ആധുനിക സെക്യുലറിസവും ലിബറൽ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ പരിമിതികളും

സൈനുദ്ദീൻ മന്ദലാംകുന്ന്
സെക്യുലറസിത്തിന്റെ അധികാര തന്ത്രങ്ങളും
തലാൽ അസദിന്റെ വിചാരലോകവും: 3

സെക്യുലറിസമെന്നാൽ വെറുമൊരു മതനിരപേക്ഷ സമാധാന സങ്കൽപ്പമോ അല്ലെങ്കിൽ മതത്തെയും ഭരണകൂടത്തെയും വേർതിരിക്കുന്ന നിഷ്പക്ഷമായ സാമൂഹിക വിന്യാസമോ അല്ലെന്നും ആധുനിക ദേശരാഷ്ട്രങ്ങൾക്ക് ജനങ്ങളുടെ ഐഡന്റിറ്റിയെയും ചിന്തകളെയും നിർണ്ണയിക്കാനും നിയന്ത്രിക്കാനുമുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ വ്യവഹാരമാണെന്നും സമർത്ഥിക്കുന്ന തലാൽ അസദിന്റെ ചിന്താ ലോകത്തെ അവലോകനം ചെയ്യുന്ന ലേഖനം.

ആധുനിക രാഷ്ട്രീയ സിദ്ധാന്തങ്ങളുടെയും ലിബറൽ സെക്യുലർ ആശയങ്ങളുടെയും പരമ്പരാഗത വായനകളെ നിശിതമായി വിചാരണ ചെയ്യുന്ന നരവംശശാസ്ത്രജ്ഞനാണ് തലാൽ അസദ് (Talal Asad). സെക്യുലറിസം എന്നത് വെറുമൊരു മതനിരപേക്ഷ സമാധാന സങ്കൽപ്പമോ അല്ലെങ്കിൽ മതത്തെയും ഭരണകൂടത്തെയും വേർതിരിക്കുന്ന നിഷ്പക്ഷമായ സാമൂഹിക വിന്യാസമോ അല്ലെന്നും, മറിച്ച് അത് ആധുനിക രാഷ്ട-ഭരണകൂടങ്ങൾ (Nation-States) ജനങ്ങളുടെ identity-കളെയും ചിന്തകളെയും നിർണ്ണയിക്കാനും നിയന്ത്രിക്കാനും ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു രാഷ്ട്രീയ വ്യവഹാരമാണെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

‘നേരിട്ടുള്ള പങ്കാളിത്തത്തിന്റെ’ മിഥ്യാധാരണ (The Illusion of a Direct-Access Society)

ലിബറൽ ജനാധിപത്യ വ്യവസ്ഥകളിൽ പൗരന്മാരും അവരുടെ പ്രതിനിധികളും തമ്മിൽ നേരിട്ടുള്ള ജനാധിപത്യപരമായ ബന്ധം (direct link) അതിവേഗം വേർപെട്ടു കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ് എന്നതാണ് തലാൽ അസദ് ഉന്നയിക്കുന്ന പ്രധാന വാദങ്ങളിലൊന്ന്. വൈവിധ്യമാർന്ന സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക പശ്ചാത്തലമുള്ള പൗരന്മാരുടെ യഥാർത്ഥ ആവശ്യങ്ങളെയോ ആഗ്രഹങ്ങളെയോ പാർലമെന്ററി പ്രതിനിധികൾ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നില്ല.
ഇവിടെ ജനാധിപത്യം എന്നത് പൗരന്മാരുടെ പരമാധികാരത്തിന് പകരം ചില പ്രത്യേക താൽപ്പര്യ സംഘങ്ങളുടെ (Pressure Groups/Lobbies) നിയന്ത്രണത്തിലേക്ക് വഴിമാറുന്നു. ഉദാഹരണമായി അദ്ദേഹം ചുണ്ടിക്കാട്ടുന്നത് യുകെയിലെ ഫാർമേഴ്‌സ് യൂണിയനെ (Farmers Union)യാണ്. കൂടാതെ യു.എസിലെ അമേരിക്കൻ ഇസ്രായേൽ പബ്ലിക് അഫയേഴ്‌സ് കമ്മിറ്റി (AIPAC), പെട്രോളിയം ലോബികൾ
തുടങ്ങിയ വൻകിട ലോബികൾ ഭരണകൂട തീരുമാനങ്ങളിൽ വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു. അതോടൊപ്പം ഒപ്പീനിയൻ പോളുകളും (Opinion Polls), വൻകിട കോർപ്പറേറ്റുകൾ നിയന്ത്രിക്കുന്ന മാധ്യമങ്ങളും (Mass Media) ചേർന്ന് ഭരണകൂടത്തിന് പൗരന്മാരുടെ വികാരങ്ങളെ കൃത്രിമമായി നിർണ്ണയിക്കാനും നിയന്ത്രിക്കാനും അവസരമൊരുക്കുന്നു.
ലിബറൽ ജനാധിപത്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പരമ്പരാഗത സങ്കൽപ്പം ജനങ്ങളാണ് പരമാധികാരികൾ എന്നാണ്. എന്നാൽ പ്രായോഗികതലത്തിൽ വോട്ടവകാശം എന്നത് അഞ്ചുവർഷത്തിലൊരിക്കൽ നടക്കുന്ന ഒരു ചടങ്ങ് മാത്രമായി ചുരുങ്ങുകയും, നയരൂപീകരണങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും അധികാര ഭരണവർഗങ്ങളുടെയും (Elites) കോർപ്പറേറ്റ് ലോബികളുടെയും കൈകളിൽ ഒതുങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നുവെന്ന അസദിന്റെ നിരീക്ഷണം ആധുനിക ലിബറൽ വ്യവസ്ഥയുടെ പൊള്ളത്തരങ്ങളെ തുറന്നുകാട്ടുന്നതാണ്.

സെക്യുലറിസം: ഒരു ഉയർന്ന മധ്യവർത്തിത്വം (Secularism as Transcendent Mediation)

ചാൾസ് ടെയ്‌ലറെപ്പോലുള്ള (Charles Taylor) തത്ത്വചിന്തകരുടെ വാദങ്ങളെ പ്രതിരോധിച്ചുകൊണ്ട്, ആധുനിക രാഷ്ട്രം ഒരു ‘ഭാവനാത്മക ജനസമൂഹം’ (Imagined Community) എന്ന നിലയിൽ കെട്ടിപ്പടുക്കപ്പെടുന്നത് ചില നിർമ്മിത രൂപങ്ങളിലൂടെയാണെന്ന് അസദ് വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ വ്യവസ്ഥയും മാധ്യമങ്ങളും ചേർന്ന് വികസിപ്പിച്ചെടുക്കുന്ന ഈ ദേശീയ ഭാവനയിൽ, ഒരു പൗരന്റെ പ്രാഥമിക വ്യക്തിത്വം (primary identity) എന്നത് ‘പൗരത്വം’ (citizenship) മാത്രമായിരിക്കണം എന്ന് രാഷ്ട്രം നിർബന്ധിക്കുന്നു. ജാതി, മതം, ലിംഗഭേദം, വർഗ്ഗം തുടങ്ങിയ വൈവിധ്യമാർന്ന അസ്തിത്വങ്ങളെ അതിലംഘിച്ചുകൊണ്ട് രാഷ്ട്രം നടത്തുന്ന ഈ ഏകീകരണ പ്രവർത്തനമാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ സെക്യുലറിസം.
പൂർവ്വ-ആധുനിക (pre-modern) സമൂഹങ്ങളിൽ രാഷ്ട്രം പ്രാദേശിക സ്വത്വങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി റദ്ദാക്കാതെ തന്നെ കൈകാര്യം ചെയ്തിരുന്നെങ്കിൽ, ആധുനിക സെക്യുലർ രാഷ്ട്രം അതിനെയെല്ലാം മായ്ച്ചുകളഞ്ഞ് ‘സെക്യുലർ പൗരൻ’ എന്ന ഒറ്റ അച്ചിലേക്ക് മനുഷ്യരെ കൊണ്ടുവരാൻ ശ്രമിക്കുന്നു.

സെക്യുലർ കാലവും മതേതര രാജ്യങ്ങളിലെ വൈവിധ്യങ്ങളും

സെക്യുലർ സമത്വത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുമ്പോൾ, ആധുനിക ഭരണകൂടത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക വിപണികളും ബ്യൂറോക്രസിയും ‘ഏകീകൃത സമയത്തെ’ (homogeneous time) അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. എന്നാൽ വൈവിധ്യമുള്ള ഒരു സമൂഹത്തിൽ മനുഷ്യരുടെ ജീവിതാവസ്ഥകളും വൈകാരിക പ്രതികരണങ്ങളും ഈ ഏകീകൃത ആധുനിക സമയത്തിന് പുറത്തുള്ള വ്യത്യസ്തമായ അനുഭവങ്ങളിലൂടെ രൂപപ്പെടുന്നവയാണ്. കൂടാതെ, സെക്യുലറിസം എന്നത് എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിലും ഒരേപോലെ നിലനിൽക്കുന്ന ഒന്നല്ല എന്ന് മൂന്ന് പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളെ ഉദാഹരിച്ച് അസദ് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു:

ഫ്രാൻസ്:
ഭരണകൂടവും പൗരന്മാരും ഒരുപോലെ കഠിനമായ സെക്യുലർ സ്വഭാവം പുലർത്തുന്നു.
ബ്രിട്ടൻ: ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകൂടത്തിന് ഔദ്യോഗികമായി ചർച്ച് ഓഫ് ഇംഗ്ലണ്ടുമായി (Established Church) ബന്ധമുണ്ട്, എന്നാൽ ജനങ്ങൾ ഭൂരിഭാഗവും മതവിശ്വാസമില്ലാത്തവരാണ്.
അമേരിക്ക: ഭരണകൂടം ഭരണഘടനാപരമായി സെക്യുലറാണ്, എന്നാൽ ജനങ്ങൾ വലിയ അളവിൽ മതവിശ്വാസികളാണ്.
ഇതിൽ നിന്നും വ്യക്തമാകുന്നത്, മതപരമായ അസഹിഷ്ണുതയും പരസ്പര ധാരണയും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിൽ ഈ രാഷ്ട്രങ്ങളെല്ലാം വ്യത്യസ്ത രീതികളാണ് പിന്തുടരുന്നത് എന്നാണ്.

ബഹുമത സമൂഹങ്ങളിൽ വ്യത്യാസങ്ങളുള്ള ജനവിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിൽ പരസ്പര ചർച്ചകളിലൂടെയോ ധാരണകളിലൂടെയോ (negotiation and persuasion) സമവായം സാധ്യമാണെന്ന ലിബറൽ സങ്കൽപ്പത്തെ അസദ് ശക്തമായി ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. തത്വങ്ങളിൽ വ്യത്യാസമുള്ള വിഷയങ്ങളിൽ (matters of core political principles) രണ്ട് കൂട്ടർ തമ്മിൽ തർക്കമുണ്ടാകുമ്പോൾ, രാഷ്ടം ഉപദേശങ്ങളോ ചർച്ചകളോ അല്ല പ്രയോഗിക്കുന്നത്; മറിച്ച് നിയമത്തിന്റെയും പൊലീസിന്റെയും നിയമപരമായ ഹിംസയാണ് (legal action / violence) ഉപയോഗിക്കുന്നത്. നിയമവും കോടതികളും ഒരു വിഷയം വരുമ്പോൾ ഏതാണ് ഭരണഘടനയുടെ ‘അടിസ്ഥാന തത്വം’, ഏതാണ് ‘പിന്നണി ന്യായീകരണം’ എന്ന് നിശ്ചയിച്ച് വ്യക്തികളുടെ മേൽ അടിച്ചേൽപ്പിക്കുന്നു. ലളിതമായി പറഞ്ഞാൽ, ലിബറൽ സെക്യുലർ വ്യവസ്ഥയിൽ ചർച്ചകൾ നടക്കുന്നത് ദുർബലരായ വിഭാഗങ്ങൾ ഭരണകൂട ശക്തിക്ക് മുന്നിൽ കീഴടങ്ങാൻ നിർബന്ധിതരാകുമ്പോൾ മാത്രമാണ്.
ഈ ഭാഗത്ത് ആധുനിക സെക്യുലർ നിയമസംവിധാനങ്ങൾ സ്വയം അഹിംസാത്മകവും ന്യായപൂർവ്വവുമാണെന്ന് അവകാശപ്പെടുമ്പോഴും, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരു ഭരണകൂട ഹിംസയെ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നുണ്ടെന്ന അസദിന്റെ വാദം വളരെ പ്രസക്തമാണ്. സെക്യുലർ നിയമത്തിന് വഴങ്ങാത്ത ഏതൊരു ആശയത്തെയും ‘ക്രമസമാധാന പ്രശ്നമായി’ ചിത്രീകരിച്ച് അടിച്ചമർത്താൻ ഭരണകൂടത്തിന് നിയമപരമായ അനുമതി ലഭിക്കുന്നു.

നിർബന്ധിത സമവായവും ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഹിംസയും (Overlapping Consensus & State Violence)

ബഹുമത സമൂഹങ്ങളിൽ വ്യത്യാസങ്ങളുള്ള ജനവിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിൽ പരസ്പര ചർച്ചകളിലൂടെയോ ധാരണകളിലൂടെയോ (negotiation and persuasion) സമവായം സാധ്യമാണെന്ന ലിബറൽ സങ്കൽപ്പത്തെ അസദ് ശക്തമായി ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു.
തത്വങ്ങളിൽ വ്യത്യാസമുള്ള വിഷയങ്ങളിൽ (matters of core political principles) രണ്ട് കൂട്ടർ തമ്മിൽ തർക്കമുണ്ടാകുമ്പോൾ, രാഷ്ടം ഉപദേശങ്ങളോ ചർച്ചകളോ അല്ല പ്രയോഗിക്കുന്നത്; മറിച്ച് നിയമത്തിന്റെയും പൊലീസിന്റെയും നിയമപരമായ ഹിംസയാണ് (legal action / violence) ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
നിയമവും കോടതികളും ഒരു വിഷയം വരുമ്പോൾ ഏതാണ് ഭരണഘടനയുടെ ‘അടിസ്ഥാന തത്വം’, ഏതാണ് ‘പിന്നണി ന്യായീകരണം’ എന്ന് നിശ്ചയിച്ച് വ്യക്തികളുടെ മേൽ അടിച്ചേൽപ്പിക്കുന്നു. ലളിതമായി പറഞ്ഞാൽ, ലിബറൽ സെക്യുലർ വ്യവസ്ഥയിൽ ചർച്ചകൾ നടക്കുന്നത് ദുർബലരായ വിഭാഗങ്ങൾ ഭരണകൂട ശക്തിക്ക് മുന്നിൽ കീഴടങ്ങാൻ നിർബന്ധിതരാകുമ്പോൾ മാത്രമാണ്.
ഈ ഭാഗത്ത് ആധുനിക സെക്യുലർ നിയമസംവിധാനങ്ങൾ സ്വയം അഹിംസാത്മകവും ന്യായപൂർവ്വവുമാണെന്ന് അവകാശപ്പെടുമ്പോഴും, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരു ഭരണകൂട ഹിംസയെ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നുണ്ടെന്ന അസദിന്റെ വാദം വളരെ പ്രസക്തമാണ്. സെക്യുലർ നിയമത്തിന് വഴങ്ങാത്ത ഏതൊരു ആശയത്തെയും ‘ക്രമസമാധാന പ്രശ്നമായി’ ചിത്രീകരിച്ച് അടിച്ചമർത്താൻ ഭരണകൂടത്തിന് നിയമപരമായ അനുമതി ലഭിക്കുന്നു.

അമേരിക്കൻ ആധിപത്യവും ‘ശത്രു നിർമ്മിതിയും’

അമേരിക്കൻ വിദേശനയത്തെയും ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയത്തെയും വിശകലനം ചെയ്തുകൊണ്ട്, സെക്യുലറിസവും അസഹിഷ്ണുതയും പരസ്പര വിരുദ്ധമല്ലെന്ന് അസദ് സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്. വിശേഷിച്ച് സെപ്റ്റംബർ 11 സംഭവവികാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം (Post-9/11):
അമേരിക്കൻ രാഷ്ട്രം നിരന്തരമായി ഒരു ‘പൈശാചിക ശത്രുവിനെ’ (evil enemy) ആഭ്യന്തരമായും അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിലും നിർമ്മിച്ചെടുക്കുന്നു.
തങ്ങളുടെ ആശയങ്ങളെ ‘സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ അവസാന പ്രതീക്ഷ’യായി ചിത്രീകരിക്കുകയും, തങ്ങൾക്കെതിരെ വരുന്ന വിമർശനങ്ങളെ സമാധാന ലംഘനമായോ രാജ്യദ്രോഹമായോ മുദ്രകുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
‘ഭീകരവിരുദ്ധ പോരാട്ടത്തിന്റെ’ (War on Terror) പേരിൽ ഭരണഘടനാപരമായ പൗരാവകാശങ്ങൾ പോലും നിഷേധിക്കപ്പെടുകയും, മുസ്ലിം/കുടിയേറ്റ വിഭാഗങ്ങളെ നിയമപരമായി തടങ്കലിലാക്കുകയും അടിച്ചമർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
ലിബറൽ ജനാധിപത്യങ്ങൾ മാധ്യമങ്ങളുടെ സഹായത്തോടെ പൊതുമണ്ഡലത്തിലെ വിചാരണകളെ പൂർണ്ണമായി ഒഴിവാക്കുകയും തങ്ങളുടെ ഭരണകൂട ആധിപത്യത്തെ ന്യായീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഇന്ത്യൻ സെക്യുലറിസത്തിന്റെ വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾ

പാശ്ചാത്യ ലോകത്തിന് പുറത്ത് മൂന്നാം ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ലിബറൽ ജനാധിപത്യമെന്ന് പുകഴ്ത്തപ്പെടുന്ന ഇന്ത്യൻ അനുഭവത്തെ ‌​ഗ്രന്ഥകാരൻ പ്രത്യേകം വിശകലനം ചെയ്യുന്നുണ്ട്.

ഇന്ത്യയിൽ ഒരു മതേതര ഭരണഘടന നിലനിൽക്കുമ്പോഴും 1947 ന് ശേഷം തുടർച്ചയായി സാമുദായിക അക്രമങ്ങളും കലാപങ്ങളും (communal riots) ഉണ്ടാകുന്നുണ്ട്. പാർത്ഥ ചാറ്റർജിയെ ഉദ്ധരിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം ഇതിന് കാരണം വ്യക്തമാക്കുന്നു:
ഇന്ത്യ എന്ന രാജ്യത്തിന്റെ പൊതുവായ ദേശീയ വ്യക്തിത്വം (publicly recognizable personality) നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് പുനഃക്രമീകരിക്കപ്പെട്ട ‘ഉയർന്ന ജാതി ഹിന്ദുത്വ’ (High-caste Hinduism) മൂല്യങ്ങളിലാണ്.
ഈ ദേശീയ രൂപീകരണത്തിൽ ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയാത്ത ന്യൂനപക്ഷങ്ങളെ (മുസ്ലിംകൾ, ക്രിസ്ത്യാനികൾ, ദലിതർ) എപ്പോഴും ഒരു തരം “ആത്മരോധ പ്രതിരോധത്തിലേക്ക്” (defensive position) തള്ളിവിടുന്നു.
ഇവിടെ ഒരു സെക്യുലർ ഭരണകൂടം സഹിഷ്ണുത ഉറപ്പുനൽകുന്നില്ല; പകരം അത് സമൂഹത്തിൽ ഭയത്തിന്റെയും ആഗ്രഹങ്ങളുടെയും പുതിയ ഘടനകളെ സൃഷ്ടിക്കുക മാത്രമാണ് ചെയ്യുന്നത്. നിയമം ഒരിക്കലും അക്രമത്തെ പൂർണ്ണമായി ഇല്ലാതാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നില്ല, മറിച്ച് അക്രമങ്ങളെ തങ്ങൾക്ക് അനുകൂലമായി ക്രമീകരിക്കുക മാത്രമാണ് ചെയ്യുന്നത് (regulate violence).

ഉപസംഹാരം

തലാൽ അസദിന്റെ ഈ വിശകലനം വെളിപ്പെടുത്തുന്നത് ആധുനിക സെക്യുലറിസത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നിരൂപണാത്മകമായ കാഴ്ചപ്പാടുകളെയാണ്. ലിബറൽ മതേതരത്വം എന്നത് കേവലം സമാധാനത്തിന്റെയും സമത്വത്തിന്റെയും വ്യവസ്ഥയല്ല, മറിച്ച് രാഷ്ട്രത്തിന്റെ പരമാധികാരത്തെയും ഹിംസയെയും ന്യായീകരിക്കുന്ന സമർത്ഥമായ ഒരു രാഷ്ട്രീയ സാങ്കേതികവിദ്യ (political technology) കൂടിയാണ്.
ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെയും ഭിന്നചിന്തകളുടെയും മേൽ രാഷ്ട്രം നടത്തുന്ന അടിച്ചമർത്തലുകളെ സെക്യുലർ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ മറവിൽ എങ്ങനെ സാധൂകരിക്കുന്നുവെന്ന് അസദ് ​തന്റെ ​ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ ഈ ആമുഖഭാ​ഗത്ത് കൃത്യമായി തുറന്നുകാട്ടുന്നുണ്ട്.

തുടരും…

Asad Talal, Introduction: Thinking about Secularism, Formations of the Secular: Christianity islam modernity, Stanford University Press, California 2003.