തസ്കിയത്തുന്നഫ്സ്: അഥവാ ‘അഹം’ ശുദ്ധീകരണം

സൈനുദ്ദീൻ മന്ദലാംകുന്ന്

തസ്കിയ്യത്തുന്നഫ്സ് സ്വയം സാധ്യമാകുന്ന ഒന്നാണോ? തീർച്ചയായും അല്ല. തസ്കിയത്തുന്നഫ്സിനെ കുറിച്ചുള്ള അറിവ് ലഭിച്ചതുകൊണ്ടോ അതിന്റെ ഇനങ്ങളെ വേർതിരിച്ചു മനസ്സിലാക്കിയതുകൊണ്ടോ സാധ്യമാകുന്ന ഒന്നല്ല നഫ്സിന്റെ ശുദ്ധീകരണം അഥവാ ആത്മസംസ്കരണം. തിരുനബി(സ്വ) തങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനമാണത്. തിരുനബി(സ്വ) തങ്ങളുടെ സ്വഹാബികളായി ജീവിച്ച സമൂഹത്തിന് ആ സംസ്കരണം നേരിട്ടാണ് ലഭിച്ചതെങ്കിൽ അന്ത്യനാൾവരെയുള്ള മുഴുവൻ സത്യവിശ്വാസികൾക്കും തിരുനബി(സ്വ) തങ്ങളിൽ നിന്ന് തന്നെയാണ് ബാത്വിനിയായി(ആന്തരീകമായി) അത് ലഭിക്കുക.

“ചന്ദനത്തടി കത്താതെ അതിന്റെ സുഗന്ധം പുറത്തുവരില്ല;
പക്വതയില്ലാത്തവർക്ക് ഈ രഹസ്യം മനസ്സിലാകില്ല.”

തസ്വവ്വുഫിന്റെ വഴിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഒരു സാധകനെ സാങ്കേതികമായി വിളിക്കുന്ന നാമമാണ് സാലിക്. സാലിക് എന്നാൽ സഞ്ചാരി എന്നാണ് അതിന്റെ സാമാന്യാർത്ഥം. സാലിക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്ന വഴിയാണ് സുലൂക്. സുലൂക് (Suluk) എന്ന പദത്തിന്റെ ഭാഷാപരമായ അർത്ഥം ഒരു വഴിയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുക എന്നാണ്. ഇതൊരു ഭൗതികമായ പ്രക്രിയയാണ്, ഇതിനെ നമുക്ക് ഒരിടത്തുനിന്ന് മറ്റൊരിടത്തേക്കുള്ള മാറ്റം (സ്ഥാനചലനം) എന്ന് വിളിക്കാം. എന്നാൽ ആത്മീയമായ സാങ്കേതിക അർത്ഥത്തിൽ സുലൂക് എന്നത് ഭൗതികമായ സ്ഥാനചലനമല്ല, മറിച്ച് അർത്ഥവത്തായ ഒരു ആന്തരിക മാറ്റമാണ്; അതായത് ആത്മാവിന്റെ സഞ്ചാരം. നഫ്സിന്റെ (മനസ്സിന്റെ) തലത്തിൽ ഇതിനെ ‘തസ്കിയ’ (വിശുദ്ധീകരണം) എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
‘തസ്കിയത്തുന്നഫ്സ്’ എന്നാൽ നഫ്സിനെ അതിന്റെ മൃഗീയമായ ദുഃസ്വഭാവങ്ങളിൽ നിന്ന് ശുദ്ധീകരിച്ച് ഉൽകൃഷ്ടമായ ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കുക എന്നാണ്. ഇതിലൂടെ മനസ്സിനെ-നഫ്സിനെ- ‘നഫ്‌സുൽ അമ്മാറ’യിൽ (തിന്മയ്ക്ക് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നത്) നിന്ന് ‘നഫ്‌സുൽ ലവ്വാമ’യിലേക്കും (കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നത്), പിന്നീട് നഫ്സുൽ മുൽഹിമയിലേക്കും ശേഷം ‘നഫ്‌സുൽ മുത്മഇന്ന’യിലേക്കും (ശാന്തമായ മനസ്സ്) പരിവർത്തിപ്പിക്കുന്നു. ഇവിടെ സുലൂക് എന്നത് സ്ഥലപരമായ മാറ്റമല്ല, മറിച്ച് ദുർഗുണങ്ങളിൽ നിന്ന് സൽഗുണങ്ങളിലേക്കുള്ള ആന്തരിക പ്രയാണമാണ്.
ഖൽബിന്റെ (ഹൃദയം) സുലൂക്കിനെ ‘തസ്ഫിയ’ (തെളിച്ചം വരുത്തൽ) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഹൃദയമാകുന്ന കണ്ണാടിയെ ദുനിയാവിനോടുള്ള അമിത താൽപ്പര്യങ്ങളിൽ നിന്നും അനാവശ്യ ചിന്തകളാകുന്ന തുരുമ്പിൽ നിന്നും ശുദ്ധീകരിക്കലാണത്.
റൂഹിന്റെ (ആത്മാവ്) സുലൂക്കിനെ ‘തജ്‌ലിയ’ (പ്രകാശിപ്പിക്കൽ) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. സത്യത്തിന്റെ (ഹഖ്) പ്രകാശത്താലും സ്‌നേഹത്തിന്റെ അനുഭൂതിയാലും ആത്മാവിനെ പ്രകാശിപ്പിക്കലാണത്.
സിർറിന്റെ (അന്തരംഗം) സുലൂക്കിനെ ‘തഖ്‌ലിയ’ (ശൂന്യമാക്കൽ) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. അല്ലാഹു അല്ലാത്ത ചിന്തകളിൽ നിന്നും അന്യമായ ശബ്ദങ്ങളിൽ നിന്നും അന്തരംഗത്തെ മുക്തമാക്കലാണത്. അന്യമായ ചിന്തകൾ പ്രവേശിക്കാത്ത വിധം അതിന് കാവൽ നിൽക്കുകയും വേണം.
ചുരുക്കത്തിൽ സുലൂക് എന്നത് ആത്മവിശുദ്ധീകരണം, ഹൃദയത്തെ തേജോമയമാക്കൽ, അന്തരംഗത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കൽ, ആത്മാവിനെ പ്രകാശിപ്പിക്കൽ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണ്. മൃഗീയ സ്വഭാവങ്ങളെ ദൈവിക സ്വഭാവങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.

നഫ്സിന്റെ അർത്ഥം

ഭാഷാപരമായി നഫ്സ് എന്നാൽ ഒരു വസ്തുവിന്റെ സത്ത (Self) എന്നാണ് അർത്ഥം. തത്ത്വചിന്തയിൽ ഇതിനെ ആത്മാവ് എന്ന് വിളിക്കുന്നു (സസ്യങ്ങളുടെയും മൃഗങ്ങളുടെയും ആത്മാവ് മുതൽ മനുഷ്യന്റെ വിവേചന ബുദ്ധിയുള്ള ആത്മാവ് വരെ). എന്നാൽ ധർമ്മശാസ്ത്രത്തിൽ (Ethics) നഫ്സ് എന്നത് അഹംഭാവത്തെയും തന്നിഷ്ടത്തെയുമാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. കോപത്തിന്റെയും ഇച്ഛയുടെയും കേന്ദ്രമാണിത്; സ്വൂഫികൾ ഈ അർത്ഥത്തിലാണ് ഇതിനെ ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
വിശുദ്ധീകരണത്തിന് വിധേയമാക്കേണ്ട നഫ്സ് എന്നത് ‘നഫ്‌സുൽ അമ്മാറ’ ആണ്. ഇത് സ്വഭാവത്താൽ തിന്മയിലേക്ക് ചായുന്നതും തിന്മ ചെയ്യാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്. പരിശുദ്ധ ഖുർആൻ പറയുന്നു:
“തീർച്ചയായും നഫ്സ് തിന്മയ്ക്ക് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നത് തന്നെയാണ്” (സൂറ യൂസഫ്: 53).
ഈ നഫ്സ് വിശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുകയും തിന്മകളോട് വെറുപ്പ് തോന്നുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ അത് സ്വയം വിചാരണ ചെയ്യാനും കുറ്റപ്പെടുത്താനും തുടങ്ങുന്നു. ഇതിനെ ‘നഫ്‌സുൽ ലവ്വാമ’ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഈ നഫ്സിന്റെ ശ്രേഷ്ഠത കാരണമായി അല്ലാഹു ഇതിനെക്കൊണ്ട് സത്യം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
നഫ്സ് പൂർണ്ണമായും വിശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുകയും അല്ലാഹുവിന്റെ തൃപ്തി നേടുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ അതിൽ നന്മ ഒരു സ്വഭാവമായി മാറുന്നു. അത് തിന്മയുടെ ഉറവിടമല്ലാതായി മാറുകയും മലക്കുകളുടെ സ്വഭാവം കൈവരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരിശുദ്ധ ഖുർആൻ അത്തരക്കാരെ വിശേഷിപ്പിച്ചത് ഇപ്രകാരമാണ്:
“അല്ലാഹു കൽപ്പിച്ച കാര്യത്തിൽ അവർ അവനോട് വ്യതിചലിക്കില്ല, കൽപ്പിക്കപ്പെട്ടത് അവർ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.”
ഇതിനെയാണ് ‘നഫ്‌സുൽ മുത്മഇന്ന’ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഖ്വാജ ബഹാഉദ്ദീൻ നഖ്‌ശബന്ദി(റ) പറഞ്ഞത് പോലെ:
“എനിക്ക് ഇപ്പോൾ അങ്ങനെയൊരു ഹൃദയം ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു, ഞാൻ അതിനെ അനുസരിക്കാതിരുന്നാൽ അത് അല്ലാഹുവിനെ ധിക്കരിക്കലായി മാറും.” ഇതാണ് പൂർണ്ണതയിലെത്തിയ നഫ്സ്.”
ഈ പ്രസ്താവന ആ ‘നഫ്സിനെ’ (മനസ്സിനെ) ആണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഇതിനെയാണ് ‘നഫ്സുൽ മുത്മഇന്ന’ (ശാന്തമായ നഫ്സ്) എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. പരിശുദ്ധ ഖുർആനിൽ ഇതിനെ ഇപ്രകാരം അഭിസംബോധന ചെയ്തിരിക്കുന്നു:
“ഹേ, ശാന്തമായ(നഫ്സേ) മനസ്സേ, നീ നിന്റെ രക്ഷിതാവിങ്കലേക്ക് തൃപ്തിപ്പെട്ടുകൊണ്ടും തൃപ്തി ലഭിച്ചവനായികൊണ്ടും മടങ്ങുക. എന്നിട്ട് എന്റെ (വിശിഷ്ടരായ) ദാസന്മാരിൽ ഉൾപ്പെടുക. എന്റെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്യുക” (സൂറത്തുൽ ഫജ്‌ർ: 27-30).
തസ്കിയ്യത്തുന്നഫ്സ് സ്വയം സാധ്യമാകുന്ന ഒന്നാണോ? തീർച്ചയായും അല്ല. തസ്കിയത്തുന്നഫ്സിനെ കുറിച്ചുള്ള അറിവ് ലഭിച്ചതുകൊണ്ടോ അതിന്റെ ഇനങ്ങളെ വേർതിരിച്ചു മനസ്സിലാക്കിയതുകൊണ്ടോ സാധ്യമാകുന്ന ഒന്നല്ല നഫ്സിന്റെ ശുദ്ധീകരണം അഥവാ ആത്മസംസ്കരണം. തിരുനബി(സ്വ) തങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനമാണത്. തിരുനബി(സ്വ) തങ്ങളുടെ സ്വഹാബികളായി ജീവിച്ച സമൂഹത്തിന് ആ സംസ്കരണം നേരിട്ടാണ് ലഭിച്ചതെങ്കിൽ അന്ത്യനാൾവരെയുള്ള മുഴുവൻ സത്യവിശ്വാസികൾക്കും തിരുനബി(സ്വ) തങ്ങളിൽ നിന്ന് തന്നെയാണ് ബാത്വിനിയായി(ആന്തരീകമായി) അത് ലഭിക്കുക. അതിന് വിറാസത്തുൽ അമ്പിയാ എന്ന സ്ഥാനമുള്ള അഥവാ അമ്പിയാക്കളുടെ അനന്തരത്വദൗത്യം ഏൽപിക്കപ്പെട്ട അൽ ഉലമാഅ് ആരാണെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അവരിലൂടെ സംസ്കരണം സിദ്ധിക്കുകയുമാണ് വേണ്ടത്. അത്തരം മഹത്തുക്കളാണ് മുറബ്ബിയായ ശൈഖന്മാർ, മുർശിദായ വലിയ്യ് എന്നെല്ലാമുള്ള സാങ്കേതിക പ്രയോ​ഗങ്ങളിലൂടെ അറിയപ്പെടുന്നത്. അവരെ തിരിച്ചറിയാനും സ്വീകരിക്കാനും സാധിക്കുകയും അവർ സുലൂക്ക് ചെയ്യിക്കുന്ന വഴികളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുകയും ചെയ്താൽ തീർച്ചയായും മുത്മഇന്നത്തുന്നഫ്സ് എന്ന അവസ്ഥ സിദ്ധിച്ചവരായി നമുക്ക് അല്ലാഹുവിലേക്ക് മടങ്ങാൻ സാധിക്കും.

തുടരും: