പ്രണയഭാജനത്തിന്റെ സ്മരണയിലലിഞ്ഞ്…

തസ്കിയത്തുന്നഫ്സ് അഥവാ അഹം ശുദ്ധീകരണം: ഭാ​ഗം: 11
സൈനുദ്ദീൻ മന്ദലാംകുന്ന്

പ്രണയഭാജനത്തിന്റെ സ്മരണയിലലിഞ്ഞ് ഒരു ആത്മാവ് നടത്തുന്ന നിശ്ശബ്ദ പ്രയാണം… അതാകുന്നു അല്ലാഹുവിന്റെ നിരന്തരമായ സ്മരണ (ദിക്ർ). ഇലാഹി സവിധത്തിലേക്ക് ഹൃദയത്തെ ചേർത്തുവെക്കുന്ന ഈ ആത്മീയാനുരാഗം, വെറും നാവുകളുടെ ചലനമോ ദിക്റിന്റെ വാക്കുകളുടെ എണ്ണമോ അല്ല; മറിച്ച്, ശ്വാസനിശ്വാസങ്ങളിൽ ഇലാഹി സാന്നിധ്യം നിറയുന്ന ദിവ്യാനുഭൂതിയാണ്.
ഈ പ്രപഞ്ചത്തിലെ സർവ്വ ചരാചരങ്ങളും തങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവിന് സ്വയം കീഴ്പ്പെട്ട് അവനെ പ്രകീർത്തിക്കുമ്പോൾ, തന്നിലേക്ക് മാത്രം തിരിയുന്ന ഒരടിമയുടെ കുഞ്ഞു ഹൃദയത്തെ അല്ലാഹു അതിലും പ്രകാശപൂർണ്ണമായ ജനക്കൂട്ടത്തിൽ വെച്ച് ഓർക്കുന്നു. പ്രണയിതാവ് തന്റെ പ്രണയിനിയെ ഹൃദയത്തിൽ കൊണ്ടുനടക്കുന്നതുപോലെ, ഏതൊരു നിമിഷവും അല്ലാഹുവിലേക്ക് തിരിയുന്ന മനസ്സ് ദുനിയാവിന്റെ സകല കാലുഷ്യങ്ങളിൽ നിന്നും മുക്തമായി അനുഭൂതിയുടെ പരകോടിയിലെത്തുന്നു. അകം ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന ആ സ്മരണയാണ് ആത്മാവിന്റെ യഥാർത്ഥ വെളിച്ചം.”

മുൻഫരിദൂന്റെ ശ്രേഷ്ഠത

നബി (സ്വ) അരുളിയ ഒരു തിരുമൊഴി അബൂഹുറൈറ (റ) നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: “മുൻഫരിദൂൻ (അല്ലാഹുവിന്റെ സ്മരണയിൽ മുഴുകി ഏകാന്തത പുലർത്തുന്നവർ) വിജയം വരിച്ചു.” “ആരാണ് മുൻഫരിദൂൻ?” എന്ന് ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ നബി (സ) പറഞ്ഞു: “അല്ലാഹുവെ ധാരാളമായി ഓർക്കുന്ന പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും.”ഈ ആത്മീയ ഔന്നത്യത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു കവി ഹൃദ്യമായി പാടുന്നു:
വിശ്വാസിയുടെ ഹൃദയത്തിന് ആത്മീയമായ ഔദാര്യവും ഉറപ്പും ലഭിക്കുമ്പോൾ, അത് മറ്റൊരു ആനന്ദത്തെയും ഓർമ്മിപ്പിക്കാത്ത വിധം അവനെ സ്വാധീനിക്കുന്നു; ഇലാഹി സ്മരണയുടെ അനുഭൂതി ഹൃദയാന്തരങ്ങളിൽ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുമ്പോൾ മറ്റ് എല്ലാ ഭൗതിക സുഖങ്ങളും വിസ്മൃതമായിത്തീരുന്നു.

അനസ് (റ) വഴി തിർമിദി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്ന പ്രശസ്തമായ ഖുദ്‌സി ഹദീസിൽ അല്ലാഹു തആലാ അരുളുന്നു:
“എന്റെ അടിമ എന്നെക്കുറിച്ച് എന്ത് വിചാരിക്കുന്നുവോ ഞാൻ അവനോടൊപ്പമുണ്ട്; അവൻ എന്നെ ഓർക്കുമ്പോൾ ഞാൻ അവന്റെ കൂടെയുണ്ട്. അവൻ എന്നെ സ്വന്തം നഫ്സിൽ ഓർക്കുകയാണെങ്കിൽ ഞാനും അവനെ എന്റെ നഫ്സിൽ ഓർക്കുന്നു. അവൻ ഒരു ജനക്കൂട്ടത്തിൽ വെച്ചാണ് എന്നെ ഓർക്കുന്നതെങ്കിൽ, അതിനേക്കാൾ മികച്ചതായ ഒരു ജനക്കൂട്ടത്തിൽ വെച്ച് ഞാൻ അവനെ ഓർക്കുന്നു.” (ഇത് ബുഖാരിയും മുസ്‌ലിമും ഏകോപിച്ചു റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത മുത്തഫഖുൻ അലൈഹി ആയ ഹദീസാണ്).

മറ്റൊരു ഹദീസിൽ അബൂഹുറൈറ (റ) പറയുന്നു, നബി (സ) അരുളി:
“എന്റെ അടിമ എന്നെ ഓർക്കുകയും, എന്റെ ഓർമ്മയാൽ അവന്റെ അധരങ്ങൾ ചലിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ ഞാൻ അവന്റെ കൂടെയുണ്ട്.” (ഇത് ഇമാം ബുഖാരി രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു).
ആത്മീയ പഥത്തിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നവർക്ക് മാർ​ഗദർശനമായി, അൽ-ഖുശൈരി (റ) അനസ് (റ) വഴി ഉദ്ധരിക്കുന്നു:
“അല്ലാഹ്, അല്ലാഹ്’ എന്ന് പറയുന്ന ഒരാളുടെ മേലിലും അന്ത്യനാൾ (ഖിയാമത്ത്) സംഭവിക്കുകയില്ല.” മറ്റൊരു നിവേദനത്തിൽ കാണാം: “ഭൂമിയിൽ ‘അല്ലാഹ്, അല്ലാഹ്’ എന്ന് പറയപ്പെടാത്ത അവസ്ഥ വരുന്നത് വരെ അന്ത്യനാൾ സംഭവിക്കുകയില്ല.”
അബൂമൂസൽ അശ്അരി (റ) വഴി നിവേദനം ചെയ്യപ്പെട്ട മറ്റൊരു ഹദീസിൽ നബി (സ) പഠിപ്പിക്കുന്നു:
“തന്റെ രക്ഷിതാവിനെ ഓർക്കുന്നവനും, സ്വന്തം രക്ഷിതാവിനെ ഓർക്കാത്തവനും തമ്മിലുള്ള ഉപമ ജീവനുള്ളവനും മരിച്ചവനും തമ്മിലുള്ളതുപോലെയാണ്.” (ഇതും ബുഖാരി രേഖപ്പെടുത്തിയതാണ്).

പ്രശസ്ത സ്വൂഫി വര്യനായ അബൂ അലി അദ്ദക്കാഖ് (റ) ഈ സന്ദർഭത്തിൽ മനോഹരമായി ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു:
“ദിക്റ് എന്നത് വിലായത്തിന്റെ (ആത്മീയ പവിത്രതയുടെ) പ്രഖ്യാപന പത്രമാണ്; ആർക്ക് ദിക്ർ ചെയ്യാനുള്ള തൗഫീഖ് ലഭിച്ചുവോ, അവന് ആ ആത്മീയ പദവി നൽകപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ആരെങ്കിലും ദിക്ർ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, അവന് നൽകപ്പെട്ട ആ പ്രഖ്യാപന പത്രം (ആത്മീയ പദവി) തിരിച്ചുവാങ്ങപ്പെടുന്നതാണ്.”
(ഈ ചരിത്രരേഖ ശാഹ് വലിയുല്ലാഹുദ്ദഹ്‌ലവി(റ) രചിച്ച കൃതിയിൽ നിന്ന് ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ടതാണ്).

ആത്മീയ ലോകത്ത് ഇവിടെ ഒരു ചോദ്യം ഉയരുന്നുണ്ട്:
അല്ലാഹുവിന്റെ സ്മരണ ഇത്രകണ്ട് എളുപ്പമുള്ളതും, യാതൊരുവിധ ബുദ്ധിമുട്ടോ പ്രയാസമോ ഇല്ലാത്തതുമായിരിക്കെ, മറ്റേതൊരു ആരാധനകളെക്കാളും (അവയിൽ ഗണ്യമായ ആയാസവും ബുദ്ധിമുട്ടും സഹിക്കേണ്ടി വരുമ്പോൾ) ഇത് എന്തുകൊണ്ടാണ് കൂടുതൽ ശ്രേഷ്ഠവും ഫലപ്രദവുമായി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്?
ഇമാം ഗസ്സാലി (റ) ഇതിന് നൽകുന്ന മറുപടി ഇപ്രകാരമാണ്:
ഈ കാര്യത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ്യം ‘കശ്ഫ്’ (ആത്മീയ അനുഭൂതി) വഴി മാത്രമേ പൂർണ്ണമായി ഗ്രഹിക്കാൻ സാധിക്കൂ. എങ്കിലും, വിജ്ഞാനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഇത്രമാത്രം പറയാവുന്നതാണ്: ഫലപ്രദവും ആത്മാവിനെ സ്വാധീനിക്കുന്നതുമായ യഥാർത്ഥ ദിക്ർ എന്നത്, ഹൃദയസാന്നിധ്യത്തോടും നിരന്തരമായും (അലദ്ദവാം) നിർവഹിക്കപ്പെടുന്ന ദിക്റാണ്. എന്നാൽ, നാവുകൊണ്ട് മാത്രം ചൊല്ലുകയും ഹൃദയം ലൗകിക വിനോദങ്ങളിൽ മുഴുകിയിരിക്കുകയും ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ, അങ്ങനെയുള്ള ദിക്റിന്റെ ഫലം വളരെ കുറവായിരിക്കും.

ദിക്റിന്റെ ശ്രേഷ്ഠതയും ഇമാം ഗസ്സാലി(റ) യുടെ വീക്ഷണവും

ആത്മീയ ലോകത്ത് ഇവിടെ ഒരു ചോദ്യം ഉയരുന്നുണ്ട്:
അല്ലാഹുവിന്റെ സ്മരണ ഇത്രകണ്ട് എളുപ്പമുള്ളതും, യാതൊരുവിധ ബുദ്ധിമുട്ടോ പ്രയാസമോ ഇല്ലാത്തതുമായിരിക്കെ, മറ്റേതൊരു ആരാധനകളെക്കാളും (അവയിൽ ഗണ്യമായ ആയാസവും ബുദ്ധിമുട്ടും സഹിക്കേണ്ടി വരുമ്പോൾ) ഇത് എന്തുകൊണ്ടാണ് കൂടുതൽ ശ്രേഷ്ഠവും ഫലപ്രദവുമായി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്?
ഇമാം ഗസ്സാലി (റ) ഇതിന് നൽകുന്ന മറുപടി ഇപ്രകാരമാണ്:
ഈ കാര്യത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ്യം ‘കശ്ഫ്’ (ആത്മീയ അനുഭൂതി) വഴി മാത്രമേ പൂർണ്ണമായി ഗ്രഹിക്കാൻ സാധിക്കൂ. എങ്കിലും, വിജ്ഞാനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഇത്രമാത്രം പറയാവുന്നതാണ്: ഫലപ്രദവും ആത്മാവിനെ സ്വാധീനിക്കുന്നതുമായ യഥാർത്ഥ ദിക്ർ എന്നത്, ഹൃദയസാന്നിധ്യത്തോടും നിരന്തരമായും (അലദ്ദവാം) നിർവഹിക്കപ്പെടുന്ന ദിക്റാണ്. എന്നാൽ, നാവുകൊണ്ട് മാത്രം ചൊല്ലുകയും ഹൃദയം ലൗകിക വിനോദങ്ങളിൽ മുഴുകിയിരിക്കുകയും ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ, അങ്ങനെയുള്ള ദിക്റിന്റെ ഫലം വളരെ കുറവായിരിക്കും.

പേർഷ്യൻ കവി പാടുന്നു:

നീ ദിക്ർ ചെയ്യുമ്പോൾ ഇലാഹി സാന്നിധ്യം ഇല്ലാത്തവനാണെങ്കിൽ, ജീവിതകാലം മുഴുവൻ നീ കല്ലു കൊത്തിയെടുക്കുന്നതുപോലെ നിരർത്ഥകമായി അധ്വാനിക്കുകയാണ്.
എങ്കിലും, അല്ലാഹുവിന്റെ സ്മരണയോടുകൂടി നാവുകൾ ചലിപ്പിക്കുന്നത് ഒരിക്കലും പ്രയോജനരഹിതമാവുകയില്ല.

ഇതേ രീതിയിൽ, കുറച്ചുനേരം ഹൃദയസാന്നിധ്യത്തോടെ ദിക്ർ ചെയ്യുകയും, പിന്നീട് അശ്രദ്ധയിലാവുകയും ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥയും പൂർണ്ണമായി ഫലപ്രദമല്ല. എന്നാൽ എപ്പോഴും അല്ലെങ്കിൽ മിക്കവാറും സമയങ്ങളിൽ ഹൃദയസാന്നിധ്യത്തോടുകൂടി അല്ലാഹുവെ ഓർക്കുന്നത് മറ്റ് എല്ലാ ആരാധനകളെക്കാളും മുൻഗണനയുള്ളതാണ്. കാരണം, മറ്റെല്ലാ ആരാധനകളെയും അത്തരം ദിക്ർ കൊണ്ട് ഒരു പ്രത്യേക പദവിയിലേക്ക് ഉയർത്തുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്; എല്ലാ ആരാധനകളുടെയും കാമ്പ് ഈ ദിക്റാണ്.
ചില ശൈഖുമാർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത് പോലെ, ഹൃദയസാന്നിധ്യമില്ലാതെ നാവുകൊണ്ട് അല്ലാഹുവെ സ്മരിക്കുന്നത് പോലും തികച്ചും പ്രയോജനരഹിതമല്ല; അതിന്റെയും ചെറിയൊരു ഗുണമുണ്ട്. കാരണം, ഹൃദയസാന്നിധ്യമില്ലാതെ നാവുകൊണ്ട് അല്ലാഹുവെ ഓർക്കുന്നത് പോലും ഇഹത്തിലും പരത്തിലും നല്ല ഫലങ്ങൾ നൽകുന്നതും, കൽപ്പന അനുസരിച്ചതിന്റെ പേരിൽ പ്രതിഫലം ലഭിക്കുന്ന അനുസരണവുമാണ്.

ദിക്റും പ്രണയസാന്ദ്രമായ ആത്മീയതയും

കർമ്മപരമായ ആരാധനകളുടെ ലക്ഷ്യമോ ഫലമോ പോലെ തന്നെയാണ് ദിക്റിന്റെ കാര്യവും. ഓരോ കാര്യത്തിനും ഒരു തുടക്കവും ഒരു അവസാനവുമുണ്ട്. ദിക്റിന്റെ തുടക്കം അല്ലാഹുവോടുള്ള ഇണക്കത്തിനും (ഉൻസ്) അവനോടുള്ള സ്നേഹത്തിനും കാരണമാകുന്നു. അതിന്റെ അവസാനം, ആ ഇണക്കവും സ്നേഹവും ഹൃദയത്തിന് അനിവാര്യമാക്കി മാറ്റുന്നു; ഇതുതന്നെയാണ് ഒരു സാലികിന്റെ (ആത്മീയ സഞ്ചാരിയുടെ) ലക്ഷ്യവും.
വിജ്ഞാനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം കർമ്മം ചെയ്യലാണെന്നും, വിശുദ്ധ ഖുർആൻ പാരായണം ചെയ്യുമ്പോഴുള്ള ലക്ഷ്യം അതിനനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കലാണെന്നും ഉള്ളതുപോലെ, ദിക്റിന്റെ ലക്ഷ്യവും ആ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നവനൊപ്പമുള്ള ഇണക്കവും, അവനെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവും സ്നേഹവും സാമീപ്യവും കൈവരിക്കലാകുന്നു. ആത്മീയ സഞ്ചാരി തന്റെ തുടക്കത്തിൽ തന്റെ ഹൃദയത്തെയും നാവിനെയും അല്ലാഹുവിന്റെ ഭാഗത്തേക്ക് തിരിക്കാൻ പ്രയാസപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ദിക്ർ നിരന്തരം ചെയ്യാനുള്ള തൗഫീഖ് ലഭിക്കുമ്പോൾ, അവൻ അതിനോട് ഇണങ്ങിക്കഴിയുകയും, പ്രസ്തുത സ്നേഹം ഹൃദയാന്തരങ്ങളിൽ ഇറങ്ങിച്ചെല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനുശേഷമല്ലാതെ അവന് മനസ്സമാധാനം ലഭിക്കുകയില്ല, അവന്റെ ഉള്ളിൽ നിന്ന് തേങ്ങൽ ഉയരുകയും ചെയ്യും.

കവികൾ കുറിക്കുന്നത് കാണുക:

ആയുസ്സ് എന്നത് നിന്റെ സ്മരണയോടെ കഴിയുന്ന സമയം മാത്രമാണ്;
അല്ലാത്ത ആയുസ്സ് എനിക്ക് ലഭിച്ചിട്ട് എന്തുകാര്യം?

നിന്റെ സ്മരണയിൽ മുഴുകാൻ കഴിയാത്ത വിധം
ഹൃദയത്തിൽ മറ്റൊരു ആകുലത ചുമക്കുന്നവന്റെ അടുക്കൽ,
ജീവനു പകരം മറ്റെന്തെങ്കിലും നൽകാൻ കഴിയുന്നവനുണ്ടോ?

പ്രിയനേ, നിന്നെ ഓർക്കാൻ എനിക്ക് സമയമില്ല;
ഇപ്പോൾ ഈ ദുർബലനായ ഹൃദയത്തെ എന്തുപയോഗിച്ചാണ് ഞാൻ ആശ്വസിപ്പിക്കുക?

നിന്നെ യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയുന്നവൻ തന്റെ ജീവനെത്തന്നെ എന്തുചെയ്യും?
മക്കളും കുടുംബവും ഭാര്യയും അവൻ എന്തുചെയ്യും?

ഇങ്ങനെ, അശ്രദ്ധനായ ഹൃദയവും മരണവും ഒരു ആത്മീയ സഞ്ചാരിയുടെ കണ്ണിൽ ഒന്നായി കാണപ്പെടുന്നു. അത്തരം ശുദ്ധമായ ഹൃദയത്തിന് വ്യർത്ഥമായ കാര്യങ്ങളോടും തർക്കങ്ങളോടും യാതൊരു ബന്ധവുമില്ല.

ആത്മീയ വരികളിൽ അത് പ്രതിഫലിക്കുന്നു:

എന്റെ ചിന്ത മുഴുവൻ നിന്റെ അന്വേഷണത്തിൽ ലയിച്ചിരുന്നു;
എന്റെ ദീർഘനിശ്വാസങ്ങളിൽ നിന്റെ സാന്നിധ്യമുണ്ടായിരുന്നു.

എനിക്ക് മറ്റുള്ള യാതൊരു കാര്യങ്ങളുമായും ബന്ധമില്ല;
സ്വന്തം കാര്യങ്ങളിൽ നിന്ന് പോലും എനിക്ക് ഒഴിവില്ല.

നിന്റെ സ്മരണയും ചിന്തയും കാരണം, എന്റെ ഹൃദയാന്തർഭാഗത്ത്
പുതിയൊരു ആത്മീയ ലോകം ഉടലെടുത്തിരിക്കുന്നു.

ദിക്റിന്റെ ലക്ഷ്യം, അങ്ങനെയുള്ള ഇണക്കവും സ്നേഹവും, അതായത് സ്വൂഫികളുടെ ഭാഷയിൽ ‘ഇശ്ഖ്’ (തീവ്രമായ പ്രണയം) രൂപപ്പെടുത്തുക എന്നതാണ്. അവരുടെ വീക്ഷണത്തിൽ അതാണ് സൃഷ്ടിപ്പിന്റെ യഥാർത്ഥ ലക്ഷ്യവും വിജ്ഞാനത്തിന്റെ സാരവത്തായ രഹസ്യവും.

‘ഇസ്മുദ്ദാത്ത്’ (അല്ലാഹ്) എന്ന നാമത്തിന്റെ പ്രത്യേകതകൾ

വിശുദ്ധ ഖുർആൻ പൂർണ്ണമായി തൗഹീദിന്റെയും പ്രകാശത്തിന്റെയും ആശയത്തിലേക്കാണ് വിരൽ ചൂണ്ടുന്നത്. അല്ലാഹുവല്ലാത്ത എല്ലാ വ്യാജ ദൈവങ്ങളുടെയും നിരാകരണത്തെയും, ഏകനായ അല്ലാഹുവിന്റെ സ്ഥിരീകരണത്തെയുമാണ് അത് പഠിപ്പിക്കുന്നത്. അതായത്, ഹൃദയത്തെ അല്ലാഹുവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് എല്ലാതരം ചിതറിക്കലുകളിൽ നിന്നും ആകുലതകളിൽ നിന്നും അത് സ്വതന്ത്രമാക്കുന്നു.

അല്ലാഹുവിന്റെ മറ്റെല്ലാ നാമങ്ങളും പ്രത്യേക വിശേഷണങ്ങളെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നതെങ്കിൽ, ‘അല്ലാഹ്’ എന്ന ഇസ്മുദ്ദാത്ത് സർവ്വഗുണവിശേഷങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന സമഗ്രമായ നാമമാണ്. അതിനാൽ ആ നാമം കൊണ്ട് ദിക്ർ ചെയ്യുകയെന്നാൽ സർവ്വഗുണവിശേഷങ്ങളോടും കൂടിയ അല്ലാഹുവിനെ സ്മരിക്കുക എന്നാണർത്ഥം. മറ്റേതൊരു നാമം കൊണ്ടും ദിക്ർ ചെയ്യുന്നതിനേക്കാൾ എളുപ്പവും സമൃദ്ധവും ‘അല്ലാഹ്’ എന്ന നാമം കൊണ്ടുള്ള ദിക്റാണ്. സുന്ദരമായ നാമങ്ങൾ എണ്ണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഒന്നിച്ച് ചൊല്ലിയാൽ പോലും ഈ സമഗ്രതയ്ക്കൊപ്പം എത്തുകയില്ല. കാരണം, എല്ലാ പ്രകാശങ്ങളുടെയും ദിവ്യനാമങ്ങളുടെയും സംഗമസ്ഥാനവും കേവല സത്തുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമുള്ളതുമാണ് ‘ഇസ്മുദ്ദാത്ത്’.

അല്ലാഹുവിന്റെ മറ്റെല്ലാ നാമങ്ങളും പ്രത്യേക വിശേഷണങ്ങളെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നതെങ്കിൽ, ‘അല്ലാഹ്’ എന്ന ഇസ്മുദ്ദാത്ത് സർവ്വഗുണവിശേഷങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന സമഗ്രമായ നാമമാണ്. അതിനാൽ ആ നാമം കൊണ്ട് ദിക്ർ ചെയ്യുകയെന്നാൽ സർവ്വഗുണവിശേഷങ്ങളോടും കൂടിയ അല്ലാഹുവിനെ സ്മരിക്കുക എന്നാണർത്ഥം. മറ്റേതൊരു നാമം കൊണ്ടും ദിക്ർ ചെയ്യുന്നതിനേക്കാൾ എളുപ്പവും സമൃദ്ധവും ‘അല്ലാഹ്’ എന്ന നാമം കൊണ്ടുള്ള ദിക്റാണ്. സുന്ദരമായ നാമങ്ങൾ എണ്ണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഒന്നിച്ച് ചൊല്ലിയാൽ പോലും ഈ സമഗ്രതയ്ക്കൊപ്പം എത്തുകയില്ല. കാരണം, എല്ലാ പ്രകാശങ്ങളുടെയും ദിവ്യനാമങ്ങളുടെയും സംഗമസ്ഥാനവും കേവല സത്തുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമുള്ളതുമാണ് ‘ഇസ്മുദ്ദാത്ത്’.

കൂടാതെ, ‘അല്ലാഹ് جل جلالہ’ എന്ന ഈ നാമം മനുഷ്യവർഗ്ഗത്തിന് മുഴുവൻ റബ്ബാണ് (‘റബ്ബുന്നാസ്’); അതിനാൽ മനുഷ്യരായ എല്ലാവർക്കും ഈ പരിശുദ്ധ നാമവുമായി ശക്തമായ ബന്ധമുണ്ട്. എല്ലാ അവസ്ഥകളിലും ഈ നാമത്തിൽ നിന്ന് പ്രയോജനം നേടാൻ സാധിക്കുമെന്നതിനാൽ, ഇത് മനുഷ്യന്റെ എല്ലാ പ്രയാസങ്ങൾക്കുമുള്ള ഔഷധമാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് ‘ഇസ്മു അല്ലാഹ്’ എന്ന നാമത്തെ ‘ഇസ്മുൽ അഅ്ളം’ (ഏറ്റവും മഹത്തായ നാമം) എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഈ സവിശേഷത മറ്റൊന്നിനും മറ്റൊരു നാമത്തിനും കാണാൻ സാധ്യമല്ല. ഈ കാരണങ്ങളാൽ തന്നെയാണ് ത്വരീഖത്തിലെ ശൈഖുമാർ ഇസ്മുദ്ദാത്തിന്റെ ദിക്റിന് മുൻഗണന നൽകിയിട്ടുള്ളത്.

സന്ദേഹങ്ങൾക്കുള്ള മറുപടി

സ്വൂഫിവര്യന്മാർ ഇസ്മുദ്ദാത്തിന്റെ ദിക്റിന് വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകുമ്പോൾ, ഇതിനെക്കുറിച്ച് ചിലപ്പോൾ ഹൃദയത്തിൽ ഒരു സംശയം ഉടലെടുക്കാറുണ്ട്: “കേവലമായ ‘ഇസ്മുൽ മുഫ്രദ്’ (ഒറ്റയായ അല്ലാഹ് എന്ന നാമം മാത്രം) കൊണ്ട് ദിക്ർ ചെയ്യുന്നത് ഫലപ്രദമാകുമോ?”

ഈ സംശയത്തിന് പ്രാബല്യം നൽകുന്ന വിധം ഇബ്‌നു തൈമിയ്യ തന്റെ ‘അൽ-ഉബൂദിയ്യത്’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ എഴുതിയിട്ടുമുണ്ട്:
“ഇസ്മുദ്ദാത്ത് ആയ ‘അല്ലാഹ്’ എന്നത് മറ്റൊരു പദത്തിന്റെ സഹായമില്ലാതെ ഒറ്റയ്ക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നത് ബിദ്അത്താണ് (പുത്തനാചാരം). അല്ലാഹു ആർക്കും ഇസ്മുൽ മുഫ്രദ് കൊണ്ട് ദിക്ർ ചെയ്യുവാൻ കൽപ്പന നൽകിയിട്ടില്ല, മുസ്ലീങ്ങൾക്കും ആരും ഇസ്മുൽ മുഫ്രദ് നിയമമാക്കിയിട്ടില്ല. ഹദീസുകളിൽ നിന്നും സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത് ‘ജുംല മുർക്കബ’ (സംയുക്ത വാചകങ്ങൾ) കൊണ്ടുള്ള ദിക്റാണ്; ഉദാഹരണത്തിന്: ‘സുബ്ഹാനല്ലാഹ്’, ‘അൽഹംദുലില്ലാഹ്’, ‘അല്ലാഹു അക്ബർ’ തുടങ്ങിയവ.”
ഇബ്‌നു തൈമിയ്യക്ക് ഇവിടെ പിശക് സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് മിർവലിയുദ്ദീൻ(റ) ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. നിരവധി ഖുർആൻ വചനങ്ങളിൽ യാതൊരു അനുബന്ധ പദവുമില്ലാതെ ഇസ്മുദ്ദാത്ത് കൊണ്ടുള്ള ദിക്ർ അനുവദനീയമാണെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്; ഉദാഹരണത്തിന്:
“ഫദ്കുറൂനീ അദ്കുർകും” (അതിനാൽ നിങ്ങൾ എന്നെ ഓർക്കുക, ഞാനും നിങ്ങളെ ഓർക്കാം – (അൽബഖറ: 152)
അതുകൊണ്ടാണ് ആത്മജ്ഞാനികളായ മശാഇഖന്മാർ അല്ലാഹുവിന്റെ നാമമായ ‘അല്ലാഹ്’ എന്ന ദിക്റും, നഫിയുടെയും ഇസ്ബാത്തിന്റെയും രൂപത്തിലുള്ള ‘ലാ ഇലാഹ ഇല്ലല്ലാഹ്’ എന്ന ദിക്റും പ്രത്യേകമായി തിരഞ്ഞെടുത്തിട്ടുള്ളത്. ‘ലാ ഇലാഹ ഇല്ലല്ലാഹ്’ എന്ന ദിക്ർ ഏറ്റവും മികച്ചതാണെന്ന് തിരുനബി (സ) തന്നെ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
അങ്ങനെ, ഹൃദയത്തിന്റെ ആഴങ്ങളിൽ അല്ലാഹുവിന്റെ പ്രണയവും സാന്നിധ്യവും നിറച്ചുകൊണ്ട്, ഇസ്മുദ്ദാത്തിലൂടെയുള്ള ദിക്ർ നിലനിർത്തുക എന്നതാണ് ആത്മീയ സഞ്ചാരികളുടെ അന്തിമ ലക്ഷ്യവും വിജയവുമെന്ന് ഈ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു.

തുടരും….