ഹോർമുസ് പ്രതിസന്ധിയും സിറിയയുടെ രാഷ്ട്രീയ പുനർജനിയും

ദർവേശ് അൻവാരി.

ഫ്രാൻസിലെ എവിയാനിൽ നടക്കുന്ന ജി-7 (G-7) ഉച്ചകോടിയിൽ സിറിയ തങ്ങളെ ഒരു ‘സുരക്ഷിത ഹോർമുസ് ബദൽ’ ആയി അവതരിപ്പിക്കുന്നത് വെറുമൊരു സാമ്പത്തിക താല്പര്യം മാത്രമല്ല, മറിച്ച് ആഗോള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ തങ്ങളുടെ സ്ഥാനം ഉറപ്പിക്കാനുള്ള തന്ത്രം കൂടിയാണ്. വെല്ലുവിളികൾ ഏറെയുണ്ടെങ്കിലും, മിഡിൽ ഈസ്റ്റിന്റെ സാമ്പത്തിക സുരക്ഷിതത്വം ഇനി സിറിയയിലൂടെയുള്ള ഈ പുതിയ പാതകളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുമെന്ന് ഉറപ്പാണ്.

ഒരു എ.ഐ. പ്രതീകാത്മക ചിത്രം

ആഗോള എണ്ണ വിപണിയുടെ സുരക്ഷിതത്വത്തെയും മിഡിൽ ഈസ്റ്റിന്റെ ഭൗമരാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യത്തെയും മാറ്റിമറിച്ചുകൊണ്ട് ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ ഉപരോധം പുതിയൊരു പ്രാദേശിക സാമ്പത്തിക ക്രമത്തിന് വഴിതുറക്കുന്നു. അസദ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ പതനത്തിനുശേഷം രൂപപ്പെട്ട പുതിയ സിറിയൻ നേതൃത്വം ഈ പ്രതിസന്ധിയെ എങ്ങനെ തങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയ അതിജീവനത്തിനായും മേഖലയിലെ പ്രധാന തന്ത്രപ്രധാന ശക്തിയാകാനും ഉപയോഗിക്കുന്നു എന്നതിന്റെ നേർച്ചിത്രമാണ് നിലവിലെ മാറ്റങ്ങൾ.

യു.എസ്-ഇറാൻ യുദ്ധ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള കപ്പൽ ഗതാഗതം തടസ്സപ്പെട്ടത് ആഗോള ഊർജ്ജ സുരക്ഷയ്ക്ക് കടുത്ത ഭീഷണിയാണ് ഉയർത്തിയത്. വെടിനിർത്തൽ ചർച്ചകൾ നടക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, തന്ത്രപ്രധാനമായ ഈ ജലപാതയ്ക്ക് മേൽ ഇറാൻ പുലർത്തുന്ന ആധിപത്യം ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളെ ബദൽ പാതകളെക്കുറിച്ച് ഗൗരവമായി ചിന്തിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു.
ഇവിടെയാണ് ‘ജിയോപൊളിറ്റിക്കൽ ഇൻഷുറൻസ് പോളിസി’ എന്ന നിലയിൽ സിറിയയുടെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിക്കുന്നത്. പ്രതിദിനം 90,000 ബാരലിലധികം ഇറാഖി എണ്ണ സിറിയയുടെ ബനിയാസ്, ടാർട്ടൂസ് തുറമുഖങ്ങൾ വഴി മെഡിറ്ററേനിയൻ കടലിലേക്ക് ഒഴുകുന്നത് വെറുമൊരു താല്കാലിക ചരക്കുനീക്കമല്ല, മറിച്ച് പേർഷ്യൻ ഗൾഫിനെ ആശ്രയിക്കുന്നത് കുറയ്ക്കാനുള്ള ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളുടെ ദീർഘകാല തന്ത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.

പുതിയ മിഡിൽ ഈസ്റ്റ് ബ്ലോക്കിന്റെ രൂപീകരണം

സിറിയയിലൂടെയുള്ള ഈ ട്രാൻസിറ്റ് ഇടനാഴികൾ മേഖലയിലെ പരമ്പരാഗത രാഷ്ട്രീയ സഖ്യങ്ങളെ പാടെ മാറ്റിമറിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇറാനോ ഇസ്രായേലോ ഇല്ലാത്ത, തുർക്കി, സൗദി അറേബ്യ, ഖത്തർ, ജോർദാൻ, സിറിയ എന്നിവരടങ്ങുന്ന ഒരു പുതിയ ‘മിഡിൽ ഈസ്റ്റ് ബ്ലോക്ക്’ ഇവിടെ രൂപപ്പെടുകയാണ്.

ഇറാഖ്-സിറിയ നയതന്ത്രത്തിലെ മാറ്റം:

2024 ഡിസംബറിൽ ഇറാൻ അനുകൂലിയായ ബഷാർ അൽ-അസദിനെ പുറത്താക്കി അഹമ്മദ് അൽ-ഷറ അധികാരമേറ്റപ്പോൾ, സുന്നി ഇസ്ലാമിസ്റ്റ് പശ്ചാത്തലമുള്ള അദ്ദേഹത്തെ ഷിയാ ഭൂരിപക്ഷമുള്ള ഇറാഖ് നേതൃത്വം സംശയത്തോടെയാണ് കണ്ടത്. എന്നാൽ സാമ്പത്തിക താല്പര്യങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയ വൈരത്തെക്കാൾ ശക്തമാണെന്ന് തെളിയിച്ചുകൊണ്ട് ഇറാഖ് പ്രധാനമന്ത്രി അലി അൽ-സൈദി സിറിയയുമായി സുരക്ഷാ-സാമ്പത്തിക സഹകരണത്തിന് കൈകോർത്തു.

ഗൾഫ് നിക്ഷേപങ്ങളുടെ വരവ്:

‘പുതിയ ഹിജാസ് റെയിൽവേ’: ഭൂഖണ്ഡങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന വൻകിട പദ്ധതിയും ഇതിന് ശക്തി പകരുന്നു.
തുർക്കി, ജോർദാൻ, സിറിയ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവർ ചേർന്ന് വിഭാവനം ചെയ്യുന്ന അതിവേഗ ചരക്ക് റെയിൽ ശൃംഖല മിഡിൽ ഈസ്റ്റിന്റെ ഭാവിയെ നിർണ്ണയിക്കുന്ന ഒന്നാണ്. പഴയ ഓട്ടോമൻ കാലത്തെ ഹിജാസ് റെയിൽവേയുടെ പാത പിന്തുടരുന്ന ഈ പദ്ധതി, 2030-ഓടെ യാഥാർത്ഥ്യമാകുന്ന ജി.സി.സി (GCC) റെയിൽവേയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടും. ഇതോടെ കടൽ വഴിയുള്ള ആഴ്ചകൾ നീണ്ട ചരക്കുനീക്കം വെറും ദിവസങ്ങളിലേക്ക് ചുരുങ്ങും. ഇത് ഇറാന്റെ ‘ഹോർമുസ് സമ്മർദ്ധ തന്ത്രത്തിന്’ എതിരെ ഗൾഫ് അറബ് രാജ്യങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്ന ശക്തമായ സാമ്പത്തിക പ്രതിരോധമാണ്.യു.എ.ഇയുടെ ഡിപി വേൾഡ് (DP World) ടാർട്ടൂസ് തുറമുഖ വികസനത്തിനായി 800 മില്യൺ ഡോളർ നിക്ഷേപിച്ചത് സിറിയയുടെ പുതിയ രാഷ്ട്രീയ വ്യവസ്ഥിതിക്ക് ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ നൽകുന്ന പരസ്യമായ അംഗീകാരമാണ്.

വെല്ലുവിളികളും ഭൗമരാഷ്ട്രീയ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളും

ഈ സാമ്പത്തിക ഇടനാഴികൾ സിറിയയ്ക്ക് വലിയൊരു നയതന്ത്ര വിജയം സമ്മാനിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, യാഥാർത്ഥ്യത്തിലേക്ക് വരുമ്പോൾ ഈ പദ്ധതികൾ നേരിടുന്ന രാഷ്ട്രീയവും ഘടനാപരവുമായ വെല്ലുവിളികൾ വിശകലനം ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്:
ഒരു ദശാബ്ദത്തിലേറെ നീണ്ട ആഭ്യന്തരയുദ്ധം തകർത്ത സിറിയയ്ക്ക് അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുക എളുപ്പമല്ല. റെയിൽവേ നവീകരണത്തിന് മാത്രം 1 ബില്യൺ ഡോളർ ആവശ്യമാണ്. എന്നാൽ, ലക്ഷക്കണക്കിന് ജനങ്ങൾ ഇപ്പോഴും കൂടാരങ്ങളിൽ കഴിയുകയും അടിസ്ഥാന ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ബുദ്ധിമുട്ടുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, വിദേശ വ്യാപാരത്തിനായുള്ള ചരക്ക് പാതകൾക്ക് മുൻഗണന നൽകുന്നത് പുതിയ താല്കാലിക സർക്കാരിന് മേൽ വലിയ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയ സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തും. അന്താരാഷ്ട്ര സഹായമില്ലാതെ സിറിയയ്ക്ക് ഇത് പൂർത്തിയാക്കാൻ കഴിയില്ല.

സുരക്ഷാ ഭീഷണികളും മയക്കുമരുന്ന് കടത്തിന്റെ നിഴലും

അസദ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ കാലത്ത് സിറിയയിൽ നിന്ന് വൻതോതിൽ കടത്തിയിരുന്ന ‘കാപ്റ്റഗൺ’ (Captagon) എന്ന മയക്കുമരുന്ന് സൃഷ്ടിച്ച സുരക്ഷാ ഭീതി ഇപ്പോഴും അയൽരാജ്യങ്ങൾക്കിടയിലുണ്ട്. ജോർദാനും തുർക്കിയും ഇപ്പോഴും സിറിയൻ ട്രക്കുകൾക്ക് കർശന വിലക്കേർപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത് കസ്റ്റംസ് പരിശോധനകളെ സങ്കീർണ്ണമാക്കുകയും ചെലവ് വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ അവിശ്വാസം മറികടക്കുക എന്നത് രാഷ്ട്രീയമായി വലിയൊരു വെല്ലുവിളിയാണ്.

ജി-7 ഉച്ചകോടിയും അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരവും

ഫ്രാൻസിലെ എവിയാനിൽ നടക്കുന്ന ജി-7 (G-7) ഉച്ചകോടിയിൽ സിറിയ തങ്ങളെ ഒരു ‘ഹോർമുസ് ബദൽ’ ആയി അവതരിപ്പിക്കുന്നത് പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക-രാഷ്ട്രീയ അംഗീകാരം നേടിയെടുക്കാനുള്ള കൃത്യമായ നീക്കമാണ്. യൂറോപ്പിലേക്കുള്ള ഫൈബർ ഒപ്റ്റിക് കേബിളുകളും ചരക്കുപാതകളും തങ്ങളുടെ മണ്ണിലൂടെ സുരക്ഷിതമായി കടന്നുപോകുമെന്ന് ഉറപ്പുനൽകുന്നതിലൂടെ, തങ്ങളെ മുൻകാലങ്ങളിൽ മാറ്റിനിർത്തിയ അന്താരാഷ്ട്ര സമൂഹത്തിന്റെ മുഖ്യധാരയിലേക്ക് തിരിച്ചെത്താൻ സിറിയയ്ക്ക് സാധിച്ചേക്കും.

ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിന്റെ അടച്ചുപൂട്ടൽ ആഗോളതലത്തിൽ വലിയൊരു പ്രതിസന്ധിയാണെങ്കിലും, അത് മിഡിൽ ഈസ്റ്റിന്റെ ഭൗമരാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനത്തിൽ വലിയൊരു അധികാരമാറ്റത്തിന് കാരണമായിരിക്കുന്നു. ഇറാൻ അനുകൂല അസദ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ പതനത്തിന് ശേഷം രൂപപ്പെട്ട പുതിയ സിറിയൻ ഭരണകൂടത്തിന് ഇതൊരു സുവർണ്ണാവസരമാണ്. ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സ്ഥാനം കൃത്യമായി ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട്, സാമ്പത്തിക താല്പര്യങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മേഖലയിലെ രാജ്യങ്ങളെ ഒരുമിച്ച് നിർത്താൻ സിറിയയ്ക്ക് സാധിച്ചാൽ, മിഡിൽ ഈസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പുതിയ കേന്ദ്രബിന്ദുവായി ഡമാസ്കസ് മാറും എന്നതിൽ സംശയമില്ല.

കടപ്പാട്:
By Taylor Luck Special correspondent, Christian Sceince Monitor