ഹൃദയവിശുദ്ധിയും വിസ്തൃതമായ ദിക്റിന്റെ ആകാശവും

തസ്കിയത്തുന്നഫ്സ് അഥവാ അഹം ശുദ്ധീകരണം: ഭാ​ഗം 10
സൈനുദ്ദീൻ മന്ദലാംകുന്ന്.

“നീ സുഹൃത്തിനെ ഓർത്ത് വിലപിക്കുകയോ അവന്റെ സ്നേഹസ്മരണയിൽ മുഴുകുകയോ ചെയ്താൽ, നീ കാമുകനുമാകും കാമുകിയുമാകും.”
അസ്തിത്വത്തിന്റെ കാണാപ്പുറങ്ങളിലേക്ക് പ്രകാശമേകുന്ന, ആത്മാവിന്റെ ആഴങ്ങളിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലുന്ന ഒരു യാത്രാനുഭവമാണ് തസ്വവ്വുഫിന്റെ ലോകം. ഭൗതികതയുടെയും അശ്രദ്ധയുടെയും കറുത്ത തിരശ്ശീലകൾ വകഞ്ഞുമാറ്റി, ഹൃദയത്തെ അവന്റെ അനശ്വര പ്രണയത്തിലേക്ക് സമർപ്പിക്കുന്ന ദിവ്യാനുഭൂതിയാണത്.

“നീ സുഹൃത്തിനെ ഓർത്ത് വിലപിക്കുകയോ അവന്റെ സ്നേഹസ്മരണയിൽ മുഴുകുകയോ ചെയ്താൽ, നീ കാമുകനുമാകും കാമുകിയുമാകും.”
അസ്തിത്വത്തിന്റെ കാണാപ്പുറങ്ങളിലേക്ക് പ്രകാശമേകുന്ന, ആത്മാവിന്റെ ആഴങ്ങളിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലുന്ന ഒരു യാത്രാനുഭവമാണ് തസ്വവ്വുഫിന്റെ ലോകം. ഭൗതികതയുടെയും അശ്രദ്ധയുടെയും കറുത്ത തിരശ്ശീലകൾ വകഞ്ഞുമാറ്റി, ഹൃദയത്തെ അവന്റെ അനശ്വര പ്രണയത്തിലേക്ക് സമർപ്പിക്കുന്ന ദിവ്യാനുഭൂതിയാണത്.

തസ്ഫിയ്യതുൽ ഖൽബ് (ഹൃദയവിശുദ്ധി): ആത്മപ്രകാശത്തിന്റെ ഉത്ഭവം

അല്ലാഹു അല്ലാത്ത സകലതിൽ നിന്നും മനസ്സുകൊണ്ട് ബന്ധവിച്ഛേദം നടത്തുന്നതിനും, ഭൗതിക ചിന്തകളിൽ നിന്നും അനാവശ്യ പ്രലോഭനങ്ങളിൽ നിന്നും ഹൃദയത്തെ പാടെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനുമാണ് ‘തസ്ഫിയ്യതുൽ ഖൽബ്’ എന്ന് പറയുന്നത്. ഇത് കേവലം മാനസികമായ ഏകാഗ്രതയല്ല; മറിച്ച്, അവന്റെ അനശ്വരമായ ‘ദിക്റിന്റെ’ (സ്മരണയുടെ) പ്രകാശത്താൽ ഹൃദയതന്തുക്കൾ ഉണരുന്ന അത്ഭുതമാണ്.
ദിക്റിന്റെ ദിവ്യപ്രകാശം ഹൃദയാന്തരാളങ്ങളിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ, ലൗകിക ദുഃഖങ്ങളും ക്ഷണികമായ വ്യസനങ്ങളും കാറ്റിൽ പറക്കുന്ന ധൂളികൾ പോലെ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. ലോകത്തോടുള്ള മോഹങ്ങളിൽ നിന്ന് ഹൃദയം പൂർണ്ണമായും മുക്തമാവുകയും, അല്ലാഹുവിന്റെ അനന്തമായ സ്നേഹത്താൽ അത് നിറഞ്ഞുതുളുമ്പുകയും ചെയ്യുന്നു. ദിക്റിന്റെ ആ പ്രകാശം ഹൃദയത്തെ ഒരു പ്രകാശഗോളമാക്കി (കന്ദീൽ) മാറ്റുന്നു. പ്രശസ്ത പേർഷ്യൻ മിസ്റ്റിക് കവിയായ മൗലാനാ റൂമി (റ) തന്റെ ‘മസ്നവി’യിലൂടെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത് പോലെ:
“ഹൃദയത്തിൽ പ്രകാശമില്ലെങ്കിൽ അത് കേവലം ഒരു ജഡം മാത്രമാണ്; ആത്മാവിന്റെ ജീവനില്ലെങ്കിൽ പിന്നെ ശരീരത്തിന് എന്ത് വില? ഹൃദയത്തിൽ ഇലാഹിയായ പ്രകാശമില്ലെങ്കിൽ അത് വെറുമൊരു ചുവരിലെ അറ മാത്രമാണ്.”
അശ്രദ്ധയിൽ മുങ്ങിപ്പോയ ഹൃദയം വെറുമൊരു “ചുവരിലെ അറ” (ഹജ്‌റ എ ദിവ്വാർ) മാത്രമാണ്. എന്നാൽ രാാപ്പകൽ ഭേദമില്ലാതെ പ്രിയതമനെ സ്മരിക്കുന്നവന്റെ ഹൃദയം “ഇലാഹി ദർശനത്തിന്റെ വിശുദ്ധ മണ്ഡപം” (മൻളറെ റബ്ബാനി) ആയി മാറിത്തീരുന്നു.

ദിക്റിന്റെ ആകാശവും ഖുർആനിക വെളിച്ചവും

സ്വൂഫിവര്യന്മാർ ഹൃദയത്തിന്റെ വിശുദ്ധിക്കായി ‘ദിക്ർ’ തങ്ങളുടെ ജീവിതചര്യയായി തിരഞ്ഞെടുത്തത് കേവലം വ്യക്തിപരമായ ഒരു താത്പര്യത്താലല്ല. മറിച്ച്, വിശുദ്ധ ഖുർആനിന്റെയും പ്രവാചക വചനങ്ങളുടെയും നിത്യഹരിതമായ ഉറവകളിൽ നിന്നാണ് അവർ അത് നുകർന്നത്. പരിശുദ്ധ ഖുർആൻ ദിക്റിന് കൽപ്പിച്ചിട്ടുള്ള ഉന്നതമായ സ്ഥാനം നമുക്ക് പരിശോധിക്കാം:

ദിക്ർ കസീർ (അളവറ്റ സ്മരണ):
“സത്യവിശ്വാസികളേ! നിങ്ങൾ അല്ലാഹുവിനെ ധാരാളമായി സ്മരിക്കുവിൻ. രാവിലും പകലിലും അവനെ കീർത്തിക്കുവിൻ.”* (സൂറഃ അഹ്‌സാബ്)
വിജയത്തിലേക്കുള്ള ഏക വഴികാട്ടി:
“നിങ്ങൾ അല്ലാഹുവിനെ ധാരാളമായി ഓർക്കുക, നിങ്ങൾ വിജയം പ്രാപിച്ചേക്കാം.” (സൂറഃ ജുമുഅ)
എന്താണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ‘ദിക്ർ കസീർ’?
പ്രസിദ്ധ തബിഈ പണ്ഡിതനായ മുജാഹിദ് (റ) സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു: “എല്ലാ അവസ്ഥയിലും, ഒരു നിമിഷം പോലും അല്ലാഹുവിനെ മറക്കാതിരിക്കുക എന്നതാണ് ദിക്ർ കസീർ.”
സ്വൂഫികളുടെ പരിഭാഷയിൽ ഇതിനെ “യാദ് ദാഷ്ത്” അഥവാ **”ദിക്ർ ഇ ദവാം”(ഹൃദയത്തിൽ സദാ ജ്വലിച്ചുനിൽക്കുന്ന തുടർച്ചയായ ഓർമ്മ) എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

പരിശുദ്ധ ഖുർആനിലൂടെ അല്ലാഹു തന്റെ പ്രിയ ദാസന്മാരുടെ ആത്മീയ ഭാവങ്ങളെ വരച്ചുകാട്ടുന്നത് കാണുക:
“നിന്നു കൊണ്ടും ഇരുന്നു കൊണ്ടും കിടന്നു കൊണ്ടും അല്ലാഹുവിനെ സ്മരിക്കുന്നവർ…” (ആലു ഇമ്രാൻ)
ഇബ്‌നു അബ്ബാസ് (റ) ഇതിന്റെ ആഴമേറിയ വ്യാഖ്യാനം നൽകുന്നു: “രാവിലും പകലിലും, കടലിലും കരയിലും, യാത്രയിലും നാട്ടിലും, സമ്പന്നതയിലും ദാരിദ്ര്യത്തിലും, രോഗത്തിലും ആരോഗ്യത്തിലും, രഹസ്യമായും പരസ്യമായും അല്ലാഹുവിനെ സ്മരിക്കാൻ മനുഷ്യൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.”
മറ്റൊരു സന്ദർഭത്തിൽ, വിശുദ്ധ ഖുർആനിലെ (4:103) സൂക്തം വ്യാഖ്യാനിച്ചുകൊണ്ട് ഇബ്‌നു അബ്ബാസ് (റ) പറയുന്നു:
“മറ്റ് ആരാധനകൾക്കെല്ലാം അല്ലാഹു നിശ്ചിതമായ പരിധികളും ഇളവുകളും നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ‘ദിക്റിന്’ അങ്ങനെയൊരു പരിധിയോ ഒഴിവാക്കലോ ഇല്ല. ബുദ്ധിഭ്രമം സംഭവിച്ച അടിയന്തിര ഘട്ടത്തിലല്ലാതെ മറ്റൊരു അവസ്ഥയിലും ദിക്ർ ഒഴിവാക്കാൻ ഇളവില്ല. ജീവന്റെ സ്പന്ദനമുള്ളിടത്തോളം കാലം അത് തുടർന്നുകൊണ്ടേയിരിക്കണം.”
നേരെമറിച്ച്, കപടവിശ്വാസികളുടെ ശൂന്യമായ ആത്മാവിനെ കുറിച്ച് പരിശുദ്ധ ഖുർആൻ ഉണർത്തുന്നു:
“അവർ അല്ലാഹുവിനെ വളരെ കുറച്ചല്ലാതെ സ്മരിക്കുന്നില്ല.”

ഇലാഹീ സ്മരണയുടെ മാഹാത്മ്യം

ദിക്റിന്റെ അനന്തമായ പവിത്രത വ്യക്തമാക്കാൻ പരിശുദ്ധ ഖുർആനിലെ ഈ ഒരൊറ്റ വചനം മാത്രം മതിയാകും:
“തീർച്ചയായും അല്ലാഹുവിനെ സ്മരിക്കുക എന്നത് ഏറ്റവും വലിയ കാര്യമാകുന്നു.”
ആത്മീയതയുടെ ലഹരി പകരുന്ന മറ്റൊരു വചനം:
“അതിനാൽ എന്നെ നിങ്ങൾ ഓർക്കുക, ഞാൻ നിങ്ങളെയും ഓർക്കാം…” (സൂറഃ ബഖറ)
അതായത്:”നിങ്ങൾ എന്നെ നിങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ ഓർക്കുകയും സ്മരിക്കുകയും ചെയ്താൽ, ഞാൻ എന്റെ അനന്തമായ അനുഗ്രഹങ്ങളാൽ നിങ്ങളെ എന്റെ ഓർമ്മയിൽ ചേർക്കും.”
ഹസൻ ബസ്വരി (റ) തങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹീതമായ വചനങ്ങൾ ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷിക്കേണ്ടതാണ്:
“മൂന്ന് കാര്യങ്ങളിൽ നിങ്ങളുടെ ആത്മാവ് ആസ്വാദ്യത (ഹലാവത്ത്) കണ്ടെത്താൻ ശ്രമിക്കുക: നിസ്കാരം, ദിക്ർ, പരിശുദ്ധ ഖുർആൻ പാരായണം. ഇവയിൽ ആത്മീയമായ മാധുര്യം അനുഭവപ്പെടുന്നില്ലെങ്കിൽ, നിങ്ങളുടെ മനസ്സിലേക്ക് അല്ലാഹുവിലേക്കുള്ള വഴികൾ അടഞ്ഞുപോയി എന്ന് തിരിച്ചറിയുക.”
യഥാർത്ഥത്തിൽ നിസ്കാരവും പരിശുദ്ധ ഖുർആൻ പാരായണവുമെല്ലാം ഈ ദിക്റിന്റെ പരിപൂർണ്ണമായ രൂപങ്ങൾ തന്നെയാണ്. നിസ്കാരം കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് തന്നെ അവന്റെ സ്മരണയാണ് (“എന്നെ ഓർക്കുന്നതിനായി നിസ്കാരം നിലനിർത്തുക”).

പണ്ഡിതശ്രേഷ്ഠനായ ശാഹ് അബ്ദുൽ അസീസ് (റ) ഇതിന് നൽകുന്ന വിശദീകരണം ഇപ്രകാരമാണ്:
സ്വന്തം നാവും ഹൃദയവും ശരീരവും കൊണ്ട് അല്ലാഹുവിനെ സ്മരിക്കുകയും, ജീവനോപാധിക്കായുള്ള ലൗകിക തിരക്കുകളിൽ മുഴുകുമ്പോഴും അവന്റെ കൽപ്പനകൾക്ക് മാത്രം മുൻഗണന നൽകുകയും ചെയ്യുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥ ‘ദാക്കിർ’ (അല്ലാഹുവിനെ സ്മരിക്കുന്നവൻ). അല്ലാഹുവിന്റെ നിയമങ്ങൾ പാലിച്ച് ജീവിതം മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നവൻ എപ്പോഴും ദിക്റിലാണ്. എന്നാൽ നിയമങ്ങളെ കാറ്റിൽപ്പറത്തി ജീവിക്കുന്നവൻ രാപകൽ ഭേദമില്ലാതെ നാവ്കൊണ്ട് ഉരുവിട്ടാലും അവൻ അശ്രദ്ധന്റെ (ഗഫ്ലത്തിലകപ്പെട്ടവന്റെ) കൂട്ടത്തിൽ തന്നെയായിരിക്കും.

അശ്രദ്ധയുടെ ഇരുളും പിശാചിന്റെ ആധിപത്യവും

അല്ലാഹുവിന്റെ സ്മരണയിൽ നിന്ന് അകന്നുപോകുന്ന മനുഷ്യന്റെ പതർച്ചയെക്കുറിച്ച് പരിശുദ്ധ ഖുർആൻ ശക്തമായ താക്കീത് നൽകുന്നു:
“അല്ലാഹുവിനെ മറന്നുകളഞ്ഞ ഒരു വിഭാഗത്തെപ്പോലെ നിങ്ങളാകരുത്. അങ്ങനെ അല്ലാഹു അവരെക്കൊണ്ട് അവരുടെ സ്വന്തം ആത്മാക്കളെത്തന്നെ മറപ്പിച്ചു കളഞ്ഞു. അവരത്രെ അതിരുകടന്നവർ.” (സൂറഃ ഹഷ്ര്)
ഇതിനെക്കുറിച്ച് മൗലാനാ ശബീർ അഹമ്മദ് ഉസ്മാനി (റ) കുറിക്കുന്നു:
“അല്ലാഹുവിനെ വിസ്മരിച്ചവർ തങ്ങളുടെ സ്വന്തം ആത്മാവിന്റെ യഥാർത്ഥ നന്മകളെയാണ് നഷ്ടപ്പെടുത്തിയത്. വരാനിരിക്കുന്ന പരലോക വിപത്തുകളെക്കുറിച്ച് ഓർക്കാതെ അവർ പാപങ്ങളുടെ ചെളിക്കുഴിയിൽ വീഴുകയും ശാശ്വതമായ നാശത്തിലേക്ക് പതിക്കുകയും ചെയ്തു.”
മറ്റൊരു സൂക്തം നമ്മെ കൂടുതൽ ചിന്തിപ്പിക്കുന്നു:
“പരമകാരുണികന്റെ സ്മരണയിൽ നിന്ന് കണ്ണടച്ചു കളയുന്നവനാരോ, അവന് നാം ഒരു പിശാചിനെ കൂട്ടുകാരനായി നിയോഗിച്ചുകൊടുക്കും. തുടർന്ന് അവൻ ആ വ്യക്തിയുടെ നിഴലായി കൂടെയുണ്ടാകും.” (സൂറഃ സുഖ്രുഫ്)
ഇലാഹീ സ്മരണ നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ അവിടെ പിശാച് തന്റെ സാമ്രാജ്യം സ്ഥാപിക്കുന്നു. ഹൃദയത്തിൽ ദുർചിന്തകളും (വസ്‌വാസുകൾ) വ്യാജഭയങ്ങളും നിറച്ച് അവൻ ആ മനുഷ്യനെ നരകത്തിന്റെ കമാനത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
“മനുഷ്യന്റെ ഹൃദയത്തിൽ പിശാച് പൂർണ്ണമായി ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ, പിന്നീട് അവന്റെ മനസ്സിൽ ദൈവീകമായ യാതൊരു പ്രകാശവും ബാക്കിയുണ്ടാവില്ല.”
“പിശാച് അവരുടെമേൽ ആധിപത്യം നേടിയിരിക്കുന്നു; അങ്ങനെ അവൻ അല്ലാഹുവെ ഓർക്കുന്ന കാര്യം അവരെ മറന്നുകളയിച്ചു. അക്കൂട്ടരാണ് പിശാചിന്റെ കക്ഷികൾ. അറിയുക; തീർച്ചയായും പിശാചിന്റെ കക്ഷികൾ തന്നെയാണ് നഷ്ടക്കാർ.” (സൂറഃ മുജാദല – 3)

അല്ലാഹുവിന്റെ സ്മരണയിൽ നിന്ന് അകന്നുപോകുന്ന മനുഷ്യന്റെ പതർച്ചയെക്കുറിച്ച് പരിശുദ്ധ ഖുർആൻ ശക്തമായ താക്കീത് നൽകുന്നു:
“അല്ലാഹുവിനെ മറന്നുകളഞ്ഞ ഒരു വിഭാഗത്തെപ്പോലെ നിങ്ങളാകരുത്. അങ്ങനെ അല്ലാഹു അവരെക്കൊണ്ട് അവരുടെ സ്വന്തം ആത്മാക്കളെത്തന്നെ മറപ്പിച്ചു കളഞ്ഞു. അവരത്രെ അതിരുകടന്നവർ.” (സൂറഃ ഹഷ്ര്)
ഇതിനെക്കുറിച്ച് മൗലാനാ ശബീർ അഹമ്മദ് ഉസ്മാനി (റ) കുറിക്കുന്നു:
“അല്ലാഹുവിനെ വിസ്മരിച്ചവർ തങ്ങളുടെ സ്വന്തം ആത്മാവിന്റെ യഥാർത്ഥ നന്മകളെയാണ് നഷ്ടപ്പെടുത്തിയത്. വരാനിരിക്കുന്ന പരലോക വിപത്തുകളെക്കുറിച്ച് ഓർക്കാതെ അവർ പാപങ്ങളുടെ ചെളിക്കുഴിയിൽ വീഴുകയും ശാശ്വതമായ നാശത്തിലേക്ക് പതിക്കുകയും ചെയ്തു.”
മറ്റൊരു സൂക്തം നമ്മെ കൂടുതൽ ചിന്തിപ്പിക്കുന്നു:
“പരമകാരുണികന്റെ സ്മരണയിൽ നിന്ന് കണ്ണടച്ചു കളയുന്നവനാരോ, അവന് നാം ഒരു പിശാചിനെ കൂട്ടുകാരനായി നിയോഗിച്ചുകൊടുക്കും. തുടർന്ന് അവൻ ആ വ്യക്തിയുടെ നിഴലായി കൂടെയുണ്ടാകും.” (സൂറഃ സുഖ്രുഫ്)
ഇലാഹീ സ്മരണ നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ അവിടെ പിശാച് തന്റെ സാമ്രാജ്യം സ്ഥാപിക്കുന്നു. ഹൃദയത്തിൽ ദുർചിന്തകളും (വസ്‌വാസുകൾ) വ്യാജഭയങ്ങളും നിറച്ച് അവൻ ആ മനുഷ്യനെ നരകത്തിന്റെ കമാനത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
“മനുഷ്യന്റെ ഹൃദയത്തിൽ പിശാച് പൂർണ്ണമായി ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ, പിന്നീട് അവന്റെ മനസ്സിൽ ദൈവീകമായ യാതൊരു പ്രകാശവും ബാക്കിയുണ്ടാവില്ല.”
“പിശാച് അവരുടെമേൽ ആധിപത്യം നേടിയിരിക്കുന്നു; അങ്ങനെ അവൻ അല്ലാഹുവെ ഓർക്കുന്ന കാര്യം അവരെ മറന്നുകളയിച്ചു. അക്കൂട്ടരാണ് പിശാചിന്റെ കക്ഷികൾ. അറിയുക; തീർച്ചയായും പിശാചിന്റെ കക്ഷികൾ തന്നെയാണ് നഷ്ടക്കാർ.” (സൂറഃ മുജാദല – 3)
എന്നാൽ ഇതിനെയെല്ലാം അതിജീവിക്കുന്ന വിശുദ്ധ മനസ്സുകളെക്കുറിച്ച് പരിശുദ്ധ ഖുർആൻ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു:
“ചില മനുഷ്യരുണ്ട്; കച്ചവടമോ ലൗകിക വ്യാപാരമോ അല്ലാഹുവെ ഓർക്കുന്നതിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും അവരെ അശ്രദ്ധരാക്കുകയില്ല.” (സൂറഃ നൂറ് – 37)
പ്രശസ്ത നഖ്ശബന്ദീ സൂഫിവര്യൻ ഖ്വാജ ബഹാഉദ്ദീൻ നഖ്ശബന്ദി (റ) ഈ വചനത്തെ വ്യാഖ്യാനിച്ചുകൊണ്ട് പറയുന്നു: ഇവിടെ “ദിക്ർ ഖൽബി ദാഇമി” (ഹൃദയം കൊണ്ടുള്ള നിരന്തരമായ സ്മരണ) ആണ് ഉദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ബാഹ്യമായ കച്ചവടങ്ങളിലും ജോലികളിലും ഏർപ്പെടുമ്പോൾ നാക്കുകൊണ്ടുള്ള ദിക്ർ താൽക്കാലികമായി നിന്നുപോയേക്കാം. എന്നാൽ പ്രണയാർദ്രമായ ഹൃദയം കൊണ്ടുള്ള ദിക്ർ ഒരു നിമിഷം പോലും മുറിയാതെ തുടർന്നുകൊണ്ടേയിരിക്കും. ഇതിനെ സൂഫികൾ “വുകൂഫ് ഖൽബി” (ഹൃദയത്തിന്റെ ജാഗ്രത), “യാദ് ദാഷ്ത്” (സ്ഥിരമായ ഓർമ്മ), അല്ലെങ്കിൽ “ദിക്ർ ദവാം”എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
“നിന്റെ നാഥന്റെ നാമം നീ സ്മരിക്കുക; സകലതിൽ നിന്നും മുറിഞ്ഞ് പൂർണ്ണമായി അവനിലേക്ക് തിരിയുക.” (സൂറഃ മുസ്സമ്മിൽ – 8)
ഈ അവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് പേർഷ്യൻ മിസ്റ്റിക് കവികൾ പാടിയിട്ടുണ്ട്: മനുഷ്യന്റെ ഹൃദയത്തിൽ അല്ലാഹുവോടുള്ള സ്മരണ എല്ലാറ്റിനും ഉപരിയായി സജീവമായിരിക്കണം. നടക്കുമ്പോഴും ഇരിക്കുമ്പോഴും കിടക്കുമ്പോഴും ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോഴും ആ പ്രണയസ്മരണ അവനിൽ അലയടിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കണം. അല്ലാഹു അല്ലാത്ത സകല ബന്ധങ്ങളും സ്വന്തം ശ്രദ്ധയെ തിരിച്ചുവിടാൻ അവൻ അനുവദിക്കില്ല. ബാഹ്യലോകത്തെ സകല ബന്ധങ്ങളിൽ നിന്നും മുറിഞ്ഞ്, ഹൃദയംകൊണ്ട് ആ പ്രിയതമനിലേക്ക് മാത്രം അവൻ അലിഞ്ഞുചേരുന്നു. ഇതിനെയാണ് സ്വൂഫികൾ “ദവാം ഹുളൂർ മഅൽ ഹഖ്” (അല്ലാഹുവുമായുള്ള നിരന്തര സാന്നിധ്യം) അഥവാ “യാദ് മുബ്‌നാ ഷുദ” എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

സ്വൂഫിവര്യന്മാരുടെ ഈ ദിവ്യാനുഭൂതി നിറഞ്ഞ വരികൾ ശ്രവിക്കുക:
“എന്റെ ഹൃദയവും ശരീരവും നിന്റെ സ്മരണയിൽ മാത്രം എരിഞ്ഞുതീരുകയാണ്; ലോകത്തിന്റെ മായാക്കാഴ്ചകൾ എന്നിൽ നിന്ന് അകന്നുനിൽക്കുന്നത് നീ കാണുന്നില്ലേ?”

തിരുനബി(സ്വ) തങ്ങളുടെ വിശുദ്ധ വചനങ്ങളുടെ സുഗന്ധം

വിശുദ്ധ ഖുർആനിന്റെ ഈ ആത്മീയ പാഠങ്ങൾക്ക് പുറമെ, ദിക്റിന്റെ പവിത്രത വിളിച്ചോതുന്ന അമൂല്യങ്ങളായ തിരുനബി (സ്വ) തങ്ങളുടെ വചനങ്ങളിലൂടെ നമുക്ക് യാത്ര തുടരാം.
അബ്ദുല്ലാഹിബ്നു ബിശ്ര്‍ (റ) നിവേദനം ചെയ്യുന്നു:
ഒരാൾ പ്രവാചകരുടെ അരികിൽ വന്നു ചോദിച്ചു: “യാ റസൂലല്ലാഹ്, ഇസ്ലാമിന്റെ നിയമങ്ങളും കർമ്മങ്ങളും എനിക്ക് ഏറെയായിക്കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഞാൻ മുറുകെപ്പിടിക്കാൻ പോന്ന ഏതെങ്കിലും ഒരു എളിയ വഴി എനിക്ക് പറഞ്ഞുതന്നാലും.”
തിരുനബി (സ്വ) സ്നേഹത്തോടെ മൊഴിഞ്ഞു:
“നിന്റെ നാവ് എപ്പോഴും അല്ലാഹുവിന്റെ ദിക്ർ കൊണ്ട് നനഞ്ഞു കൊണ്ടിരിക്കട്ടെ.” (തിർമിദി, ഇബ്നു മാജ)
മറ്റൊരു തിരുവചനം ആത്മാവിനെ പ്രകമ്പനം കൊള്ളിക്കുന്നതാണ്:
“നിങ്ങളുടെ കർമ്മങ്ങളിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും ഉത്തമവും, നിങ്ങളുടെ നാഥന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഏറ്റവും പരിശുദ്ധവുമായതും, നിങ്ങളുടെ പദവികളെ ഏറ്റവും അധികം ഉയർത്തുന്നതുമായ കാര്യം ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് അറിയിക്കട്ടെയോ? സ്വർണ്ണവും വെള്ളിയും ദാനം ചെയ്യുന്നതിനേക്കാളും, ശത്രുക്കളുടെ മുഖത്ത് നോക്കി പോരാടി വിജയം വരിക്കുന്നതിനേക്കാളും നിങ്ങൾക്ക് ശ്രേഷ്ഠമായത് ഏതാണെന്നോ?”
അവർ ചോദിച്ചു: “അതെന്താണ് പ്രവാചകരെ?”
നബി (സ്വ) പറഞ്ഞു: “അത് അല്ലാഹുവിന്റെ ദിക്റാണ് (അവന്റെ സ്മരണയാണ്).”(അഹ്മദ്, തിർമിദി, ഇബ്നു മാജ)

ബുഖാരിയും മുസ്ലിമും നിവേദനം ചെയ്ത മറ്റൊരു ഹദീസിൽ അബ്ദുല്ലാഹിബ്നു ഉമർ (റ) പറയുന്നു; നബി (സ്വ) അരുളി:
“അല്ലാഹുവിന്റെ കോപത്തിൽ നിന്നും ശിക്ഷയിൽ നിന്നും രക്ഷനേടാൻ അല്ലാഹുവിന്റെ ദിക്റിനേക്കാൾ ശക്തമായ മറ്റൊരു പ്രതിരോധവുമില്ല.”
ഒരാൾ ചോദിച്ചു: “അല്ലാഹുവിന്റെ മാർഗത്തിലുള്ള ജിഹാദ് പോലും ഇതിനേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമാകില്ലേ?”
തിരുനബി (സ്വ) മറുപടി നൽകി: “അല്ല; തന്റെ ശത്രുക്കളെ വാളുകൊണ്ട് വെട്ടിത്തകർത്ത്, ആ വാളുകൾ ഒടിയുന്നത് വരെ കഠിനമായി പൊരുതിയാൽ പോലും, ദിക്റിന് ലഭിക്കുന്ന ആത്മീയ പവറിന് തുല്യമാകാൻ അതിന് സാധിക്കില്ല.”
മുസ്ലിം ഇമാമിന്റെ നിവേദനത്തിൽ അബൂഹുറൈറ (റ) വഴി ഇപ്രകാരം പ്രസ്താവിക്കുന്നു:
നബി (സ്വ) പറഞ്ഞു: “മുഫ്രിദൂൻ (മറ്റുള്ളവരെയെല്ലാം പിന്തള്ളി വിജയം കൈവരിച്ച മുൻകടന്നവർ) വിജയം നേടിയിരിക്കുന്നു.”
സ്വഹാബികൾ ചോദിച്ചു: *”ആരാണ് യാ റസൂലല്ലാഹ്, ഈ മുഫ്രിദൂൻ?”
നബി (സ്വ) പറഞ്ഞു: “അല്ലാഹുവെ രാപ്പകൽ ഭേദമില്ലാതെ ധാരാളമായി ഓർക്കുന്ന പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളുമാണ് അവർ.”
ഇതുതന്നെയാണ് പ്രശസ്തമായ സൂഫിക്കവിത നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത്:
“സത്യവിശ്വാസിയുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഇലാഹി സ്മരണയുടെ മാധുര്യവും ഉറപ്പായ വിശ്വാസത്തിന്റെ പ്രകാശവുമുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് അവന് മറ്റെല്ലാ ലൗകിക സുഖങ്ങളും വിസ്മൃതമായിത്തീരുന്നു; കാരണം അവൻ ഇലാഹിയായ സ്മരണയുടെ ഹാനികരമല്ലാത്ത നിത്യമായ ആനന്ദത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കുകയാണ്.”
ഹൃദയത്തെ അശുദ്ധിയിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ച്, ഇലാഹീ പ്രണയത്തിന്റെ അനന്ത വെളിച്ചത്തിലേക്ക് ആത്മാവിനെ ഉയർത്തുന്ന ഈ ദിക്റിന്റെ വഴിയിൽ നമുക്കും ചുവടുവെക്കാം. അതത്രെ വിജയം!

തുടരും…