിലൂടെ മാത്രമല്ല, മറിച്ച് ‘കാഴ്ചകളിലൂടെയും പ്രകടനങ്ങളിലൂടെയുമാണ്’ (Spectacle and Performance) ജനങ്ങളിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിരുന്നതെന്ന് ഓർഗൽ സമർത്ഥിക്കുന്നു.
സ്റ്റീഫൻ ഓർഗലിന്റെ ഏറ്റവും വിഖ്യാതമായ കൃതികളിലൊന്നാണ് *’The Illusion of Power: Political Theater in the English Renaissance’. നവോത്ഥാന കാലത്തെ നാടകകലയും രാഷ്ട്രീയവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ ഈ കൃതിയിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം വ്യക്തമായി വരച്ചു കാട്ടിയത്.
ഭരണാധികാരി തന്റെ പ്രജകളുടെ മേൽ അധികാരം പ്രയോഗിക്കുന്നത് കേവലം ഭയത്തിലൂടെയോ സൈന്യത്തിലൂടെയോ മാത്രമല്ല, മറിച്ച് കലയിലൂടെയും ദൃശ്യസംസ്കാരത്തിലൂടെയുമാണ് എന്നും നാടകീയമായ ആചാരങ്ങളും കൊട്ടാര പ്രകടനങ്ങളും വഴി ഒരു ഭ്രമാത്മകമായ അധികാരപ്രഭാവം (Illusion of Power) സൃഷ്ടിക്കാൻ ഭരണകൂടത്തിന് കഴിഞ്ഞിരുന്നുവെന്നും ഈ ഗ്രന്ഥത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം സമർത്ഥിക്കുന്നു.
പാഠവും പശ്ചാത്തലവും (Text and Context)
ഒരു സാഹിത്യകൃതിയെ അതിന്റെ ചരിത്രപരമായ പശ്ചാത്തലത്തിൽ നിന്ന് അടർത്തിമാറ്റി വായിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന നവചരിത്രവാദ നിലപാട് ഓർഗൽ പൂർണ്ണമായും പിന്തുടർന്നു ചരിത്രം എന്നത് സാഹിത്യത്തിന് പുറത്തുള്ള ഒരു നിശ്ചലമായ പശ്ചാത്തലമല്ല.
സാഹിത്യവും ചരിത്രവും പരസ്പരം രൂപപ്പെടുത്തുന്ന ഒന്നാണ്. സാഹിത്യകൃതികൾ ചരിത്രപരമായ രേഖകൾ കൂടിയായി മാറുന്നത് എങ്ങനെയാണെന്ന് അദ്ദേഹം കാണിച്ചുതന്നു.
ഉപസംഹാരം
കലയെയും സാഹിത്യത്തെയും അവയുടെ ജനകീയവും രാഷ്ട്രീയവുമായ അടിത്തറകളിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ടാണ് സ്റ്റീഫൻ ഓർഗൽ സാഹിത്യവിമർശന ശാഖയെ നവീകരിച്ചത്. ഷേക്സ്പീരിയൻ പഠനങ്ങളെ കൊളോണിയൽ കാലത്തെ ആരാധനാ മനോഭാവത്തിൽ നിന്നും കേവല ഭാവനാ വായനകളിൽ നിന്നും മോചിപ്പിച്ച്, ചരിത്രത്തിന്റെ ജീവസ്സുറ്റ പശ്ചാത്തലത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു എന്നതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സംഭാവന. സാഹിത്യവും അധികാരവും തമ്മിലുള്ള സങ്കീർണ്ണമായ ബന്ധങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഏവർക്കും സ്റ്റീഫൻ ഓർഗലിന്റെ ചിന്തകൾ ഇന്നും ഒരു വലിയ വെളിച്ചമാണ്.
തുടരും