ആത്മീയയാത്രയുടെ സഞ്ചാരമാർ​ഗങ്ങൾ

അൽ ഫത്ഹുറബ്ബാനി: പന്ത്രണ്ടാം സദസ്സ്
മുഹ്‌യിദ്ദീൻ ശൈഖ് അബ്ദുൽ ഖാദിർ ജീലാനി(റ);
ഹിജ്റഃ 545 ദുൽ ഖഅദഃ 22 ന് ഞായറാഴ്ച സ്വുബ്ഹി നിസ്കാരത്തിന് ശേഷം റുബാത്തിൽ വെച്ച് ശൈഖ് അബ്ദുൽ ഖാദിർ ജീലാനി(റ) പറഞ്ഞു:

(ഓ യുവാവേ!) പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവിലേക്കുള്ള നിന്റെ ഇറാദഃ(ഉദ്ദേശം, തേട്ടം) ശരിയായിട്ടില്ല, നീ അവനെ തേടുന്നവനുമല്ല. കാരണം, മഹോന്നതനായ അല്ലാഹു മാത്രമാണ് തന്റെ തേട്ടം എന്ന് വാദിക്കുകയും എന്നാൽ അവനെയല്ലാതെ മറ്റൊന്നിനെ തേടുകയും ചെയ്യുന്ന ഏതൊരാളുടെയും വാദം അസാധുവാണ്. ലോകത്തെ തേടുന്നവർ അവരിൽ നിരവധിയാണ്, പരലോകത്തെ തേടുന്നവർ അവരിൽ വളരെ കുറവാണ്, എന്നാൽ പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവെ തേടുന്ന സത്യന്വേഷികൾ വളരെ കുറവിലുള്ളവരിലും വളരെ കുറവാണ്. അവർ എണ്ണത്തിലും കുറവാണ്, ചുവന്ന ഗന്ധകത്തെപ്പോലെ അപൂർവ്വമാണ്, വിരളമായ കാര്യങ്ങളിൽ ഒറ്റപ്പെട്ടവരാണ്.

“(ഓ യുവാവേ!) പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവിലേക്കുള്ള നിന്റെ ഇറാദഃ(ഉദ്ദേശം, തേട്ടം) ശരിയായിട്ടില്ല, നീ അവനെ തേടുന്നവനുമല്ല. കാരണം, മഹോന്നതനായ അല്ലാഹു മാത്രമാണ് തന്റെ തേട്ടം എന്ന് വാദിക്കുകയും എന്നാൽ അവനെയല്ലാതെ മറ്റൊന്നിനെ തേടുകയും ചെയ്യുന്ന ഏതൊരാളുടെയും വാദം അസാധുവാണ്. ലോകത്തെ തേടുന്നവർ അവരിൽ നിരവധിയാണ്, പരലോകത്തെ തേടുന്നവർ അവരിൽ വളരെ കുറവാണ്, എന്നാൽ പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവെ തേടുന്ന സത്യന്വേഷികൾ വളരെ കുറവിലുള്ളവരിലും വളരെ കുറവാണ്. അവർ എണ്ണത്തിലും കുറവാണ്, ചുവന്ന ഗന്ധകത്തെപ്പോലെ അപൂർവ്വമാണ്, വിരളമായ കാര്യങ്ങളിൽ ഒറ്റപ്പെട്ടവരാണ്. അവരിൽ ഒരാൾ മാത്രം കാണപ്പെടുന്നതുവരെ-അവർ ഗോത്രങ്ങളുടെ തർക്കങ്ങളാണ്, ഭൂമിയിലെ അല്ലാഹുവിന്റെ ഖലീഫമാരാണ്, രാജ്യങ്ങളുടെയും അടിമകളുടെയും ഭാരങ്ങൾ വഹിക്കുന്നവരാണ്, അവരിലൂടെ സൃഷ്ടികളിൽ നിന്ന് ആപത്തുകൾ തടയപ്പെടുന്നു, അവരിലൂടെ മഴ പെയ്യുന്നു, അവരിലൂടെ അല്ലാഹു ആകാശത്തു നിന്ന് വർഷിക്കുന്നു, അവരിലൂടെ ഭൂമി മുളപ്പിക്കുന്നു- അവരുടെ കാര്യത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ അവർ ഒരു ഉന്നത സ്ഥലത്തുനിന്ന് മറ്റൊരു ഉന്നത സ്ഥലത്തേക്ക്, ഒരു നാട്ടിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു നാട്ടിലേക്ക്, ഒരു തകർച്ചയിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു തകർച്ചയിലേക്ക് പലായനം ചെയ്യുന്നു. അവർ ഏത് സ്ഥലത്താണോ അറിയപ്പെടുന്നത്, അവിടെ നിന്ന് അവർ മാറിപ്പോകുന്നു. അവർ ഭൗതിക ലോകത്തെ പൂർണ്ണമായി ഉപേക്ഷിക്കുകയും, ഭൗതിക ലോകത്തിന്റെ താക്കോലുകൾ (അതിന്റെ ഭാരവും അധികാരവും) അതിന് അർഹരായവർക്ക് ഏൽപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും. അവരുടെ ചുറ്റും കോട്ടകൾ പണിയുന്നത് വരെ അവർ അങ്ങനെ തുടരുന്നു. നദികൾ അവരുടെ ഹൃദയങ്ങളിലേക്ക് ഒഴുകുന്നു, പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള സൈന്യങ്ങൾ അവരെ വലയം ചെയ്യുന്നു, അവരിൽ ഓരോരുത്തരും കാവലിനായി ഒറ്റപ്പെടുന്നു, അങ്ങനെ അവർ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുകയും സൃഷ്ടികൾക്ക് മേൽ ഭരണം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.”
ഇത് അവരുടെ ബുദ്ധിക്കപ്പുറമുള്ളതാണ്. അപ്പോൾ അവരിലേക്കുള്ള സൃഷ്ടികളുടെ കടന്നുവരവ് ഒരു നിർബന്ധ ബാധ്യതയായിത്തീരുന്നു. അവർ വൈദ്യന്മാരെപ്പോലെയും മറ്റ് സൃഷ്ടികൾ രോഗികളെപ്പോലെയും ആയിത്തീരുന്നു. (അവരോട് പറയപ്പെടും: നിങ്ങളുടെ നാശം!) അവരിൽ ഒരാളുടെ അടയാളം എന്താണെന്ന് നീ അവകാശപ്പെടുന്നുവോ? പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവുമായുള്ള സാമീപ്യത്തിന്റെയും അവന്റെ ദയയുടെയും അടയാളം എന്താണ്? പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവിങ്കൽ നീ ഏത് പദവിയിലാണ്, ഏത് സ്ഥാനത്താണ്? നിന്റെ പേര് എന്താണ്, ഉയർന്ന മലകൂത്തിലെ നിന്റെ പദവി എന്താണ്? എല്ലാ രാത്രിയിലും നിന്റെ വാതിൽ അടയ്ക്കാൻ കാരണം എന്താണ്? നിന്റെ ഭക്ഷണവും പാനീയവും അനുവദനീയവും സംശുദ്ധവുമാണ്, നീ ലോകത്തിലോ പരലോകത്തിലോ കിടന്നുറങ്ങുകയാണോ, അതോ പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവിങ്കൽ സാമീപ്യം നേടുകയാണോ? ഏകാന്തതയിൽ നിന്റെ കൂട്ടുകാരൻ ആരാണ്? ഏകാന്തതയിൽ നിന്റെ കൂട്ടുകാരൻ നീയാണെന്നും, നിന്റെ ദേഹവും പിശാചും നിന്റെ മോഹങ്ങളും നിന്റെ ദുനിയാവിലെ ചിന്തയുമാണെന്ന് പറയുന്ന വ്യാജനേ, നിന്റെ ഏകാന്തതയിലെ യഥാർത്ഥ കൂട്ടുകാരൻ ആരാണ്? ഏകാന്തതയിലെ നിന്റെ കൂട്ടുകാർ നിന്റെ ദേഹവും പിശാചും നിന്റെ മോഹങ്ങളും ദുനിയാവിനെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തകളുമാണ്; പരസ്യമായ ഇടങ്ങളിലോ (അളവറ്റ ജനക്കൂട്ടത്തിനിടയിലോ) മനുഷ്യരിലെ പിശാചുക്കളായ ചീത്ത കൂട്ടുകാരും ഏഷണിക്കാരും വ്യർത്ഥ വർത്തമാനക്കാരുമാണ് നിന്റെ കൂട്ടുകാർ. ഇതൊന്നും യാതൊരു പ്രയോജനവുമില്ലാത്ത വെറും ഭ്രാന്തും അടിസ്ഥാനരഹിതമായ അവകാശവാദവുമാണ്. ഈ ഭ്രാന്ത് നിനക്ക് പ്രയോജനം ചെയ്യുകയുമില്ല. പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവിന്റെ സന്നിധിയിൽ മര്യാദകേട് കാട്ടാതെ, നിശ്ചലതയോടും വിനീതഭാവത്തോടും കൂടിയിരിക്കുക. ഈ വിഷയത്തിൽ സംസാരിക്കേണ്ടി വരികയാണെങ്കിൽ തന്നെ, അത് ബർക്കത്ത് തേടുന്നതിന്റെയും, അവന്റെ ഔലിയാക്കളെ അനുസ്മരിച്ചുകൊണ്ട് അനുഗ്രഹം കാംക്ഷിക്കുന്നതിന്റെയും പേരിൽ മാത്രമായിരിക്കണം. പുറംഭാഗം കൊണ്ട് നീ എന്തൊക്കെ അവകാശപ്പെടുന്നുവോ, ആന്തരികമായി നിന്റെ ഹൃദയം അതിൽ നിന്ന് ശൂന്യമാണെങ്കിൽ, അതൊക്കെ വെറും കാപട്യമാണ്. ആന്തരികതയുമായി യോജിക്കാത്ത ഏതൊരു ബാഹ്യപ്രകടനവും വെറും ജൽപനമാണ്. നബി (സ്വ) പറയുന്നതായി നീ കേട്ടിട്ടില്ലേ:

“മനുഷ്യരുടെ മാംസം തിന്നുന്നവരിൽ(പരദൂഷണം പറയുന്നവരിൽ) എത്രയോ വ്രതക്കാരുണ്ട്!”

അല്ലാഹുവിന്റെ തിരുറസൂൽ (സ്വ) വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുള്ളത്, വ്രതം എന്നത് ഭക്ഷണം, പാനിയം, മറ്റ് കാര്യങ്ങൾ എന്നിവ ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് മാത്രമല്ല, മറിച്ച് തിന്മകൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് അതിനോടൊപ്പം ചേരുന്നതുവരെയാണ്. പരദൂഷണം സൂക്ഷിക്കുക, തീർച്ചയായും അത് വിറകുകൾ തീ തിന്നുന്നത് പോലെ നന്മകളെ തിന്നുകളയുന്നു.

ആ ശീലം ശീലമാക്കിയവൻ ഒരിക്കലും വിജയിച്ചിട്ടില്ല; ജനങ്ങളുടെ ഇടയിൽ അതിന്റെ പവിത്രത ഇല്ലാതാക്കിയവനും അത്രതന്നെ. ഭോഗാസക്തിയോടെയുള്ള നോട്ടത്തെ നിങ്ങൾ സൂക്ഷിക്കുക, തീർച്ചയായും അത് നിങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ പാപത്തെ മുളപ്പിക്കുന്നു, അതിന്റെ പര്യവസാനം ദുനിയാവിലും പരലോകത്തും അഭികാമ്യമല്ലാത്ത ഒന്നായിരിക്കും. കാരണം അത് നാടുകളെ ജനശൂന്യവും വിജനവുമാക്കുന്നു. അത് ധനത്തിന്റെയും മതത്തിന്റെയും ബർക്കത്ത് (അനുഗ്രഹം) ഇല്ലാതാക്കുന്നു. (നിനക്ക് നാശം!) കള്ളസത്യങ്ങൾ പറഞ്ഞ് നീ മാളികകൾ ചിലവഴിക്കുകയും നിന്റെ മതം നഷ്ടപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. നിനക്ക് ബുദ്ധി ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ, ഈ നാടുകളിൽ ഇതുപോലുള്ള ചരക്കുകൾ നഷ്ടപ്പെടുന്നത് തന്നെയാണ് ഏറ്റവും വലിയ നഷ്ടമെന്ന് നിനക്ക് മനസ്സിലാകുമായിരുന്നു. നീ പറയുന്നു: “അല്ലാഹുവാണെ സത്യം, ഈ നാട്ടിൽ ഇതുപോലുള്ള മറ്റൊരു സാധനവുമില്ല (അതായത് വ്യാജമായി ആണയിട്ട് നീ വലിയ വിലയേറിയ വസ്തുവാണ് എന്നൊക്കെ പറയുന്നു)”.
മറ്റൊരാളുടെ അടുത്തും അതുപോലെയല്ല; അല്ലാഹുവാണ് സത്യം, അവൻ ഇന്നതുപോലെയാണെന്നും എനിക്കെതിരെ ഇന്നതുപോലെയാണെന്നും നീ വാദിക്കുന്നു. പറഞ്ഞിട്ടുള്ള എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും നീ കള്ളം പറയുന്നവനാണ്.
എന്നിട്ടും നീ കള്ളസാക്ഷ്യം വഹിക്കുകയും, താൻ സത്യവാനാണെന്ന് സമർത്ഥിച്ചുകൊണ്ട് അല്ലാഹുവിനെക്കൊണ്ട് കള്ളസത്യം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. അന്ധതയും വാർദ്ധക്യവും നിന്നെ തേടിയെത്തുന്നതിന് മുമ്പ് നീ ജാഗ്രത പാലിക്കുക. പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവിന്റെ സന്നിധിയിൽ നിങ്ങൾ മര്യാദ പഠിക്കുവിൻ, അല്ലാഹു നിങ്ങളോട് കരുണ കാണിക്കട്ടെ. ഇസ്‌ലാമിക നിയമങ്ങളുടെ മര്യാദകൾ പഠിക്കാത്തവന് ഖിയാമത്ത് നാളിൽ നരകം മര്യാദ പഠിപ്പിക്കും.
ഒരാൾ ചോദിച്ചു: ഈ അഞ്ച് കാര്യങ്ങൾ തന്റെ പക്കലുള്ളവന്റെ നോമ്പും വുളൂവും അസാധുവാകുമോ? അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: അവന്റെ നോമ്പും വുളുവും അസാധുവാകില്ല, എന്നാൽ ഇത് ഉപദേശത്തിനും താക്കീതിനും ഭയപ്പെടുത്തലിനും വേണ്ടി പറഞ്ഞതാണ്.

ഓ യുവാവേ!) നാളെ ഒരുപക്ഷേ നീ ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ ഇല്ലാത്തവനായി, അതായത് കാണാതായവനായി മാറിയേക്കാം. അല്ലെങ്കിൽ ഈ സമയം മറ്റൊരു മണിക്കൂറായിത്തീർന്നേക്കാം. എത്ര വലിയ അശ്രദ്ധയാണിത്! നിങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങൾ എത്രമാത്രം കഠിനമാണ്, അവ പാറക്കല്ലുകൾ പോലെയാണ്. ഞാനും മറ്റു പലരും നിങ്ങളോട് പറയുന്നു, എന്നാൽ നിങ്ങളാകട്ടെ ഒരേ അവസ്ഥയിൽ തന്നെ തുടരുകയാണ്. നിങ്ങളുടെ മേൽ പരിശുദ്ധ ഖുർആൻ പാരായണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു, മുൻകാല പ്രവാചകന്മാരുടെയും ദൂതന്മാരുടെയും വാർത്തകൾ നിങ്ങളുടെ മേൽ ഓതപ്പെടുന്നു, എന്നിട്ടും നിങ്ങൾ ഗൗനിക്കുന്നില്ല, ഒഴിഞ്ഞുമാറുന്നില്ല, നിങ്ങളുടെ കർമ്മങ്ങളിൽ മാറ്റം വരുത്തുന്നുമില്ല. ഉപദേശങ്ങൾ കേൾക്കുന്ന ഏതു സദസ്സിലും സന്നിഹിതനാകുകയും എന്നാൽ ഉപദേശം ഉൾക്കൊള്ളാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ ഏറ്റവും മോശമായ അവസ്ഥയിലുള്ളവനാണ്.

(ഓ യുവാവേ!) പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവിന്റെ ഔലിയാക്കളെ (പുണ്യപുരുഷന്മാരെ) നീ നിസ്സാരമായി കാണുന്നത്, അല്ലാഹുവിനെക്കുറിച്ചുള്ള നിന്റെ അറിവില്ലായ്മ കൊണ്ടാണ്. എന്നിട്ട് നീ ചോദിക്കുന്നു: “ഈ ആളുകൾ എന്തുകൊണ്ട് കുറ്റക്കാരായി മാറുന്നില്ല? എന്തുകൊണ്ടാണ് അവർ നമ്മോടൊപ്പം ജീവിക്കാത്തത്? എന്തുകൊണ്ടാണ് അവർ നമ്മോടൊപ്പം ഇരിക്കാത്തത്?” സ്വന്തം ആത്മാവിനെക്കുറിച്ച് നിനക്കുള്ള വിവരക്കേടുകൊണ്ടാണ് നീ ഇങ്ങനെ പറയുന്നത്. സ്വന്തം ആത്മാവിനെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് അറിവുണ്ടെന്ന് നീ വാദിക്കുമ്പോൾ തന്നെ, ജനങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ പദവികളെക്കുറിച്ചുള്ള നിന്റെ അറിവില്ലായ്മ വെളിപ്പെടുന്നു. ദുനിയാവിനെയും അതിന്റെ പര്യവസാനത്തെയും കുറിച്ചുള്ള നിന്റെ അറിവില്ലായ്മയുടെ അളവനുസരിച്ച്, പരലോകത്തിന്റെ മഹത്വവും നീ അറിയാതെ പോകുന്നു. പരലോകത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവില്ലായ്മ മൂലം പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവിനെത്തന്നെ നീ തിരിച്ചറിയാതെ പോകുന്നു. പരലോകത്തെ വിസ്മരിച്ച് ദുനിയാവിൽ മാത്രം മുഴുകിയവനേ, ദുനിയാവിലും പരലോകത്തിലുമുള്ള കഷ്ടപ്പാടുകളും ഖേദങ്ങളും വളരെ പെട്ടെന്ന് തന്നെ നിന്റെ മേൽ പ്രകടമാകും. ഖിയാമത്ത് നാളിൽ, അതായത് നഷ്ടബോധത്തിന്റെ നാളിൽ, പരസ്യമായ അപമാനത്തിന്റെ നാളിൽ, നഷ്ടങ്ങളുടെയും ഖേദങ്ങളുടെയും നാളിൽ നിന്റെ പശ്ചാത്താപങ്ങൾ വെളിപ്പെടും.
ആയതിനാൽ, പരലോകം വരുന്നതിന് മുമ്പ് നീ നിന്നെത്തന്നെ വിചാരണ ചെയ്യുക. പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവിന്റെ വിധിയും അവന്റെ ഔദാര്യവും കണ്ട് നീ വഞ്ചിക്കപ്പെടരുത്. നീ പാപങ്ങളിലും വീഴ്ചകളിലും ജനങ്ങളോടുള്ള അതിക്രമങ്ങളിലും മുഴുകിക്കൊണ്ട് ഏറ്റവും മോശമായ അവസ്ഥയിലാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. പാപങ്ങൾ എന്നത് കുഫ്റിന്റെ (അവിശ്വാസത്തിന്റെ) സന്ദേശവാഹകനാണ്; പനി എന്നത് മരണത്തിന്റെ സന്ദേശം നൽകുന്ന കത്താണല്ലോ. അതിനാൽ ആത്മാവുകളെ പിടിക്കാൻ ഏൽപ്പിക്കപ്പെട്ട മലക്ക് വരുന്നതിന് മുമ്പും മരണത്തിന് മുമ്പും നീ ഖേദിച്ചുമടങ്ങി പശ്ചാത്തപിക്കുക.

(ഓ യുവാവേ!) പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവിന്റെ ഔലിയാക്കളെ (പുണ്യപുരുഷന്മാരെ) നീ നിസ്സാരമായി കാണുന്നത്, അല്ലാഹുവിനെക്കുറിച്ചുള്ള നിന്റെ അറിവില്ലായ്മ കൊണ്ടാണ്. എന്നിട്ട് നീ ചോദിക്കുന്നു: “ഈ ആളുകൾ എന്തുകൊണ്ട് കുറ്റക്കാരായി മാറുന്നില്ല? എന്തുകൊണ്ടാണ് അവർ നമ്മോടൊപ്പം ജീവിക്കാത്തത്? എന്തുകൊണ്ടാണ് അവർ നമ്മോടൊപ്പം ഇരിക്കാത്തത്?” സ്വന്തം ആത്മാവിനെക്കുറിച്ച് നിനക്കുള്ള വിവരക്കേടുകൊണ്ടാണ് നീ ഇങ്ങനെ പറയുന്നത്. സ്വന്തം ആത്മാവിനെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് അറിവുണ്ടെന്ന് നീ വാദിക്കുമ്പോൾ തന്നെ, ജനങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ പദവികളെക്കുറിച്ചുള്ള നിന്റെ അറിവില്ലായ്മ വെളിപ്പെടുന്നു. ദുനിയാവിനെയും അതിന്റെ പര്യവസാനത്തെയും കുറിച്ചുള്ള നിന്റെ അറിവില്ലായ്മയുടെ അളവനുസരിച്ച്, പരലോകത്തിന്റെ മഹത്വവും നീ അറിയാതെ പോകുന്നു. പരലോകത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവില്ലായ്മ മൂലം പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവിനെത്തന്നെ നീ തിരിച്ചറിയാതെ പോകുന്നു. പരലോകത്തെ വിസ്മരിച്ച് ദുനിയാവിൽ മാത്രം മുഴുകിയവനേ, ദുനിയാവിലും പരലോകത്തിലുമുള്ള കഷ്ടപ്പാടുകളും ഖേദങ്ങളും വളരെ പെട്ടെന്ന് തന്നെ നിന്റെ മേൽ പ്രകടമാകും. ഖിയാമത്ത് നാളിൽ, അതായത് നഷ്ടബോധത്തിന്റെ നാളിൽ, പരസ്യമായ അപമാനത്തിന്റെ നാളിൽ, നഷ്ടങ്ങളുടെയും ഖേദങ്ങളുടെയും നാളിൽ നിന്റെ പശ്ചാത്താപങ്ങൾ വെളിപ്പെടും.
ആയതിനാൽ, പരലോകം വരുന്നതിന് മുമ്പ് നീ നിന്നെത്തന്നെ വിചാരണ ചെയ്യുക. പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവിന്റെ വിധിയും അവന്റെ ഔദാര്യവും കണ്ട് നീ വഞ്ചിക്കപ്പെടരുത്. നീ പാപങ്ങളിലും വീഴ്ചകളിലും ജനങ്ങളോടുള്ള അതിക്രമങ്ങളിലും മുഴുകിക്കൊണ്ട് ഏറ്റവും മോശമായ അവസ്ഥയിലാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. പാപങ്ങൾ എന്നത് കുഫ്റിന്റെ (അവിശ്വാസത്തിന്റെ) സന്ദേശവാഹകനാണ്; പനി എന്നത് മരണത്തിന്റെ സന്ദേശം നൽകുന്ന കത്താണല്ലോ. അതിനാൽ ആത്മാവുകളെ പിടിക്കാൻ ഏൽപ്പിക്കപ്പെട്ട മലക്ക് വരുന്നതിന് മുമ്പും മരണത്തിന് മുമ്പും നീ ഖേദിച്ചുമടങ്ങി പശ്ചാത്തപിക്കുക.

(ഓ യുവാക്കളേ!) നിങ്ങൾ പശ്ചാത്തപിക്കുവിൻ. പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹു ആപത്തുകൾ നൽകി നിങ്ങളെ പരീക്ഷിക്കുന്നത് നിങ്ങൾ പശ്ചാത്തപിക്കുന്നത് വരെയാണെന്ന് നിങ്ങൾ കാണുന്നില്ലേ? എന്നിട്ടും നിങ്ങൾ ചിന്തിക്കുന്നില്ലേ, പാപങ്ങളിൽ തന്നെ ഉറച്ചുനിൽക്കുകയും ചെയ്യുന്നു? ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ അപൂർവ്വരായ വ്യക്തികളിലല്ലാതെ മറ്റാരെയാണ് അവൻ പരീക്ഷിക്കുന്നത്? കള്ളം എന്നത് ശാപമാണ്, അനുഗ്രഹമല്ല; പാപങ്ങൾക്കുള്ള ശിക്ഷയാണ് അത്, അല്ലാതെ പദവികളോ കറാമത്തുകളോ (ദിവ്യസിദ്ധികളോ) വർദ്ധിപ്പിക്കാനുള്ളതല്ല. എന്നാൽ ഒരു സമൂഹം പരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നത് തങ്ങളുടെ ഉടമയുടെ അടുക്കൽ അവരുടെ പദവി ഉയർത്തപ്പെടാൻ വേണ്ടിയാണ്, അവർ അതിൽ ക്ഷമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; കാരണം അവർ അല്ലാഹുവിന്റെ പ്രീതി മാത്രമാണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. അത് അവർക്ക് ലഭിച്ചാൽ അവർക്ക് പരമാധികാരം സിദ്ധിച്ചു; അത് ലഭിച്ചില്ലെങ്കിലും അവർ നശിച്ചുപോയി എന്ന് അവർ കരുതുകയുമില്ല. അല്ലാഹുവേ, ഞങ്ങൾ നാശത്തിലല്ല, നിന്നിലേക്കുള്ള സാമീപ്യവും, ദുനിയാവിലും പരലോകത്തും നിന്നിലേക്കുള്ള ദർശനവുമാണ് ഞങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നത്; ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങൾ കൊണ്ട് ദുനിയാവിലും ഞങ്ങളുടെ കണ്ണുകൾ കൊണ്ട് പരലോകത്തും അത് ഞങ്ങൾക്ക് നൽകേണമേ. (ഓ ജനങ്ങളേ!) പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവിന്റെ കാരുണ്യത്തിൽ നിന്നും ആശ്വാസത്തിൽ നിന്നും നിങ്ങൾ നിരാശരാകരുത്; തീർച്ചയായും അവന്റെ ആശ്വാസം വളരെ അടുത്താണ്. സ്രഷ്ടാവായ അല്ലാഹുവിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും നിരാശരാകരുത്.

لاَ تَدْرِي لَعَلَّ اللَّهَ يُحْحدثُ بَعْدَ ذَلِكَ أَمْرًا “അതിനു ശേഷം അല്ലാഹു പുതിയ വല്ല കാര്യവും ഉണ്ടാക്കിയേക്കാം എന്ന് നിനക്കറിയില്ലല്ലോ?”

ആപത്തുകളിൽ നിന്ന് ഓടിക്കളയരുത്; തീർച്ചയായും ക്ഷമയോടുകൂടിയുള്ള ആപത്തുകൾ എല്ലാ നന്മകളുടെയും അടിസ്ഥാനമാണ്. പ്രവാചകത്വം, ദൗത്യം, വിലായത്ത്, ജ്ഞാനം, സ്നേഹം, ആപത്തുകളോടുള്ള സ്നേഹം എന്നിവയുടെയെല്ലാം അടിസ്ഥാനം അതാണ്. അതിനാൽ ആപത്തുകളിൽ നീ സഹിച്ചില്ലെങ്കിൽ നിനക്ക് യാതൊരു അടിസ്ഥാനവുമില്ല. അടിസ്ഥാനമില്ലാതെ ഒരു കെട്ടിടത്തിനും നിലനിൽപ്പില്ല. ചവറ്റുകുപ്പയ്ക്ക് മുകളിൽ ഉറപ്പുള്ള ഒരു വീട് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് നീ കണ്ടിട്ടുണ്ടോ? ആപത്തുകളിൽ നിന്നും വിപത്തുകളിൽ നിന്നും നീ ഓടിക്കളയുന്നത്, വിലായത്ത്, ജ്ഞാനം, പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവിലേക്കുള്ള സാമീപ്യം എന്നിവയിൽ നിനക്ക് യാതൊരു ആവശ്യവുമില്ലാത്തതുകൊണ്ടാണ്. അതിനാൽ, നിന്റെ ഹൃദയവും രഹസ്യവും റൂഹും പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവിങ്കലേക്ക് സാമീപ്യം തേടുന്ന വാതിലിൽ ചെന്നെത്തുന്നതുവരെ നീ ക്ഷമിക്കുകയും പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുക. പണ്ഡിതന്മാരും ഔലിയാക്കളും അബ്ദാലുകളും പ്രവാചകന്മാരുടെ അനന്തരാവകാശികളാണ്; പ്രവാചകന്മാർ വ്യാപാരികളാണ്, ഈ ആത്മീയ മധ്യസ്ഥന്മാർ അവരുടെ മുന്നിൽ വിളിച്ചുപറയുന്നവരുമാണ്. സത്യവിശ്വാസി പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവിലല്ലാതെ മറ്റാരെയും ഭയപ്പെടില്ല, മറ്റൊരുവനിലും പ്രതീക്ഷിക്കുകയുമില്ല. അവന്റെ ഹൃദയത്തിലും രഹസ്യത്തിലും അല്ലാഹു ശക്തി നൽകിയിട്ടുണ്ട്. സത്യവിശ്വാസികളുടെ ഹൃദയങ്ങൾ പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവിനാൽ ശക്തമല്ലാതിരിക്കുക എങ്ങനെയാണ്? അവരുടെ ആത്മാവുകൾ അവനിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യുമ്പോൾ, ഭൗതിക ശരീരം ഭൂമിയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുവെങ്കിലും അവരുടെ ഹൃദയങ്ങൾ അവനിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്തിട്ടുണ്ടല്ലോ! പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹു പറഞ്ഞു:

وَإِنَّهُمْ عِندَنَا لَمِنَ الْمُصْطَفَيْنَ الْأَخْيَارِ “തീർച്ചയായും അവർ നമ്മുടെ അടുക്കൽ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട നല്ലവരിൽ പെട്ടവരാണ്. “

അവർ തങ്ങളുടെ കുടുംബങ്ങളുടെ മേലും തങ്ങളുടെ കാലഘട്ടത്തിലെ ജനങ്ങളുടെ മേലും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവരാണ്; അവരുടെ ആന്തരിക ഭാവങ്ങൾ വിശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുകയും പ്രകാശപൂരിതമാവുകയും ചെയ്യുന്നു. അവരുടെ ആത്മീയ ഭവനങ്ങൾ അതാണ്. അതുകൊണ്ട് അവർ സൃഷ്ടികളിൽ നിന്ന് പിരിഞ്ഞുപോവുകയും, ശീലിച്ചുപോന്ന ഭൗതിക കാര്യങ്ങളിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുകയും ചെയ്തു. അവരുടെ പുറകിൽ വളർന്ന പുല്ലിന്റെ അടുത്തേക്ക് (ഏകാന്തവും വിജനവുമായ മരുഭൂമിയിലെ പ്രകൃതിജീവിതത്തിലേക്ക്) ഉന്നത സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്ന് അവർ യാത്ര തിരിച്ചു. അവർ ഏകാന്തതയുമായി ഇണങ്ങി; വിജനമായ സ്ഥലങ്ങൾ, കടൽതീരങ്ങൾ, മരുഭൂമികൾ, ശൂന്യമായ പ്രദേശങ്ങൾ എന്നിവ അവർ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും, ജനവാസ കേന്ദ്രങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുകയും ചെയ്തു. അവർ മരുഭൂമിയിലെ സസ്യങ്ങൾ തിന്നുകയും അവരുടെ തടാകങ്ങളിൽ നിന്ന് വെള്ളം കുടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അവർ വന്യമൃഗങ്ങളെപ്പോലെയായിത്തീരുന്നു. അവിടെ പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവുമായുള്ള സാമീപ്യം അവരുടെ ഹൃദയങ്ങളെ അടുപ്പിക്കുകയും അവരുമായി ഇണങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു. പ്രവാചകന്മാർ, സ്വിദ്ദീഖുകൾ, ശുഹദാക്കൾ എന്നിവരുടെ ആത്മീയ സ്ഥാനങ്ങളോടൊപ്പം അവരുടെ സ്ഥാനങ്ങളും നിലകൊള്ളുന്നു. അവരുടെ ആന്തരികതയുടെ അർത്ഥങ്ങളെ അവൻ ഉയർത്തുന്നു. പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവിനോട് അനുഗ്രഹവും ആശ്വാസവും തേടുന്നവരുടെയും, അവനിൽ ആനന്ദം കണ്ടെത്തുന്നവരുടെയും സേവനത്തിൽ അവരുടെ രാവും പകലും എപ്പോഴും നിലയുറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അവരുടെ ഏകാന്തത ആശാഭിലാഷങ്ങളുള്ളവരുടെ ഏകാന്തവാസവും, പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവിനോട് ഇണക്കം കണ്ടെത്തിയവരുടെ സംശുദ്ധമായ ആശ്വാസവുമാണ്.

(ഓ യുവാവേ!) മാധുര്യവും കയ്പ്പും, നന്മയും തിന്മയും, അഴുക്കും ശുദ്ധിയും ഇല്ലാതിരിക്കാൻ നിർവാഹമില്ല. അതിനാൽ നീ പൂർണ്ണമായ ശുദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, സൃഷ്ടികളിൽ നിന്ന് നിന്റെ ഹൃദയത്തെ വേർപെടുത്തി പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവുമായി അതിനെ ബന്ധിപ്പിക്കുക. ദുനിയാവിനെ വെടിയുക, നിന്റെ കുടുംബത്തെ അവരിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തി പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവിലേക്ക് അവരെ ഭരമേൽപ്പിക്കുക. നിന്റെ ഹൃദയം എല്ലാറ്റിൽ നിന്നും നഗ്നമായിക്കൊണ്ട് പുറത്തുവരിക. പരലോകത്തിന്റെ വാതിലിനോട് അടുക്കുക, പിന്നീട് അതിൽ പ്രവേശിക്കുക. അങ്ങനെ പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവിലേക്ക് നീ എത്തിയില്ലെങ്കിൽ, അതിൽ നിന്ന് പുറത്തുകടക്കുക. അവനുമായി അടുക്കാനായി ഓടിച്ചെല്ലുന്നവനായി അവനെ തേടിക്കൊണ്ട് പുറത്തുകടക്കുക. നീ അവനെ കണ്ടെത്തിയാൽ, എല്ലാ ശുദ്ധിയും അവന്റെയടുക്കൽ നീ കണ്ടെത്തും. പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവിനോടു സ്നേഹമുള്ളവൻ സ്വർഗ്ഗത്തെയോ പദവികൾ തേടുന്നവരുടെ ഭവനത്തെയോ അല്ലാതെയുള്ള മറ്റൊരു വീടിനെയും തേടിക്കൊണ്ട് പ്രവർത്തിക്കില്ല.

(ഓ യുവാവേ!) മാധുര്യവും കയ്പ്പും, നന്മയും തിന്മയും, അഴുക്കും ശുദ്ധിയും ഇല്ലാതിരിക്കാൻ നിർവാഹമില്ല. അതിനാൽ നീ പൂർണ്ണമായ ശുദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, സൃഷ്ടികളിൽ നിന്ന് നിന്റെ ഹൃദയത്തെ വേർപെടുത്തി പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവുമായി അതിനെ ബന്ധിപ്പിക്കുക. ദുനിയാവിനെ വെടിയുക, നിന്റെ കുടുംബത്തെ അവരിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തി പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവിലേക്ക് അവരെ ഭരമേൽപ്പിക്കുക. നിന്റെ ഹൃദയം എല്ലാറ്റിൽ നിന്നും നഗ്നമായിക്കൊണ്ട് പുറത്തുവരിക. പരലോകത്തിന്റെ വാതിലിനോട് അടുക്കുക, പിന്നീട് അതിൽ പ്രവേശിക്കുക. അങ്ങനെ പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവിലേക്ക് നീ എത്തിയില്ലെങ്കിൽ, അതിൽ നിന്ന് പുറത്തുകടക്കുക. അവനുമായി അടുക്കാനായി ഓടിച്ചെല്ലുന്നവനായി അവനെ തേടിക്കൊണ്ട് പുറത്തുകടക്കുക. നീ അവനെ കണ്ടെത്തിയാൽ, എല്ലാ ശുദ്ധിയും അവന്റെയടുക്കൽ നീ കണ്ടെത്തും. പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവിനോടു സ്നേഹമുള്ളവൻ സ്വർഗ്ഗത്തെയോ പദവികൾ തേടുന്നവരുടെ ഭവനത്തെയോ അല്ലാതെയുള്ള മറ്റൊരു വീടിനെയും തേടിക്കൊണ്ട് പ്രവർത്തിക്കില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹു പറഞ്ഞത്:

وَمِ فِيهَا مَا تَشْتَهِيهِ الْأَنْفُسُ وَتَلَذُّ الْأَعْيُنُ “മനസ്സുകൾക്ക് തൃപ്തികരമായതും കണ്ണുകൾക്ക് ആനന്ദം നൽകുന്നതും അതിലുണ്ട്. “

ഹൃദയത്തിന്റെ സ്മരണ എന്താണ്? സിർറിന്റെ സ്മരണ എന്താണ്? പൊരുളിന്റെ സ്മരണ എന്താണ്?
നോമ്പനുഷ്ഠിക്കുന്നവരും, വിചാരണ നാളിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നവരും, ആഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്നും ലൗകിക സുഖങ്ങളിൽ നിന്നും വിട്ടുനിൽക്കുന്ന സാഹിദുകളായ ആളുകൾക്കുള്ളതാണ് സ്വർഗ്ഗം.
അവർ ഒരു തോട്ടത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു തോട്ടത്തിലേക്ക് ഒരു നോമ്പിനു ശേഷം മറ്റൊരു നോമ്പ് നോറ്റുകൊണ്ട് മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. വേഗത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവനേ, വേഗം പ്രവർത്തിക്കുക. വെറും വർത്തമാനങ്ങളല്ലാതെയുള്ള യഥാർത്ഥ പ്രവർത്തനങ്ങളാണ് എനിക്ക് നിങ്ങളിൽ നിന്ന് വേണ്ടത്. പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവിന്റെ പ്രീതിക്കായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ജ്ഞാനിയായ വ്യക്തി, ആരും സംസാരിക്കാതെ തന്നെ തന്റെ മേൽ ചുറ്റികകൊണ്ട് അടിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു അടിത്തടിയെപ്പോലെയാണ്. അവൻ സംസാരിക്കാതെ തന്നെ മറ്റുള്ളവർക്ക് നടന്നുപോകാൻ പാകത്തിലുള്ള ഒരു ഭൂമിയാണ്, എന്നിട്ടും അവൻ ഊമയെപ്പോലെയാണ്. ആ സമൂഹം പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവല്ലാത്ത മറ്റാരെയും കാണുന്നില്ല, അവർ മറ്റുള്ളവരുടെ സംസാരങ്ങൾ കേൾക്കുകയുമില്ല. അവർക്ക് നാട്യമില്ലാത്ത മനസ്സുകളുണ്ട്.
അവരെ സംബന്ധിച്ചും മറ്റുള്ളവരെ സംബന്ധിച്ചുമുള്ള ദൈവിക നിയമം ഒന്നുതന്നെയാണ്, അത് അങ്ങനെത്തന്നെ തുടരുന്നു. അല്ലാഹു ഉദ്ദേശിക്കുമ്പോൾ അവൻ അവരെ ഒരു നാക്കുമായി പരസ്യപ്പെടുത്തും, അവർ അപ്പോൾ വിസ്മയം പൂണ്ടവരെപ്പോലെയായിരിക്കും. രാജാവ് തന്റെ ദയയുടെയും കാരുണ്യത്തിന്റെയും കൈകൊണ്ട് അവരെ പിടികൂടുന്നു, അവൻ അവരെ തനിക്കായി രൂപപ്പെടുത്തുകയും മറ്റാർക്കും വേണ്ടി അവരെ മാറ്റാതിരിക്കുകയും ചെയ്യും. മൂസാ നബി(അ) ക്ക് ചെയ്തതുപോലെ അവൻ അവരെ തനിക്കായി നിർമ്മിച്ചെടുക്കുന്നു. അല്ലാഹു തആലാ പറഞ്ഞു:
وَاصْطَنَعْتُكَ لِنَفْسِي “എന്റെ കാര്യത്തിനായി ഞാൻ നിന്നെ തിരഞ്ഞെടുത്തിരിക്കുന്നു. ” لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ وَهُوَ السَّمِيعُ البَصِيرُ “അവന് തുല്യമായി യാതൊന്നുമില്ല; അവന്‍ കേൾക്കുന്നവനും കാണുന്നവനുമാകുന്നു. “

ക്ഷീണമില്ലാത്ത ആശ്വാസവും, ഭയമില്ലാത്ത ഇണക്കവും, ശാപമില്ലാത്ത അനുഗ്രഹവും, സന്തോഷമില്ലാത്ത ആഹ്ലാദവും, വെറുപ്പില്ലാത്ത സ്നേഹവും, കയ്പ്പില്ലാത്ത മാധുര്യവും, നാശമില്ലാത്ത രാജ്യവും അവൻ അവർക്കായി ആക്കിത്തീർത്തു.

هُنَالِكَ الْوَلَايَةُ لِلَّهِ الْحَقِّ “അവിടെ രക്ഷാകർതൃത്വം സത്യസ്വരൂപനായ അല്ലാഹുവിനാണ്. “

ഈ അവസ്ഥയിൽ എത്തിച്ചേർന്നവന് പെട്ടെന്ന് തന്നെ ആശ്വാസം ലഭിച്ചു. എന്നാൽ ദുനിയാവിൽ വെച്ച് സമാധാനം കണ്ടെത്താൻ കഴിയാത്ത നിന്നെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, ദുനിയാവ് ആപത്തുകളുടെയും വിഷമങ്ങളുടെയും ഭവനമായതുകൊണ്ട് നീ അതിൽ സമാധാനം കണ്ടെത്തരുത്. അതിനാൽ അതിൽ നിന്ന് പുറത്തുകടക്കാൻ നിനക്ക് നിർവാഹമില്ല. അതിനാൽ നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്നും കൈകളിൽ നിന്നും ഭൗതികതയെ പുറത്തെടുക്കുക എന്നതാണ് നിന്റെ ബാധ്യത. അത് നിന്റെ കൈകളിൽ നിന്ന് വിടാൻ നിനക്ക് സാധിച്ചില്ലെങ്കിൽ, കുറഞ്ഞപക്ഷം നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്നെങ്കിലും അത് പുറത്തെടുക്കുക. അത് നിന്റെ കയ്യിൽ നിന്ന് പുറത്തെടുക്കാൻ മാത്രം നീ ശക്തനായാൽ, അത് പുറത്തെടുത്ത് ദരിദ്രർക്കും പാവങ്ങൾക്കും അല്ലാഹുവിന്റെ അഹ് ലായ സാധുക്കൾക്കും നൽകുക. നീ ധനികനോ ദരിദ്രനോ പരിത്യാ​ഗിയോ ഭൗതികത ആഗ്രഹിക്കുന്നവനോ ആകട്ടെ, അത് നിന്റെ കൈകളിൽ നിന്ന് നഷ്ടപ്പെടുന്നത് ഒഴിവാക്കാനാവാത്ത കാര്യമാണ്. ഹൃദയത്തിന്റെയും രഹസ്യത്തിന്റെയും ആരോഗ്യത്തിന്മേലുള്ള മാനദണ്ഡം അതാണ്. അറിവും കർമ്മവും പഠിക്കുന്നതിലൂടെയും, അല്ലാഹുവിനോടുള്ള തേട്ടത്തിൽ കർമ്മത്തിലും സത്യസന്ധതയിലും ആത്മാർത്ഥത പുലർത്തുന്നതിലൂടെയും അവ രണ്ടും ശുദ്ധിയുള്ളതായിത്തീരുന്നു.

(ഓ യുവാവേ!) ഞാൻ കേട്ടു: ആദ്യം പഠിക്കുക, പിന്നീട് മാറിനിൽക്കുക. ബാഹ്യമായ കർമ്മശാസ്ത്രം പഠിക്കുക, പിന്നീട് ആന്തരികമായ കർമ്മശാസ്ത്രത്തിലേക്ക് മാറിനിൽക്കുക. പ്രവൃത്തി നിന്നെ പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവിലേക്ക് അടുപ്പിക്കുന്നതുവരെ ഈ ബാഹ്യമായ അറിവുകൊണ്ട് പ്രവർത്തിക്കുക. നിന്റെ അറിവിന് അനുസരിച്ച് നീ പ്രവർത്തിച്ചില്ലെങ്കിൽ, നിന്റെ അറിവ് നിനക്ക് പ്രയോജനപ്പെടില്ല. ഈ ബാഹ്യമായ അറിവ് ബാഹ്യമായ പ്രകാശമാണ്, ആന്തരികമായത് ആന്തരികമായ പ്രകാശവുമാണ്. അത് നിന്റെ റബ്ബും നീയും തമ്മിലുള്ള പ്രകാശമാണ്. നിന്റെ അറിവ് അനുസരിച്ച് നീ പ്രവർത്തിക്കുമ്പോഴൊക്കെ, നിന്റെ വഴി പ്രതാപശാലിയായ അല്ലാഹുവിലേക്ക് അടുക്കുകയും, നിനക്കും അവനുമിടയിലുള്ള വാതിൽ വിശാലമാവുകയും, നിനക്ക് പ്രത്യേകമായ വാതിലിന്റെ പാളികൾ ഉയർത്തപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.

رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ “ഞങ്ങളുടെ നാഥാ, ഞങ്ങൾക്ക് നീ ദുനിയാവിൽ നന്മയും പരലോകത്ത് നന്മയും തരേണമേ, നരകശിക്ഷയിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളെ കാത്തുരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യേണമേ, ” ആമീൻ.

തുടരും…