നവചരിത്രവാദവും മഹാഖ്യാനങ്ങളുടെ നിരാകരണവും

നവചരിത്രവാദം: പാഠത്തിന്റെ ചരിത്രപരത, ചരിത്രത്തിന്റെ പാഠപരത: 6

സൈനുദ്ദീൻ മന്ദലാംകുന്ന്.

ഷാങ് ഫ്രാൻസ്വ ലിയോത്താർഡ് (Jean-François Lyotard) 1979-ൽ തന്റെ ‘ദി പോസ്റ്റ്മോഡേൺ കണ്ടീഷൻ: എ റിപ്പോർട്ട് ഓൺ നോളഡ്ജ്’ എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ‘മഹാഖ്യാനം’ (Metanarrative / Grand Narrative) എന്ന ആശയം അന്താരാഷ്ട്ര ശ്രദ്ധയിൽ കൊണ്ടുവരുന്നത്. മനുഷ്യരാശിയുടെ വിമോചനം, ജ്ഞാനോദയ ചിന്തകൾ, സാങ്കേതിക പുരോഗതി, ശാസ്ത്രത്തിന്റെ സാർവത്രികത, മാർക്സിസം തുടങ്ങിയ വൻകിട സിദ്ധാന്തങ്ങളെ ലിയോത്താർഡ് മഹാഖ്യാനങ്ങളായി അടയാളപ്പെടുത്തി. ഉത്തരാധുനിക കാലഘട്ടം ഇത്തരം ബൃഹത്തായ വിശദീകരണങ്ങളോടുള്ള അവിശ്വാസത്താൽ (Incredulity towards metanarratives) അടയാളപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

നവചരിത്ര വാദം സാഹിത്യവിമർശന ശാഖയെ മാത്രമല്ല ചരിത്രരചനാരീതിയെയും (Historiography) സാമൂഹിക ശാസ്ത്രങ്ങളെയും പുനർനിർവ്വചിക്കുന്നതിൽ നിർണ്ണായക പങ്കുവഹിച്ചു. സാഹിത്യകൃതികളുടെ കേവല രൂപഘടനയിലും ഭാഷാപരമായ പ്രത്യേകതകളിലും മാത്രം ശ്രദ്ധയൂന്നിയ രൂപഭദ്രതാവാദം (Formalism), അമേരിക്കൻ നവവിമർശനം (New Criticism) എന്നിവയുടെ ചരിത്രനിരപേക്ഷമായ വായനാരീതികൾക്കെതിരെയുള്ള പ്രതികരണമെന്ന നിലയിലാണ് 1980-കളിൽ ഈ പ്രസ്ഥാനം ശക്തിപ്രാപിക്കുന്നത്.
നവചരിത്രവാദം മുന്നോട്ടുവെച്ച ഏറ്റവും വിപ്ലവാത്മകമായ സവിശേഷത എന്നത് ചരിത്രരചനയിലെയും സാമൂഹിക ചിന്തയിലെയും സാർവത്രികവും ഏകപക്ഷീയവുമായ ‘മഹാഖ്യാനങ്ങളെ’ (Grand Narratives / Metanarratives) നിരാകരിക്കുകയും, പകരം അധികാരം, സംസ്കാരം, ജ്ഞാനം എന്നിവയുടെ സൂക്ഷ്മവും പ്രാദേശികവുമായ വിനിമയങ്ങൾക്ക് മുൻഗണന നൽകുകയും ചെയ്തു എന്നതാണ്. ഫ്രെഡ്രിക് ജെയിംസന്റെ (Fredric Jameson) പ്രശസ്തമായ നിരീക്ഷണമായ “എല്ലായ്പ്പോഴും ചരിത്രവൽക്കരിക്കുക” (Always historicize) എന്ന തത്വം നവചരിത്രവാദികൾ അക്ഷരംപ്രതി നടപ്പിലാക്കി. പ്രപഞ്ചത്തെയും ചരിത്രത്തെയും ഒരു സമ്പൂർണ്ണ പാഠമായി (World as the text) കണ്ട് ഭൂതകാലത്തിന്റെ നിശബ്ദമാക്കപ്പെട്ട ശബ്ദങ്ങളെ കണ്ടെത്താനുള്ള നിരന്തര ശ്രമങ്ങളിലാണ് നവചരിത്രവാദം ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.

പരമ്പരാഗത ചരിത്രവാദവും നവചരിത്രവാദവും:

പരമ്പരാഗത ചരിത്രരചന (Old Historicism) ചരിത്രത്തെ വസ്തുനിഷ്ഠവും നിഷ്പക്ഷവുമായ വസ്തുതകളുടെ ഒരു സുസ്ഥിരമായ കൂട്ടമായിട്ടാണ് കണ്ടിരുന്നത്. ഈ സമീപനം ചരിത്രത്തെ ഒരു നിശ്ചലമായ പശ്ചാത്തലമായും സാഹിത്യകൃതിയെ അതിന് മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന സാംസ്കാരിക രൂപമായും വിലയിരുത്തി. എന്നാൽ ഈ ശ്രേണീബദ്ധമായ രീതിയെ നവചരിത്രവാദം പൂർണ്ണമായി നിരാകരിച്ചു. ചരിത്രവും സാഹിത്യവും തമ്മിൽ പരസ്പര പൂരകമായ ഒരു ബന്ധമാണുള്ളതെന്നും, രണ്ട് വിഭാഗങ്ങളും സാംസ്കാരികമായി നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്ന പാഠങ്ങൾ (Texts) മാത്രമാണെന്നും നവചരിത്രവാദികൾ വാദിക്കുന്നു. ജാക്വിസ് ദെറീദയുടെ (Jacques Derrida) ‘പാഠത്തിന് വെളിയിൽ ഒന്നുമില്ല’ എന്ന ആശയത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി, ഭൂതകാലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള എല്ലാ അറിവുകളും നമുക്ക് ലഭ്യമാകുന്നത് ഭാഷാപരമായ രൂപങ്ങളിലാണ് എന്ന് നവചരിത്രവാദം സമർത്ഥിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചരിത്രരചന ഭൂതകാലത്തിന്റെ ‘ലോകത്തെ’ (World) കേന്ദ്രീകരിച്ചപ്പോൾ, നവചരിത്രവാദം ഭൂതകാലത്തിന്റെ ‘വാക്കുകളെയാണ്’ (Word) അപഗ്രഥിക്കുന്നത്. പീറ്റർ തോൺടണിന്റെ ‘സെവന്റീൻത് സെഞ്ച്വറി ഇന്റീരിയർ ഡെക്കറേഷൻ’ (1978) പോലുള്ള പയനിയർ പഠനങ്ങൾ ചരിത്രപരമായ സാഹചര്യങ്ങൾ എങ്ങനെയാണ് ഒരു കലാരൂപത്തെയും രൂപകല്പനയെയും സ്വാധീനിക്കുന്നത് എന്ന് വ്യക്തമാക്കിയ ആദ്യകാല ഉദാഹരണങ്ങളാണ്.

മഹാഖ്യാനങ്ങളുടെ നിരാകരണം

ഷാങ് ഫ്രാൻസ്വ ലിയോത്താർഡ് (Jean-François Lyotard) 1979-ൽ തന്റെ ‘ദി പോസ്റ്റ്മോഡേൺ കണ്ടീഷൻ: എ റിപ്പോർട്ട് ഓൺ നോളഡ്ജ്’ എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ‘മഹാഖ്യാനം’ (Metanarrative / Grand Narrative) എന്ന ആശയം അന്താരാഷ്ട്ര ശ്രദ്ധയിൽ കൊണ്ടുവരുന്നത്. മനുഷ്യരാശിയുടെ വിമോചനം, ജ്ഞാനോദയ ചിന്തകൾ, സാങ്കേതിക പുരോഗതി, ശാസ്ത്രത്തിന്റെ സാർവത്രികത, മാർക്സിസം തുടങ്ങിയ വൻകിട സിദ്ധാന്തങ്ങളെ ലിയോത്താർഡ് മഹാഖ്യാനങ്ങളായി അടയാളപ്പെടുത്തി. ഉത്തരാധുനിക കാലഘട്ടം ഇത്തരം ബൃഹത്തായ വിശദീകരണങ്ങളോടുള്ള അവിശ്വാസത്താൽ (Incredulity towards metanarratives) അടയാളപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മഹാഖ്യാനങ്ങൾ എപ്പോഴും സാർവത്രികവും ഏകീകൃതവുമായ സത്യങ്ങളെ സ്ഥാപിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, അവ വ്യവസ്ഥയിലെ സ്വാഭാവികമായ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളെയും അസമത്വങ്ങളെയും ബോധപൂർവ്വം മറച്ചുവെക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന്, മനുഷ്യചരിത്രം മുഴുവൻ വർഗ്ഗസമരത്തിന്റെ ചരിത്രമാണെന്ന മാർക്സിസ്റ്റ് ചരിത്രവീക്ഷണമോ, അല്ലെങ്കിൽ മുതലാളിത്ത ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ആത്യന്തിക വിജയത്തിലൂടെ ചരിത്രം അവസാനിച്ചു എന്ന ഫ്രാൻസിസ് ഫുകുയാമയുടെ ചരിത്രസിദ്ധാന്തമോ മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ പ്രാദേശികവും സങ്കീർണ്ണവുമായ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി ഉൾക്കൊള്ളാൻ പര്യാപ്തമല്ല. നവചരിത്രവാദം ഈ ആശയത്തെ പൂർണ്ണമായി ഉൾക്കൊണ്ട് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വൻകിട സാമ്രാജ്യങ്ങളുടെയോ യുദ്ധവിജയങ്ങളുടെയോ വലിയ കഥകൾക്ക് പകരം പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടവരുടെ ചെറിയ ചരിത്രങ്ങൾക്കും സാംസ്കാരിക വിനിമയങ്ങൾക്കുമാണ് ഇത് പ്രാധാന്യം നൽകുന്നത്. ലിയോത്താർഡ് മുന്നോട്ടുവെച്ച ലഘുആഖ്യാനങ്ങൾ (Petits Récits / Little Narratives) എന്ന ആശയം ഈ ചരിത്രരചനാ രീതിയുടെ അടിസ്ഥാന തത്വമായി മാറി. ഇവ സാർവത്രിക സത്യങ്ങളെയല്ല, മറിച്ച് നിശ്ചിത സാഹചര്യങ്ങളിലെ പ്രാദേശിക യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെയും വിച്ഛേദങ്ങളെയും മുൻനിർത്തി ചരിത്രത്തെ വിശകലനം ചെയ്യുന്നു. നവചരിത്രവാദം ചരിത്രത്തെ ‘തുടർച്ചയുള്ള ഒരു പ്രക്രിയയായി’ കാണുന്നതിന് പകരം ‘മഹത്തായ ശകലങ്ങൾ’ (Glorious Fragments) ആയിട്ടാണ് കാണുന്നത്.

ചരിത്രം ഒരു സാഹിത്യ നിർമ്മിതിയായി: ഹെയ്ഡൻ വൈറ്റിന്റെ മെറ്റാഹിസ്റ്ററി

നവചരിത്രവാദത്തിന്റെ രൂപീകരണത്തിൽ ചരിത്രകാരനായ ഹെയ്ഡൻ വൈറ്റിന്റെ (Hayden White) സംഭാവനകൾ നിർണ്ണായകമാണ്. ‘ദി ഹിസ്റ്റോറിക്കൽ ടെക്സ്റ്റ് ആസ് ലിറ്റററി ആർട്ടിഫാക്റ്റ്’ (The Historical Text as Literary Artifact) എന്ന തന്റെ വിഖ്യാത പഠനത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം ചരിത്രരചനയുടെ വസ്തുനിഷ്ഠതയെ പൂർണ്ണമായി ചോദ്യം ചെയ്തു. ചരിത്രകാരന്മാർ തങ്ങളുടെ കൈവശമുള്ള അസംസ്കൃത ചരിത്രവസ്തുതകളെ വായനക്കാരിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നത് കേവല വിവരങ്ങളായല്ല, മറിച്ച് സാഹിത്യരചനകളിലേതുപോലെ ആഖ്യാനവൽക്കരണത്തിലൂടെയാണ് (Emplotment) എന്ന് അദ്ദേഹം സമർത്ഥിച്ചു. ചരിത്രകാരൻ തന്റെ വ്യക്തിപരമായ പ്രത്യയശാസ്ത്ര വിശ്വാസങ്ങൾക്കും സാംസ്കാരിക പശ്ചാത്തലങ്ങൾക്കും അനുസൃതമായി ദുരന്തം, ഹാസ്യം, പ്രണയം, പരിഹാസം (Tragic, Comic, Romantic, Ironic) എന്നീ നാല് ആഖ്യാന രൂപങ്ങളിലൊന്നായാണ് ചരിത്രത്തെ എഴുതുന്നത്. ചരിത്രരചന എന്നാൽ മുൻകാലത്ത് നടന്ന കൃത്യമായ യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെ അവതരണമല്ല, മറിച്ച് ആഖ്യാനത്തിനായുള്ള വലിയൊരു സമരമാണ്. ആർക്കാണോ ആഖ്യാനത്തിനുള്ള അവകാശം ലഭിക്കുന്നത്, അവർക്ക് മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ചരിത്രത്തെയും അറിവിനെയും രൂപപ്പെടുത്താനുള്ള അധികാരം ലഭിക്കുന്നത്.

കീഴാള ചരിത്രവും സബാൾട്ടേൺ പഠനങ്ങളും: ഒരു കേസ് സ്റ്റഡി

മഹാഖ്യാനങ്ങളുടെ നിരാകരണത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയ പ്രായോഗിക മേഖലയാണ് കീഴാള പഠനങ്ങൾ (Subaltern Studies). ഇന്ത്യയിലെ രൺജിത് ഗുഹയെപ്പോലുള്ള ചരിത്രകാരന്മാർ ദേശീയവും സാമ്രാജ്യത്വപരവുമായ മഹാഖ്യാനങ്ങൾ സാധാരണക്കാരായ മനുഷ്യരുടെ ചരിത്രങ്ങളെയും കർഷക സമരങ്ങളെയും എങ്ങനെ അവഗണിച്ചു എന്ന് ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചു. സാഹിത്യകൃതികൾ ചരിത്രവത്ക്കരിക്കുന്നതിലൂടെ ഔദ്യോഗിക ചരിത്രത്തിൽ നിന്നും തമസ്കരിക്കപ്പെട്ട കീഴാള ജനതയുടെ പ്രതിരോധങ്ങളെയും യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെയും കണ്ടെത്താൻ നവചരിത്രവാദം വലിയ സഹായമായി മാറി. സബാൾട്ടേൺ പഠനങ്ങളുടെ ചരിത്രപരമായ പ്രയോഗം കൂടുതൽ മനസ്സിലാക്കാൻ എത്യോപ്യൻ ചരിത്രരചനാരീതിയിലെ വിപ്ലവാത്മകമായ മാറ്റങ്ങളെ ഒരു ഉദാഹരണമായി പരിശോധിക്കാവുന്നതാണ്.
എത്യോപ്യൻ ചരിത്രത്തെ സംബന്ധിച്ച് രണ്ട് ശക്തമായ ചരിത്ര സങ്കല്പങ്ങൾ തമ്മിൽ വലിയ സംഘർഷം നിലനിന്നിരുന്നു. ഇതിൽ ആദ്യത്തേത്, പരമ്പരാഗത എത്യോപ്യൻ ചരിത്രരചനയാണ് (Ethio-nationalist Historiography). ശാസ്ത്രീയവും വസ്തുനിഷ്ഠവുമായ ചരിത്രമെന്ന പേരിൽ ദേശീയ ഐക്യം മാത്രം ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച ഒരു പോസിറ്റിവിസ്റ്റ് മഹാവ്യാനമായിരുന്നു ഇത്. എന്നാൽ, ഈ മഹാവ്യാനം വ്യത്യസ്ത ഗോത്രവിഭാഗങ്ങളെ പാർശ്വവൽക്കരിക്കുകയും, ‘മറ്റുള്ളവരുടെ’ (others) ചരിത്രത്തെയും സംഭാവനകളെയും പൂർണ്ണമായി തമസ്കരിക്കുകയും ചെയ്തു എന്ന വലിയ വെല്ലുവിളി നേരിട്ടു.

ഈ പരമ്പരാഗത രീതിക്ക് ബദലായി ഉയർന്നുവന്ന രണ്ടാമത്തെ ചരിത്ര വീക്ഷണമാണ് നവചരിത്രവാദപരമായ ബദൽ ചരിത്രം (Ethno-nationalist elite response). ചരിത്രത്തിന്റെ പുനർവായനയിലൂടെയും പുനർവ്യാഖ്യാനത്തിലൂടെയും പ്രാദേശിക ചരിത്രങ്ങൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന ഒരു രീതിയാണിത്. മുൻകാലത്തെ ഏകപക്ഷീയമായ ദേശീയ ചരിത്രത്തെ അപനിർമ്മിച്ച്, എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ഒരു ചരിത്രരചനാരീതിയാണ് ഇത് മുന്നോട്ടുവെക്കുന്നത്.
ഈ ചരിത്രപരമായ മാറ്റം കേവലം വിജ്ഞാന ശാസ്ത്രപരമായ ഒരു തർക്കം മാത്രമല്ല, മറിച്ച് ഒരു രാജ്യത്തെ സമാധാന നിർമ്മാണത്തിനും പൗരന്മാർക്കിടയിലെ സഹിഷ്ണുത വളർത്തുന്നതിനും സഹായിക്കുന്ന സജീവമായ രാഷ്ട്രീയ പ്രക്രിയ കൂടിയാണ്. അതുപോലെ തന്നെ ഏണസ്റ്റ് ഹെമിംഗ്‌വേയുടെ ‘ഫോർ ഹൂം ദി ബെൽ ടോൾസ്’ (For Whom the Bell Tolls) പോലുള്ള കൃതികളെ നവചരിത്രവാദപരമായി വായിക്കുമ്പോൾ, യുദ്ധത്തിന്റെ മഹത്തായ ദേശസ്നേഹ ആഖ്യാനങ്ങൾക്കപ്പുറം പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മനുഷ്യരുടെ മാനസിക ആഘാതങ്ങളെയും യുദ്ധത്തിന്റെ ഭീകരതയെയും തുറന്നുകാട്ടാൻ സാധിക്കുന്നു.

നവചരിത്രവാദത്തിന്റെ നാല് സുപ്രധാന പ്രമാണങ്ങൾ

സ്റ്റീഫൻ ഗ്രീൻബ്ലാറ്റ് തന്റെ പഠനങ്ങളിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തതും പിന്നീട് നവചരിത്രവാദത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന പ്രമാണങ്ങളായി മാറിയതുമായ നാല് പ്രധാന വാദമുഖങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

സാഹിത്യകൃതികൾ ഏതെങ്കിലും ഒരു വ്യക്തിയുടെ മാത്രം പ്രതിഭയിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്നതല്ല. മറിച്ച്, അത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട കാലഘട്ടത്തിലെ സാംസ്കാരിക, സാമൂഹിക, സാമ്പത്തിക ശക്തികളുടെ ഒരു സമഗ്ര സൃഷ്ടിയാണ്.
സാഹിത്യം എന്നാൽ ചരിത്രത്തിൽ നിന്ന് വേറിട്ടുനിൽക്കുന്ന ഒരു പ്രത്യേക വിഭാഗമല്ല. ചരിത്രപരമായ അവസ്ഥകൾ സാഹിത്യത്തെ നിർണ്ണയിക്കുന്നതുപോലെ തന്നെ സാഹിത്യവും തിരിച്ചും ചരിത്രത്തെ നിർണ്ണയിക്കുന്നു.
സാഹിത്യകൃതികളെപ്പോലെ തന്നെ മനുഷ്യവ്യക്തിത്വങ്ങളും പൂർണ്ണമായും അതത് കാലഘട്ടത്തിലെ പ്രത്യയശാസ്ത്രങ്ങളാലും സാംസ്കാരിക സാഹചര്യങ്ങളാലും നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നവയാണ്.
ചരിത്രകാരനോ വിമർശകനോ ഒരിക്കലും സ്വന്തം കാലഘട്ടത്തിൽ നിന്നും പ്രത്യയശാസ്ത്ര പരിശീലനങ്ങളിൽ നിന്നും പൂർണ്ണമായി വിട്ടുനിൽക്കാൻ സാധിക്കില്ല. ഇന്നത്തെ വായനക്കാരന് ഒരിക്കലും ഒരു പഴയ കൃതിയെ അതിന്റെ സമകാലികർ അനുഭവിച്ച അതേ രീതിയിൽ അനുഭവിക്കാൻ കഴിയില്ല.

ഈ പ്രമാണങ്ങൾ അടിസ്ഥാനമാക്കി നവചരിത്രവാദികൾ ചരിത്രപരമായ വിശകലനത്തിനായി താഴെ പറയുന്ന പ്രായോഗിക രീതിശാസ്ത്രം പിന്തുടരുന്നു:
ചരിത്ര സന്ദർഭങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ആഴത്തിലുള്ള അന്വേഷണം, എഴുത്തുകാരന്റെയും വായനക്കാരന്റെയും പ്രത്യയശാസ്ത്ര പശ്ചാത്തലം കണ്ടെത്തൽ, പാഠത്തിനുള്ളിലെ അധികാര സമവാക്യങ്ങളെ അപഗ്രഥിക്കൽ, സാഹിത്യകൃതിയെ ഒരു സാംസ്കാരിക ആർട്ടിഫാക്റ്റായി വിലയിരുത്തൽ, സാഹിത്യേതരവും ഔദ്യോഗികമല്ലാത്തതുമായ മറ്റ് വ്യവഹാരങ്ങളുമായി സംവാദത്തിൽ ഏർപ്പെടൽ എന്നിവയാണ് ആ പ്രായോ​ഗിക രീതിശാസ്ത്രത്തെ നിർണ്ണയിക്കുന്നത്.

തുടരും…